Bizans hâkimiyetinden Latin işgaline Kıbrıs adası (965-1191)
Cyprus island from Byzantine domination to Latin occupation (965-1191)
- Tez No: 1007536
- Danışmanlar: PROF. DR. EBRU ALTAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Roma İmparatorluğu'nun 395'te idari olarak ikiye ayrılmasından sonra imparatorluğun doğu sınırları içinde kalan Kıbrıs Adası, coğrafi, askerî ve ekonomik öneminden dolayı asırlarca İslâm Devletleri ile Bizanslılar arasında bir mücadele sahası olmuştur. Suriye Valisi Muâviye b. Ebû Süfyân tarafından 648-649 ve 653-654 yıllarında düzenlenen seferlerin ardından Kıbrıs, 965 senesine kadar İslâm-Bizans ortak idaresinde (condominium) kalmıştır. Ancak Makedonya Hanedanı'nın (867-1056) en güçlü imparatorlarından biri olan II. Nikephoros Phokas (963-969) buradaki İslâm egemenliğine son vererek adayı tekrar Bizans sınırlarına dâhil etmiştir (965). Bu sürede Kibyrraioton Theması'nın başlıca donanma üssü hâline gelen Kıbrıs, imparatorun Suriye sahil şeridine düzenlediği seferlerde harekât noktası olarak kullanılmıştır. Merkezî idarenin güçlü olduğu bu dönemde, Kıbrıs'taki Bizans yönetimi daha sıkı bir şekilde denetim altına alınmıştır. Ancak İmparator II. Basileios'un (976-1025) vefatını takiben imparatorluğun siyasi ve askerî olarak zayıflaması adanın yönetimini de etkilemiştir. Nitekim Komutan Theophilos Erotikos önderliğinde 1042'de bir isyan baş göstermiş, ancak imparatorluk kuvvetlerinin adaya gelmesiyle Erotikos yakalanmış ve İstanbul'a götürülmüştür. İkinci bir ayaklanma hadisesi Rapsomates'in Kıbrıs'taki devlet otoritesine karşı gelmesiyle gerçekleşmiştir (1092). Bu durum Kıbrıs'ta yeni bir çatışma ortamı yaratmış; fakat Komnenos Hanedanı'nın (1081-1185) kurucusu I. Aleksios (1081-1118) adadaki kontrolü yeniden sağlamıştır. Akabinde imparator, Kıbrıs'ta idari ve askerî düzenlemeler gerçekleştirerek istihkâm mevkilerini de tahkim etmiştir. Zira XI. yüzyılın sonlarında başlayan Haçlı Seferleri'yle birlikte ada, Bizans İmparatorluğu için çok daha fazla önem kazanmaya başlamıştır. Kıbrıslıların Franklarla olan ilk temasları, buradan Antakya kuşatmasına sağlanan erzak yardımları sayesinde dostane bir şekilde başlamıştır. Ancak Antakya'ya yerleşen Normanlar, Bizans aleyhinde genişleme siyaseti takip ederek Lazkiye'ye saldırınca imparatorluk donanması Antakya Haçlı Prinkepsliği'ne (1098-1268) karşı gerçekleştirdiği seferlerde Kıbrıs'ı lojistik ve askerî üs olarak kullanmıştır. Diğer taraftan Birinci Haçlı Seferi'nin başarıya ulaşmasının ardından Levant bölgesindeki ticari fırsatları göz önünde bulundurarak Haçlılara donanma desteği sağlayan Venedik, Kudüs Krallığı'ndan mühim ticari imtiyazlar elde etmiştir. İlaveten İmparator II. Ioannes Komnenos (1118-1143) ve I. Manuel Komnenos (1143-1180) devirlerinde Bizans'taki ayrıcalıklı konumlarını da genişletme imkânı elde eden Venedik, Suriye-Filistin ve Mısır'da yürüttüğü ticari faaliyetlere Kıbrıs Adası'nı dâhil etmiştir. Böylece Latinlerin Kıbrıs'a yerleşme süreci başlamıştır. 1185 yılına gelindiğinde İmparator I. Manuel'in yeğeni ve Kilikya valisi olarak görevlendirilmiş olan Isaakios Dukas Komnenos, Kıbrıs'a gelerek burada kendisini Bizans imparatoru ilan etmiştir. Bizans'ın idari ve askerî zafiyetinden yararlanan Isaakios, İngiltere Kralı I. Richard'ın (1189-1199) 1191'de Kıbrıs'ı işgal etmesine kadar adayı bağımsız bir şekilde yönetmiştir. Böylece adanın Bizans İmparatorluğu'ndan kopmasının ilk aşaması gerçekleşmiştir. I. Richard ile giriştiği savaşı kaybeden Isaakios, Haçlılar tarafından esir alınmıştır (1191). Bunu takiben I. Richard, adayı önce Templier Şövalye Tarikatı'na satmış; ancak kısa bir süre sonra eski Kudüs Kralı Guy de Lusignan (1186-1192) Kıbrıs'ın idaresini devralmıştır (1192). Sonuç olarak Bizans İmparatorluğu, Doğu Akdeniz hâkimiyeti açısından oldukça önemli olan Kıbrıs Adası'nı kesin olarak kaybetmiştir. Diğer taraftan Kıbrıs'ta 1489 yılına kadar sürecek olan Latin egemenliği başlamıştır.
Özet (Çeviri)
After the Roman Empire was divided administratively in 395, the island of Cyprus, which remained within the eastern borders of the empire, became a battleground between Muslims and Byzantines for centuries due to its geographical, military, and economic importance. Following the campaigns organized by Muʿāwiya ibn Abī Sufyān the governor of Syria, in“648-649 and 653-654”, Cyprus came under joint Islamic-Byzantine administration (condominium) until 965. However, Nikephoros II Phokas (963-969), one of the most powerful emperors of the Macedonian Dynasty (867-1056), ended Islamic rule here and reincorporated the island into the Byzantine Empire (965). During this period, Cyprus became the main naval base of the Kibyrraioton Theme and served as a strategic center for the emperor's campaigns on the Syrian coast. Under this strong central administration, the Byzantine administration in Cyprus was brought under tighter control. However, following the death of Emperor Basil II (976-1025), the political and military weakening of the empire also affected the administration of the island. Indeed, a rebellion broke out in 1042 under the leadership of commander Theophilos Erotikos, but he was captured and taken to Constantinople when imperial forces arrived on the island. A second uprising occurred when Rapsomates rebelled against the state authority in Cyprus (1092). This created a new environment of conflict in Cyprus, but Alexios I (1081-1118), founder of the Komnenos Dynasty (1081-1185), reestablished control over the island. Subsequently, the emperor carried out administrative and military reforms in Cyprus and fortified the strongholds. This was particularly important because, with the Crusades that began in the late 11th century, the island became much more important for the Byzantine Empire. The first contact between the Cypriots and the Crusaders began amicably thanks to the food supplies provided from here to the siege of Antioch. However, when the Normans who settled in Antioch pursued expansionist policies against the Byzantines and attacked Latakia, the imperial navy used Cyprus as a logistical and military base in its campaigns against the Crusader Principality of Antioch. On the other hand, after the success of the First Crusade, Venice, which provided naval support to the Crusaders in view of the commercial opportunities in the Levant region, obtained important commercial privileges from the Kingdom of Jerusalem. In addition, Venice, which was able to expand its privileges in Byzantium during the reigns of Emperor Ioannes II Komnenos (1118-1143) and Manuel I Komnenos (1143-1180), included the island of Cyprus in its commercial activities in Syria-Palestine and Egypt. Thus, the process of Latin settlement in Cyprus began. By 1185, Isaakios Dukas Komnenos, nephew of Emperor Manuel I and governor of Cilicia, arrived in Cyprus and proclaimed himself Byzantine emperor. Taking advantage of the administrative and military weaknesses of the Byzantine Empire, Isaakios ruled the island independently until King Richard I of England invaded Cyprus in 1191. Thus, the first stage of the island's separation from the Byzantine Empire was completed. Isaakios lost the war he waged against Richard I and was taken prisoner by the Crusaders (1191). Richard I then sold the island to the Knights Templar, but shortly thereafter, Guy de Lusignan, the former King of Jerusalem, took over the administration of Cyprus (1192). As a result, the Byzantine Empire permanently lost the island of Cyprus, which was of great importance in terms of its dominance in the Eastern Mediterranean. On the other hand, Latin rule in Cyprus began and would continue until 1489.
Benzer Tezler
- Ortaçağ'da Halep ve Türkler (944-1117)
Aleppo and the Turks in the Middle Ages (944-1117)
SEDAT BİLİNİR
- Haçin ve çevresindeki Ermenilerin faaliyetleri (1890-1921)
Armenian activities in Hadjin and its surroundings 1890-1921
ABDURRAHMAN LATİF DİNÇASLAN
- The effects of earthquakes in antioch and its vicinity: Evidence of repair, rebuilding and urban reorganization between the fourth and thirteenth centuries
Antakya ve çevresinde meydana gelen depremlerin etkileri: 4. ve 13. yüzyıllar arasında yapılan tadilat, yeniden yapılandırma ve kentsel düzenleme faaliyetleri
MEVLÜDE BAKIR
Doktora
İngilizce
2022
Sanat Tarihiİstanbul Teknik ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP KUBAN TOKGÖZ
PROF. DR. NEFİSE NEVRA NECİPOĞLU
- Bizans Döneminde Bursa (Siyasî, fizikî, dinî ve sosyo-ekonomik yapı)
Bursa in Byzantine Period (Political, physical, religious and socio-economic structure)
RAHİM ERDİ EFENDİLER
