Polyphony, orchestration and texture in a traditional Turkish music instruments orchestra: The case of ITU TMDK Traditional Instruments Orchestra
Geleneksel Türk müziği çalgıları orkestrasında çokseslilik, orkestrasyon ve doku: İTÜ TMDK Geleneksel Çalgılar Orkestrası örneği
- Tez No: 1007481
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERAY ALTINBÜKEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Müzik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı (İTÜ TMDK) bünyesinde 2019 yılında kurulan Geleneksel Çalgılar Orkestrası için bestelenmiş eserlerde kullanılan orkestrasyon anlayışını kapsamlı biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, geleneksel Türk müziği çalgılarının çok sesli bir orkestral yapı içerisinde nasıl konumlandırıldığını, bu çalgıların orkestral dokuda üstlendikleri işlevleri ve ortaya çıkan müzikal yapının hangi estetik, teknik ve yapısal ilkeler doğrultusunda şekillendiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu bağlamda çalışma, orkestrasyonu yalnızca teknik bir düzenleme alanı olarak değil; bestecilik düşüncesinin merkezinde yer alan, yapısal ve kavramsal bir olgu olarak ele almaktadır. Bu çalışma, orkestrasyon kuramı, müzikal doku incelemeleri, geleneksel çalgı orkestralarına ilişkin araştırmalar ve Türkiye'de çoksesliliğin tarihsel gelişimini ele alan literatüre dayanmaktadır. Bu çerçeve, İTÜ TMDK Geleneksel Çalgılar Orkestrası'nda kullanılan orkestrasyon stratejilerinin analizi için gerekli kuramsal ve tarihsel altyapıyı sağlamaktadır. Araştırmanın temel kuramsal dayanaklarını alanında ünlü, orkestrasyon kitapları ve tını ve doku ile ilgili kaynaklar oluşturmaktadır. Bu kaynaklar, çalgı rejisterleri, tını dengesi, işlevsel dağılım ve dokusal organizasyon gibi kavramlar aracılığıyla orkestral yapının çözümlenmesine imkân tanımaktadır. Her ne kadar bu yaklaşımlar Batı senfonik geleneğine dayanıyor olsa da, çalışmada bu ilkeler geleneksel Türk çalgılarının yapısal ve akustik özelliklerine uyarlanarak ele alınmıştır. Çalışmada ayrıca, Türk müziğinde çoksesliliğin tarihsel gelişimini ele alan kaynaklardan da faydalanılmıştır. Türkiye dışındaki örnekler bağlamında, Bulgaristan, Ermenistan, Azerbaycan, Çin ve Kazakistan'daki geleneksel çalgı orkestralarına ilişkin çalışmalar incelenmiştir. V. Rozanov'un Rus halk çalgıları üzerine çalışmaları ile Donna Buchanan'ın Bulgar orkestraları hakkındaki araştırmaları, bu toplulukların kurumsallaşma ve standartlaşma süreçlerini ortaya koymaktadır. Benzer şekilde, Ermeni, Azerbaycan ve Çin müzik kültürlerine ilişkin çalışmalar, geleneksel çalgıların büyük ölçekli orkestralara dönüşümünde ortak yapısal sorunlara işaret etmektedir. Bu literatür, geleneksel çalgı orkestralarının tarihsel ve kurumsal gelişimini kapsamlı biçimde ele almakla birlikte, orkestrasyonun içsel işleyişine yönelik ayrıntılı analitik yaklaşımların sınırlı kaldığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the orchestration practices developed for the Istanbul Technical University Turkish Music State Conservatory Traditional Instruments Orchestra (ITU TMDK) and explores how traditional Turkish instruments are employed within a polyphonic orchestral framework. The study focuses on understanding how texture, instrumental grouping and timbral balance are constructed when instruments that originate from different tuning systems and stem from monophonic and heterophonic traditions are brought together within a large ensemble context. The research is grounded in the observation that, although traditional instruments have increasingly been used in polyphonic settings throughout the 20th and 21st centuries, systematic studies addressing how these instruments function orchestrally remain limited. In response to this gap, the present study investigates selected works composed specifically for the ITU TMDK Traditional Instruments Orchestra, an ensemble founded in 2019 with the aim of creating a contemporary orchestral environment rooted in Turkish musical traditions. The works examined include compositions by Oğuzhan Balcı, Eray Altınbüken and Ayşegül Kostak Toksoy listed by chronological order of the compositions, all of whom have contributed significantly to the ensemble's developing repertoire. Rather than focusing on harmonic or formal analysis, the study adopts orchestration as its central analytical perspective. Particular attention is given to textural organization, instrumental roles, and the distribution of musical material among different instrumental families. Through detailed examination of selected passages, the research investigates how melodic, accompanimental and supporting functions are shared between wind, bowed string and plucked string instruments, and how these relationships shape the overall sonic character of the ensemble. The analytical framework is informed by orchestration literature, especially the writings of Adler, Kennan and Grantham, as well as by concepts of musical texture developed by Berry. These theoretical perspectives are adapted to address the specific challenges posed by traditional Turkish instruments, whose timbral characteristics, tuning systems and performance practices differ significantly from those of the Western symphonic orchestra. Rather than applying Western orchestration models directly, the study emphasizes how composers negotiate and reinterpret these models to suit the unique qualities of the ensemble. By examining orchestration strategies across a number of works, this dissertation demonstrates that the ITU TMDK Traditional Instruments Orchestra represents a distinctive orchestral model shaped by both historical continuity and contemporary experimentation. The findings contribute to a deeper understanding of how traditional instruments can function within large-scale ensemble contexts and offer a framework for future compositional and analytical work in this field.
Benzer Tezler
- Çoksesli Türk marşlarının müzikal değişim ve gelişim sürecinin incelenmesi (1826-2023)
Examination of the musical transformation and development process of polyphonic Turkish marches (1826-2023)
MEHMET SERKAN ERÇAKIR
Doktora
Türkçe
2025
MüzikAnkara Müzik ve Güzel Sanatlar ÜniversitesiMüzikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKER DENİZ BAŞUĞUR
- A stylistic and structural analysis of flute concerto by Krzysztof Penderecki
Krzysztof Penderecki flüt konçertosunun stilistik ve yapısal analizi
FİLİZ KARAPINAR
Doktora
İngilizce
2023
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMMANOUIL EKMEKTSOGLOU
- Türk müziği çalgılarından oluşan orkestra için eser bestelenmesi, eserin icrası ve orkestrasyon açısından kazanımlar
Composition of works for orchestra of Turkish music instruments, acquirements in terms of performance of the work and orchestration
OĞUZHAN BALCI
- Ulvi Cemal Erkin'in müzik dili, geleneksel Türk müziği ile ilişkisi ve orkestra için senfonik bölüm eserinin analizi
Musical language of Ulvi Cemal Erkin, his relation with traditional turkish music and analysis of symphonic movement for orchestra
OYA ÇINAR
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2015
Müzikİstanbul ÜniversitesiMüzik Ana Sanat Dalı
ÖĞR. GÖR. KEMAL METE SAKPINAR