Havayolu işletmelerinde piyasa değerinin belirleyicileri: Borsa İstanbul'da işlem gören işletmeler üzerine bir uygulama
Determinants of market value in arline firms: Evidence from companies listed on Borsa Istanbul
- Tez No: 1007400
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ADNAN GÜZEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sivil Havacılık, Civil Aviation
- Anahtar Kelimeler: Defter değeri oranı, Finansal kaldıraçlar, Hava yolu işletmeleri, Hisse senetleri, Jet yakıtı, Menkul kıymetler borsası, Sivil havacılık işletmeleri, Book value equity, Financial leverages, Airline companies, Stocks, Jet fuel, Stock exchange, Civil aviation companies
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Türk Hava Kurumu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Havacılık Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yüksek sermaye yoğunluğu, düşük kâr marjları ve yakıt fiyatları gibi dışsal maliyet şoklarına karşı yüksek duyarlılık ile karakterize edilen havayolu sektörü, finansal performansı makroekonomik koşullar ve maliyet yapısı tarafından güçlü biçimde şekillenen ve bu nedenle piyasa değerinin belirleyicilerinin sektör özelinde incelenmesini gerektiren stratejik bir endüstri olarak öne çıkmaktadır. Bu tez çalışmasının temel amacı, havayolu şirketlerinin piyasa değerini etkileyen finansal ve sektörel faktörleri ampirik olarak incelemektir. Çalışmada Türkiye'de faaliyet gösteren ve Borsa İstanbul'da işlem gören Türk Hava Yolları (THYAO) ve Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. (PGSUS) şirketlerine ait 2013–2024 dönemine ilişkin çeyreklik veriler kullanılarak piyasa değeri ile çeşitli finansal değişkenler arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Analiz kapsamında firma büyüklüğü, finansal kaldıraç, özkaynak kârlılığı (ROE) ve havacılık sektörünün en önemli maliyet kalemlerinden biri olan yakıt fiyatları temel açıklayıcı değişkenler olarak ele alınmıştır. Finans literatüründe havayolu şirketlerine yönelik çalışmaların büyük bir bölümünün şirketlerin kârlılığını etkileyen faktörlere odaklandığı görülmektedir. Buna karşılık, havayolu şirketlerinin piyasa değerini belirleyen faktörleri, özellikle de şirket içi finansal göstergeleri ve sektör dışı maliyet faktörlerini birlikte ele alan çalışmaların sınırlı olduğu dikkat çekmektedir. Bu bağlamda söz konusu çalışma, havayolu şirketlerinin piyasa değerinin belirleyicilerini içsel (firma büyüklüğü, finansal kaldıraç, kârlılık) ve dışsal (yakıt fiyatları) faktörleri birlikte analiz ederek literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Ampirik analiz sonuçları, havayolu şirketlerinin piyasa değeri üzerinde finansal kaldıraç oranının hem Türk Hava Yolları (THYAO) hem de Pegasus (PGSUS) için uzun dönemde negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu ve borçluluk düzeyindeki artışın firma değerini baskıladığını göstermektedir. Firma büyüklüğü değişkeni THYAO için negatif ve anlamlı bulunurken, PGSUS için anlamlı bir etki ortaya koymamıştır. Özsermaye kârlılığı (ROE) değişkeni THYAO'nun firma değerini pozitif yönde etkileyen önemli bir içsel performans göstergesi olarak belirlenmiş, buna karşılık PGSUS için istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Havayolu sektörünün en önemli maliyet kalemlerinden biri olan jet yakıtı fiyatlarını temsil eden değişken ise her iki şirket için de pozitif ve anlamlı bulunmuş; maliyet artışlarının fiyatlara yansıtılabildiğini ve uzun dönemde firma değerini destekleyebildiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, Türk Hava Yolları ve Pegasus örneğinde havayolu şirketlerinin piyasa değerinin yalnızca şirket içi finansal performans göstergeleri tarafından değil, aynı zamanda sektörün maliyet yapısını belirleyen dışsal faktörler tarafından da önemli ölçüde şekillendiğini göstermektedir. Çalışmadan elde edilen sonuçların, havayolu sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin finansal yapılarını ve değerleme dinamiklerini daha iyi anlamaya katkı sağlaması ve yatırımcılar ile sektör paydaşları açısından önemli çıkarımlar sunması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
The airline industry, characterized by high capital intensity, low profit margins, and strong sensitivity to external cost shocks such as fuel price fluctuations, represents a strategic sector whose financial performance is largely shaped by macroeconomic conditions and cost structures. For this reason, examining the determinants of firm value within the specific dynamics of the airline industry has become an important area of research. The main objective of this thesis is to empirically examine the financial and sectoral factors affecting the market value of airline companies. The study analyzes the relationship between market value and various financial variables using quarterly data for the period 2013–2024 for Turkish Airlines (THYAO) and Pegasus Airlines (PGSUS), two airline companies operating in Türkiye and listed on Borsa İstanbul. Within the scope of the analysis, firm size, financial leverage, return on equity (ROE), and fuel prices, which represent one of the most significant cost components in the aviation industry, are considered as the main explanatory variables. The finance literature on airline companies has largely focused on factors affecting corporate profitability. However, studies that examine the determinants of airline firms' market value, particularly those that jointly analyze internal financial indicators and external cost factors, remain relatively limited. In this context, the present study aims to contribute to the literature by analyzing the determinants of airline firms' market value through both internal factors (firm size, financial leverage, profitability) and external factors (fuel prices), thereby addressing an important gap in the existing literature. The empirical findings indicate that financial leverage has a statistically significant and negative effect on the market value of airline companies in the long run for both Turkish Airlines (THYAO) and Pegasus Airlines (PGSUS), suggesting that higher debt levels are perceived by the market as increased financial risk that suppresses firm value. Firm size is found to have a negative and significant effect for THYAO, whereas it does not exhibit a statistically significant impact for PGSUS. Return on equity (ROE) emerges as a significant and positive determinant of firm value for THYAO but does not show a statistically significant relationship for PGSUS. In addition, jet fuel prices, one of the most critical cost components of the airline industry, are found to have a significant and positive effect on market value for both companies, indicating that cost increases can be passed on to prices and may support firm value in the long run. These findings suggest that, in the case of Turkish Airlines and Pegasus Airlines, the market value of airline companies is shaped not only by internal financial performance indicators but also by external factors related to the sector's cost structure. The results of this study are expected to contribute to a better understanding of the financial structures and valuation dynamics of airline companies and to provide important implications for investors and industry stakeholders.
Benzer Tezler
- İşletmeler arası stratejik işbirliği ve büyüme havayolları işletmelerinin analizi
Inter enterprise strategic alliance and growth airlines companies analysis
İSA AYSAL
- Financing an urban express railway line via real estate development: Hızray (Istanbul) case
Bir şehir içi ekspres raylı sistem hattının gayrimenkul geliştirme yoluyla finansmanı: Hızray (İstanbul) örneği
EMRULLAH AYDIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Ulaşımİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PELİN ALPKÖKİN
- Havayolu işletmelerinde pazar bölümlendirme ve müşteri tercihleri açısından değerlendirilmesi
Market segmentation in airline businesses and its evaluation from the viewpoint of customer preferences
ALİ YILDIZ
Doktora
Türkçe
2018
İşletmeMuğla Sıtkı Koçman Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYTEKİN FIRAT
- Liderlik örgütsel dayanıklılık ilişkisinde örgüt kültürünün rolü: Havayolu işletmelerinde gerçekleştirilen bir araştırma
The role of organizational culture in the relationship between leadership and organizational resilience: A research conducted in airline companies
HÜLYA ÇAĞLAR ÇELEBİOĞLU
- Yenilikçiliğin hizmet kalitesi ve müşteri memnuniyeti ile ilişkisi: Havayolu müşterileri üzerine bir uygulama
Relationship of innovation with service quality and customer satisfaction: A case study on airway customers
MERAL AYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
İşletmeAbant İzzet Baysal Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RUZİYE COP