Akış deneyiminin geri görüş yanlılığı ve aşırı güven üzerindeki etkisinin incelenmesi: VR oyunları ile deneysel bir çalışma
Examining the effect of flow experience on hindsight bias and overconfidence: An experimental study using VR games
- Tez No: 1007125
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLGÜN COŞKUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Akış performansı, Aşırı güven, Bilişsel yanılgı, Geri bakış, Geriye dönük bellek, Nesnel performans, Sanal gerçeklik, Öz değerlendirme, Öz performans, Flow performance, Overconfidence, Cognitive biases, Hindsight bias, Retrospective memory, Objective performance, Virtual reality, Metacognition, Self-performance
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Akış, bireyin bir faaliyete bütünüyle odaklandığı, zaman algısının değiştiği ve eylemin kendisinden başka hiçbir ödül beklemeksizin keyif aldığı optimal bir durum olarak tanımlanmaktadır. Akış, performans temelli görevlerde akıcı icra, istikrarlı odaklanma ve göreve tam katılım ile ilişkilendirilmekte; bu nedenle performansın ortaya çıkışını ve sürdürülmesini etkileyen bir durum olarak değerlendirilmektedir. Nitekim akışa eşlik eden keyif, kontrol hissi ve faaliyetle bütünleşme gibi bileşenler, performansa ilişkin öznel yargıları etkileyebilmekte ve algılanan performansın nesnel performansla her zaman örtüşmemesine yol açabilmektedir. Bununla birlikte, bu deneyimin hatırlanan performans üzerindeki etkisine dair çok az şey bilinmektedir. Mevcut tez çalışmasında, akışın algılanan ve hatırlanan performansta sapmalara, dolayısıyla bellekle ilişkili yanlılıklara da yol açıp açmayacağı sorgulanmaktadır. Bu bağlamda çalışma, akışın aşırı güven ve geri görüş yanlılığı üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda araştırmaya 128 genç yetişkin katılmıştır. Katılımcılar, görev taleplerinin manipüle edilmesiyle oluşturulan Yüksek Akış ve Düşük Akış olmak üzere iki akış koşulundan birine rastgele atanmıştır. Ayrıca her koşul, geri görüş yanlılığını değerlendirmek amacıyla Deney ve Kontrol olmak üzere alt gruplara ayrılmıştır. Katılımcılar VR gözlük aracılığıyla Beat Saber adlı ritim oyununu oynamıştır. Oturum sonunda bildirilen akış düzeyleri DOPDDÖ-2 ile ölçülmüş, ardından performans yargılarına ilişkin ölçümler alınmıştır. Laboratuvar oturumunun tamamlanmasından bir hafta sonra katılımcılara telefon ile ulaşılmış ve geri görüş yanlılığının ölçümü için bellek deseni paradigması uygulanmıştır. Deney grubundaki katılımcılardan nesnel performanslarına ilişkin geri bildirim aldıktan sonra; kontrol grubundaki katılımcılardan ise herhangi geri bildirim almadan bireysel performans tahminlerini hatırlamaları istenmiştir. Çalışmanın deseni, 2 (akış: yüksek/düşük) × 2 (deney/kontrol) denekler-arası faktöriyel deneysel desendir. Bulgular, Yüksek Akış koşulundaki katılımcıların akış puanlarının Düşük Akış koşulundakilere kıyasla daha yüksek olduğunu ve akış manipülasyonunun başarılı biçimde işlediğini göstermiştir. Aşırı güven bulguları, Düşük Akış grubunun Yüksek Akış grubuna kıyasla daha yüksek düzeyde aşırı tahmin sergilediğini; buna karşın Yüksek Akış grubunun bireysel performans tahminlerine duyduğu güvenin daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca Yüksek Akış grubunda aşırı konumlandırma, Düşük Akış grubunda ise düşük konumlandırma eğilimi gözlenmiştir. Geri görüş yanlılığı bulguları, Yüksek Akış Deney grubunun diğer gruplara kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek geri görüş yanlılığı sergilediğini; diğer grupların ise anlamlı biçimde ayrışmadığını göstermektedir. Ek olarak bulgular, geri görüş yanlılığının temel yordayıcılarının akış ve deney koşulları olduğunu; ancak bu ana etkilerin aşırı güven bileşenleriyle kurulan çoklu etkileşimler aracılığıyla modüle edildiğini ortaya koymaktadır. Araştırma bulguları, akışın performans yargılarının oluşumunu, hatırlanmasını ve sonuç bilgisi ışığında yeniden yapılandırılmasını biçimlendiren bir bağlam sağlayabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Flow is defined as an optimal state in which an individual is fully focused on an activity, experiences a transformation of time perception, and derives enjoyment from the activity itself without expecting any reward other than the activity. Flow is associated with fluent execution, sustained concentration, and full engagement in performance-based tasks; therefore, it is considered a state that influences the emergence and maintenance of performance. Indeed, components accompanying flow, such as enjoyment, sense of control, and merging with the activity, may affect subjective judgments of performance and may lead perceived performance not to always coincide with objective performance. However, little is known about the effect of this experience on remembered performance. In the present thesis, it is questioned whether flow may lead to distortions in perceived and remembered performance, and thus to memory-related biases. In this context, the study aims to examine the effects of flow on overconfidence and hindsight bias. A total of 128 young adults participated in the study. Participants were randomly assigned to one of two flow conditions, High Flow and Low Flow, created through the manipulation of task demands. In addition, each condition was divided into Experiment and Control subgroups in order to assess hindsight bias. Participants played the rhythm game Beat Saber via a VR headset. At the end of the session, reported flow levels were measured with the DOPDDÖ-2, and subsequently, measures regarding performance judgments were obtained. One week after the completion of the laboratory session, participants were contacted by phone and a memory design paradigm was administered for the measurement of hindsight bias. After receiving feedback about their objective performance, participants in the experimental group were asked to recall their individual performance estimates; participants in the control group were asked to recall their individual performance estimates without receiving any feedback. The design of the study was a 2 (flow: high/low) × 2 (experiment/control) between-subjects factorial experimental design. The findings showed that participants in the High Flow condition had higher flow scores compared to those in the Low Flow condition, indicating that the flow manipulation operated successfully. Overconfidence findings revealed that the Low Flow group exhibited higher levels of overestimation compared to the High Flow group; in contrast, the High Flow group reported greater confidence in their individual performance estimates. Moreover, a tendency toward overplacement was observed in the High Flow group, whereas an underplacement tendency was observed in the Low Flow group. Hindsight bias findings demonstrated that the High Flow Experiment group exhibited significantly higher hindsight bias compared to the other groups, while the other groups did not differ significantly from one another. Additionally, the findings indicated that the primary predictors of hindsight bias were flow and experimental conditions; however, these main effects were moderated through multiple interactions established with overconfidence components. The research findings suggest that flow may provide a context that shapes the formation, recall, and reconstruction of performance judgments in light of outcome knowledge.
Benzer Tezler
- Investigating the influence of flow experiences on replay intention and community engagement in virtual reality gaming
Akış deneyimlerinin sanal gerçeklik oyunlarında tekrar oyuna dönme niyeti ve topluluk ile etkileşim üzerindeki etkisinin incelenmesi
ALPEREN DEMİRDÖĞER
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HURİYE ŞEBNEM BURNAZ
- Aptitudes and attitudes: Human-centred pedagogies in foundation design studios
Yetenekler ve tutumlar: Temel tasarım stüdyosunda, insan-merkezli eğitim
DESANTILA HYSA
Doktora
İngilizce
2021
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE ÖZKAR KABAKÇIOĞLU
- Savaş ve göçe ilişkin travmatik belleğin işleyiş biçiminin mekansal karşılıkları: İstanbul'daki Suriyeli sığınmacılar üzerinden bir okuma
Spatial considerations of the traumatic memory caused by war and migration: A reading on the Syrian refugees in Istanbul
GAMZE KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA ERKÖK
- Doğu Avrupa gelişmeleri -Türkiye'ye etkileri-
Başlık çevirisi yok
MEHMET ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BENER KARAKARTAL
- A delphi study examining the interaction of building information modelling and lean construction
Yapı bilgi modellemesi ile yalın inşaatın etkileşimine yönelik bir delphi çalışması
ABDUL HAMID ESHAQZADA
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHRİYE İLHAN JONES