Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki dinleme/izleme metinlerinde yer alan sözlü kültür unsurlarının incelenmesi
An examination of oral culture elements in listening/viewing texts in middle school Turkish language textbooks
- Tez No: 1006966
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SUNAY AKKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Adıyaman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmada, ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan dinleme/izleme metinlerinin sözlü kültür unsurları bakımından incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Türkçe öğretiminde dinleme becerisinin kültürel aktarım işlevi çerçevesinde ele alınması gerekliliğinden hareketle yapılandırılmıştır. Araştırmanın inceleme nesnesi, Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından 2025–2026 eğitim-öğretim yılında okutulması uygun görülen ortaokul Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Araştırma, nitel yaklaşımlardan doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüş; elde edilen veriler içerik analiz tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Dinleme/izleme metinleri; deyim, atasözü, masal, fıkra, efsane, destan, tekerleme, kültürel kodlar, gelenek-görenek ve benzeri sözlü kültür unsurları açısından tablo millî marş inde sınıflandırılarak incelenmiştir. Araştırma bulguları, dinleme/izleme metinlerinin sürelerinin sınıf düzeyi arttıkça buna paralel olarak arttığını ortaya koymuştur. Dinleme/izleme metinlerinde sözlü kültür unsurlarına yer verildiğini, ancak bu unsurların metin türü ve sınıf düzeylerine göre dağılım açısından dengeli bir yapı sergilemediğini ortaya koymuştur. Özellikle deyim ve kültürel kodların öne çıktığı; buna karşılık atasözü, masal, efsane, destan, bilmece, ninni, türkü ve diğer benzer sözlü kültür ürünlerinin sınırlı biçimde kullanıldığı belirlenmiştir. İncelenen ders kitaplarında en sık yer verilen kültürel kodların sevgi, saygı, sabır, dayanışma, yardımlaşma ve vatan sevgisi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca sınıf düzeyi yükseldikçe sözlü kültür unsurlarının sınıflandırılmasında kullanılan başlıkların bir azalma gösterdiği tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan dinleme/izleme metinlerinin sözlü kültür unsurları bakımından zenginleştirilmesi; bu unsurların sınıf düzeylerine uygun ve planlı bir yaklaşımla ele alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın, Türkçe ders kitaplarının kültürel içerik açısından değerlendirilmesine ve gelecekte hazırlanacak öğretim materyallerine katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the listening/viewing texts included in middle school Turkish textbooks for grades 5, 6, 7, and 8 in terms of elements of oral culture. The study is structured based on the necessity of addressing listening skills in Turkish language education within the framework of cultural transmission. The objects of analysis consist of middle school Turkish textbooks approved by the Board of Education and Discipline of the Ministry of National Education for use in the 2025–2026 academic year. The research was conducted using the document analysis method, one of the qualitative research approaches, and the obtained data were analyzed through content analysis. The listening/viewing texts were examined by classifying them in tables according to oral culture elements such as idioms, proverbs, folktales, anecdotes, legends, epics, tongue twisters, cultural codes, traditions and customs, and similar components. The findings revealed that the duration of the listening/viewing texts increases in parallel with grade level; although oral culture elements are included in these texts, their distribution does not exhibit a balanced structure in terms of text type and grade level. Idioms and cultural codes were found to be particularly prominent, whereas proverbs, folktales, legends, epics, riddles, lullabies, folk songs, and other similar oral culture products were used in a limited manner. The most frequently encountered cultural codes were identified as love, respect, patience, solidarity, cooperation, and patriotism, and it was determined that as grade level increases, the number of categories used to classify oral culture elements decreases. Based on these results, it is concluded that listening/viewing texts in middle school Turkish textbooks should be enriched in terms of oral culture elements and addressed through a planned approach appropriate to grade levels, and the study is expected to contribute to the evaluation of Turkish textbooks in terms of cultural content and to the development of future instructional materials.
Benzer Tezler
- Ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerle dil bilgisi etkinliklerinin ilişkisi
The relationship between the texts of Turkish textbooks in secondary school and grammar activities
KADRİYE DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimOrdu ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜZEYİR SÜĞÜMLÜ
- Hazır giyim sanayiinde nitelikli insangücü ihtiyacı
Başlık çevirisi yok
HANDAN SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL ATAMAN
- Hazır giyim sanayiinin milli ekonomimizdeki yeri ve bir örnek çalışma
Başlık çevirisi yok
FERHAN DEMREN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RASİH DEMİRCİ
- Tonsillo-faranjitis şüpheli 7-17 yaş grubundaki öğrencilerin boğaz kültürlerinden soyutulan aerob patojen mikroorganizmalar
Başlık çevirisi yok
SAFFET ELÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
MikrobiyolojiDicle ÜniversitesiMikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERALP ARIKAN
- Alt özel sınıflardan mezun olan eğitilebilir geri zekalı çocukların mezuniyet sonrası durumlarının saptanması
Başlık çevirisi yok
NURTEN RÜYA