İklim değişikliğinin ekolojik niş değişimleri üzerine etkisi Sakarya nehri örneği
The effect of climate change on ecological niche changes Sakarya river example
- Tez No: 1006908
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGÜR EMİROĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Zooloji, Biyoloji, Su Ürünleri, Zoology, Biology, Aquatic Products
- Anahtar Kelimeler: Biyoekoloji, Biyoiklim, Tatlı su balıkları, Bioecology, Bioclimatic, Freshwater fishes
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hidrobiyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İklim değişimi, biyoçeşitliliği etkileyen önemli olaylardan biridir. Son yüzyılda beklenenin üzerinde sıcaklıkların artışına bağlı olarak su kaynaklarının azalması, özellikle sucul organizmaların uygun habitatlarının kaybolmasıyla sonuçlanabilir. Yenilenebilir kaynak olan suyun miktarı ve kalitesinin korunması önemlidir. Sürdürülebilir bir su yönetimi açısından, özellikle sınırlı kullanılabilir olan yüzey su kaynaklarının ekolojik yapısının sürekli izlenmesi, sucul ekosistem ve insan sağlığı açısından önem arz etmektedir. Su sağlığının korunması için biyoçeşitliliğin de korunması gereklidir. Biyoçeşitlilikteki oluşan değişimler suyun sağlığını da doğrudan etkilemektedir. Değişen iklim koşullarına yerel türlerin adapte olmaları beklenir. Yeni koşullara adapte olamayan türler göç ederek uygun habitatlara yerleşir. Uygun habitat bulamayan veya yeni koşullara adapte olamayan türlerin nesli tehlike altına girebilir. Bu durum bazı türlerin neslinin tükenmesi ve biyoçeşitliliğin azalmasıyla sonuçlanabilir. Gelecekte biyoçeşitliliği korumak veya tür kayıplarını minimuma indirmek için uygun habitatların belirlenerek gerekli koruma karar ve tedbirlerinin alınması gereklidir. Tür dağılım modellemeleri (SDM) veya diğer adıyla ekolojik niş modellemeleri (ENM) son yıllarda tür koruma çalışmaları için türlerin uygun habitatlarının belirlenmesinde sıklıkla kullanılmaktadır. Önerilen bu çalışmada SDM'ler kullanılarak nehir genelinde dağılım gösteren balık türlerinin güncel ve gelecekteki potansiyel uygun habitatlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Tür dağılımlarında çevresel ve iklimsel değişkenler kullanılarak türün uygun habitatlarının belirlenmesinin yanı sıra hangi iklimsel değişkenin türün habitat uygunluğunda etkili olduğunun belirlenmesi de önemlidir. İklim değişiminin tür dağılımları üzerine etkilerinin çalışılması oldukça önemli bir konudur. Bu çalışmada Türkiye'nin önemli balık biyoçeşitliliğine ev sahipliği yapan Yukarı ve Orta Sakarya Havzasında dağılım gösteren balık türleri için tür dağılım modellemesi yaparak güncel ve gelecek (2020-2040, 2041-2060, 2061-2080, 2081-2100) potansiyel uygun habitatlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda tür bazında güncel ve gelecek habitat projeksiyonları ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
Climate change is one of the significant events affecting biodiversity. Due to the above-expected temperature increases in the last century, the reduction in water resources may result in the loss of suitable habitats, especially for aquatic organisms. It is important to preserve the quantity and quality of water, which is a renewable resource. From the perspective of sustainable water management, continuous monitoring of the ecological structure of surface water resources, which are particularly limited in use, is important for aquatic ecosystem and human health. To protect water health, biodiversity must also be protected. Changes in biodiversity directly affect water health. Local species are expected to adapt to changing climatic conditions. Species that cannot adapt to new conditions migrate and settle in suitable habitats. Species that cannot find suitable habitats or adapt to new conditions may become endangered. This can result in the extinction of some species and a decrease in biodiversity. To protect biodiversity in the future or minimize species loss, it is necessary to identify suitable habitats and take the necessary conservation decisions and measures. Species distribution modeling (SDM), also known as ecological niche modeling (ENM), has been frequently used in recent years for species conservation studies to determine suitable habitats for species. This proposed study aims to determine the current and potential future suitable habitats of fish species distributed throughout the river using SDMs. In addition to determining suitable habitats for a species using environmental and climatic variables in species distribution, it is also important to determine which climatic variable affects the species' habitat suitability. Studying the effects of climate change on species distributions is a very important issue. This study aims to determine the current and future (2020-2040, 2041-2060, 2061-2080, 2081-2100) potential suitable habitats by conducting species distribution modeling for fish species distributed in the Upper and Middle Sakarya Basin, which hosts significant fish biodiversity in Turkey. In this context, current and future habitat projections on a species basis have been presented.
Benzer Tezler
- Akdeniz Havzası'ndaki endemik karasal omurgalıların demografik tarihi ve iklim değişiminin dağılımları üzerindeki etkisi
Demographic history of mediterranean basin endemic terrestrial vertebrates and the effect of climate change on their distributions
CAN ELVERİCİ
- Variations in the demersal fishes of the northeastern mediterranean over the last 40 years in relation to environmental factors
Kuzeydoğu Akdeniz'deki demersal balıkların son 40 yıldaki değişimleri ve bu değişimlerin çevresel faktörlerle ilişkisi
MERVE KURT
Doktora
İngilizce
2025
Deniz BilimleriOrta Doğu Teknik ÜniversitesiDeniz Biyolojisi ve Balıkçılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ CEMAL GÜCÜ
- Exploring the biodiversity patterns of Anatolia under changing climatic conditions
Değişen iklimsel koşullar altında Anadolu'nun biyoçeşitlilik örüntülerinin araştırılması
BATUHAN ATIF TUNÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Biyolojiİstanbul Teknik Üniversitesiİklim ve Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRAH ÇORAMAN
- Ecological niche modeling of Myotis davidii
Myotis davidii türünün ekolojik niş modellemesi
EMRE CAN AKSAKAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Biyolojiİstanbul Teknik Üniversitesiİklim ve Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRAH ÇORAMAN
- Nehir su kalitesinin deterministik modelleme ve ekolojik risk analizi yöntemleri ile değerlendirilmesi ve yönetimi: Aksu çayı uygulaması
Assessment and management of river water quality by deterministic modeling and ecological risk analysis: Aksu stream application
SEÇİL TÜZÜN DUĞAN
Doktora
Türkçe
2024
Çevre MühendisliğiAkdeniz ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE MUHAMMETOĞLU