Grafik romanın mimarisi, mimarlığın grafik romanla anlatımı: Çizgilerle modern Türkiye mimarlığı örneği
Architecture of the graphic novel and narrating architecture through the graphic novel: The case of an illustrated history of modern Turkish architecture
- Tez No: 1006879
- Danışmanlar: PROF. MEHMET HAKAN ERTEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, İç Mimari ve Dekorasyon, Architecture, Interior Design and Decoration
- Anahtar Kelimeler: Grafik anlatı, Grafik roman, Çizgi romanlar, Graphic narration, Graphic novel, Comic strips
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, grafik romanların mekânsallığını mimarlıkla kurduğu ilişkiler üzerinden incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, grafik romanların yalnızca metin ve imgenin birleşiminden oluşan hibrit anlatı biçimleri olarak değil, aynı zamanda kendi mekânsal mantığı, yapısal örgütlenmesi ve dolaşım kurgusu bulunan arkitektonik pratikler olarak değerlendirilebileceğini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda tez, grafik roman ile mimarlık arasındaki ilişkiyi iki eksende ele almaktadır. İlk eksen, grafik romanın kendi iç yapısına odaklanmakta; parça-bütün ilişkisi, sayfa düzeni, panel organizasyonu, tabüler okuma biçimleri ile okurun sayfa üzerindeki dolaşımını grafik romanın mekânsal kuruluşunun temel bileşenleri olarak tartışmaktadır. İkinci eksen ise mimarlığın grafik roman içerisindeki temsil ve anlatı potansiyeline yönelmekte ve mimari temsil araçlarının sayfa kurgusu ve anlatı üretimiyle ilişkisini bir içerik problemi olarak incelemektedir. Araştırma, nitel yöntem çerçevesinde yürütülmüş; grafik roman kuramı ile mimarlık kuramı arasında kavramsal bir ilişki kurulmuştur. Çalışmanın kuramsal altyapısı, grafik romanın yapısal ve mekânsal niteliğine ilişkin temel tartışmalar ile mimarlıkta tektonik, arkitektonik, temsil ve deneyim kavramları üzerinden oluşturulmuştur. Bu çerçeve doğrultusunda, Çizgilerle Modern Türkiye Mimarlığı projesi bünyesinde üretilen Opera'nın Hayaleti ve Ankara Palas'ın Merdivenleri adlı grafik romanlar yapısal ve içeriksel çözümleme yöntemiyle incelenmiştir. Çalışma sonucunda, grafik romanların yalnızca mekânı temsil eden anlatılar olmadığı, aynı zamanda kendi kuruluşlarında da mekânsal ve yapısal bir sistem barındırdığı ortaya konulmuştur. Sayfa düzeni, paneller arası eklemlenme biçimleri ve okuma dolaşımı, anlatının oluşumunda belirleyici unsurlar olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca mimarlığın grafik roman içinde yalnızca temsil edilen bir konu değil, anlatının kuruluşuna katılan yapısal bir bileşen haline gelebildiği gösterilmiştir. Bu yönüyle tez, grafik roman kuramına mekân ve yapı odaklı bir katkı sunmakta; mimarlık tarihi, mimari temsil ve anlatı ilişkisine yönelik yeni bir tartışma zemini önermektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the spatiality of graphic novels through the relationships they establish with architecture. Its primary aim is to demonstrate that graphic novels should be understood not merely as hybrid narrative forms combining text and image, but also as architectonic practices with their own spatial logic, structural organization, and modes of circulation. In this context, the study addresses the relationship between graphic novels and architecture along two interrelated axes. The first axis focuses on the internal structure of the graphic novel, examining part–whole relations, page layout, panel organization, tabular modes of reading, and the reader's movement across the page as fundamental components of its spatial constitution. The second axis explores the representational and narrative potential of architecture within graphic novels, investigating how architectural representational tools relate to page construction and narrative production. The research is conducted within a qualitative framework and establishes a conceptual dialogue between graphic novel theory and architectural theory. Its theoretical foundation is built upon key discussions of the structural and spatial qualities of graphic novels, alongside architectural concepts such as tectonics, architectonics, representation, and experience. Within this framework, the graphic novels Opera'nın Hayaleti and Ankara Palas'ın Merdivenleri, produced as part of the An Illustrated History of Modern Turkish Architecture Project, are analyzed through structural and content-based methods. The study demonstrates that graphic novels are not merely narratives that represent space, but also forms that embody spatial and structural systems in their very constitution. Page layout, modes of articulation between panels, and reading circulation emerge as key elements in the production of narrative. Furthermore, architecture is shown to function not only as a represented subject within graphic novels, but also as an active structural component that participates in the construction of narrative. In this respect, the dissertation offers a space- and structure-oriented contribution to graphic novel theory and proposes a new framework for discussing the relationship between architectural history, architectural representation, and narrative.
Benzer Tezler
- Optimized visual odometry and satellite image matching-based localization for UAVS in GPS-denied environments
GPS olmayan ortamlarda İHA'lar için optimizasyonlu görsel odometri ve uydu görüntüsü eşleştirme tabanlı konumandırma
ÖMER SEFA ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiSavunma Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPTEKİN YILDIZ
- Salamis Antik kenti için canlandırma belgesel uygulaması
Animated documentary application for Salamis ancient city
GÖKÇE KEÇECİ ŞEKEROĞLU
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2006
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiGrafik Ana Sanat Dalı
Y.DOÇ. ZÜLFÜKAR SAYIN
- Grafik romanın öncüsü olarak ağaç baskı roman
Woodcut novel as forerunner of graphic novel
BURÇAK BALAMBER
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2019
Güzel SanatlarAnadolu ÜniversitesiBaskı Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. SAİME DÖNMEZER
- Çizgi romanın dijitalleşme ile değişen uygulama yöntemleri ve oyunlaşması: Sezgin Burak'ın Tarkan çizgi romanı üzerine oyunlaştırma sürecindeki grafik uygulamalar
Evolving practices through digitalization, and gamification of comics: A case study on the design process of game graphics on the comic book Tarkan by Sezgin Burak
FATMANUR AYDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiGrafik Ana Sanat Dalı
DOÇ. ELİF VAROL ERGEN
- Sözsüz grafik romanın anlaşılırlığı üzerine bir uygulama:“Yarım”
A creative study on the comprehensibility of wordless graphic novel:“Yarım”
TÜRKAN BEYZA HAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarKto Karatay ÜniversitesiGrafik Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇAĞRI GÜMÜŞ