Beyânî tefsir anlayışından hareketle din eğitiminde 9-10 yaş grubu çocuklara yönelik bir kıssa anlatı önerisi: Hz. Musa kıssası örneği
A story narrative proposal for 9-10 age group children in religious education based on the understanding of beyânî tafsir: The example of the story of prophet Moses
- Tez No: 1006528
- Danışmanlar: PROF. DR. BANU GÜRER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Eğitim ve Öğretim, Religion, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Din Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma, Kur'an kıssalarının dinî çocuk edebiyatı kapsamında çocuklara yönelik bir anlatıya nasıl dönüştürülebileceğini örnek bir anlatı üzerinden ortaya koymaktadır. Çalışmanın temel amacı, Kur'an kıssalarının yapısal özellikleri ve Kur'an'ı anlamaya yönelik yöntemler dikkate alınarak çocuk edebiyatı ve din eğitimine ilişkin ilkeler doğrultusunda çocuklara uyarlanması ve eğitsel bir materyal olarak sunulmasıdır. Araştırma, belirlenen amaç doğrultusunda üç bölüm şeklinde planlanmıştır. Öncelikle teorik düzeyde, çocuklara yönelik hazırlanacak kıssa metinlerinin hangi özellikleri taşıması gerektiğini belirlemek amacıyla Kur'an kıssaları, bu kıssaların din eğitimindeki işlevi, çocuk edebiyatı ve tefsir arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Sonrasında, söz konusu ilişkilerden hareketle ortaya çıkan ilkeler ile çocuklar için hazırlanmış kıssa metinleri üzerine yapılan incelemelerden elde edilen eleştiriler doğrultusunda bir anlatı tasarımı geliştirilmiştir. Son olarak, anlatı tasarımı uygulamalı biçimde ortaya konmuş ve belirlenen ilkeler doğrultusunda örnek bir anlatı inşa edilmiştir. Ortaya çıkan anlatı metni, Hz. Musa kıssası özelinde ele alınan uygulamalı bir araştırma niteliğindedir. Oluşturulan anlatı, hedef yaş grubu olan 9-10 yaş aralığındaki çocuklar üzerinde uygulanarak değerlendirilmiştir. Din eğitimi temelinde yürütülen bu çalışma, disiplinler arası bir yaklaşıma dayanmaktadır. Materyal içeriğinin oluşturulmasında tefsir, din eğitimi ve çocuk edebiyatı gibi farklı alanlardan yararlanılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak doküman incelemesi yapılmış; elde edilen veriler betimsel analiz yoluyla yorumlanmıştır. Araştırmanın uygulama bölümü ise nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni kapsamında ele alınmış ve yarı yapılandırılmış mülakat tekniğiyle elde edilen veriler doğrultusunda ortaya konulmuştur. Araştırmanın bulgularına göre, çocuklara yönelik hazırlanacak Kur'an kıssalarında Kur'an'ın kıssa anlatımındaki yöntem ve amaçların dikkate alınması önem taşımaktadır. Bu çerçevede içerik bakımından Kur'an'ın anlatımlarına sadık kalınması ve kıssaların özellikle beyânî tefsir yöntemi odağında değerlendirilmesi, anlatının özgünlüğünün korunmasına katkı sağlamakta; Kur'an'ın kıssalar aracılığıyla aktardığı mesajların, ahlak ve değerlerin fark edilmesini mümkün kılmaktadır. Anlatı içeriğinin bu tefsir verileri doğrultusunda, çocuğun pedagojik gelişim düzeyi, edebî metinlerde aranan standartlar ve din eğitiminin temel ihtiyaçları göz önünde bulundurularak yapılandırılması, çocuklar için hazırlanan Kur'an kıssalarına yönelik eleştirilen noktalara çözüm üretme potansiyeli taşımasının yanı sıra, nitelikli bir dinî çocuk edebiyatı metninin ortaya çıkması açısından da önemli olduğu ortaya çıkmıştır.
Özet (Çeviri)
This study demonstrates how Qur'anic narratives can be transformed into a narrative text for children within the scope of religious children's literature through an exemplary narrative model. The main aim of the study is to adapt Qur'anic narratives for children by considering the structural characteristics of Qur'anic stories and the methods used to understand the Qur'an, in accordance with the principles of children's literature and religious education, and to present them as an educational material. In line with this aim, the study was designed in three sections. First, at a theoretical level, Qur'anic narratives, their function in religious education, and the relationships between children's literature and tafsir were examined in order to determine the characteristics that narrative texts prepared for children should possess. Subsequently, a narrative design was developed based on the principles derived from these relationships and on the criticisms identified in previous studies examining narrative texts prepared for children. Finally, the narrative design was implemented in practice, and an exemplary narrative was constructed in accordance with the identified principles. The resulting narrative text constitutes an applied research focusing specifically on the story of Prophet Moses (Musa). The narrative developed within the study was implemented and evaluated with children in the target age group of 9–10 years. Conducted within the framework of religious education, the study is based on an interdisciplinary approach. In constructing the content of the material, insights from different fields such as tafsir, religious education, and children's literature were utilized. In the study, a qualitative research method was employed. Document analysis was conducted, and the data obtained were interpreted through descriptive analysis. The implementation phase of the research was addressed within the scope of the case study design, one of the qualitative research designs, and was presented based on data obtained through semi-structured interviews. The findings indicate that, in preparing Qur'anic narratives for children, it is important to take into account the methods and purposes of the Qur'an's narrative style. In this context, remaining faithful to the Qur'anic content and evaluating the narratives particularly through the lens of the bayânî tafsir method contribute to preserving the authenticity of the narrative and facilitate the recognition of the moral messages and values conveyed through Qur'anic stories. Structuring the narrative content in light of these tafsir-based insights -while also considering children's pedagogical developmental levels, the standards expected in literary texts, and the fundamental requirements of religious education- has the potential to address commonly criticized aspects of Qur'anic narratives prepared for children. Moreover, it contributes to the production of a qualified work of religious children's literature.
Benzer Tezler
- أثر الشِّعر في تفسير الطَّبرِي سورة المائدة نموذجاً
Arap şiirinin Taberi tefsiri üzerindeki etkisi: Mâide Suresi örneği / The effect of Arab poetry on Tabari explanation example of Surah Maide
ABDULSAMAD EYADA ALI
Yüksek Lisans
Arapça
2021
DinEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ RIZA GÜL
- Ebu Cafer En-Nahhâs'ın Kitabu'l-Kat' ve'L-i'tinaf adlı eserinin usul ve tefsir açısından değerlendirilmesi
Methodological and exegetical analysis of Kitab Al-Qatʻ Wa'l-iʻTināf of Abu Jaʻfar Al-Naḥḥās
SONER AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAŞAR DÜZENLİ
- Kâdî abdülcebbâr ve Kâdî beyzâvî'nin müteşâbih ayetlere yaklaşımının mukayesesi
Comparison of Qâdî abd al-Jabbâr and Qâdî Baydâwî?s approaches to mutashâbih verses
SELAHATTİN ÖZ
Doktora
Türkçe
2011
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SADRETTİN GÜMÜŞ
- مـنهج الألوسي فـي القصص القرآنية فـي تفسيره روح المعاني“سورة الكهف أنموذجاً”
Âlûsî'nin Rûhu'l-Meânî tefsirinde geçen Kur'ân kıssalarındaki metodu (Kehf Sûresi örnek olarak)
AHMED LATEEF GHAFOUR
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM HAKKI İMAMOĞLU
- Bursevi ve Ruhu'l-Beyan adlı eserinde hak kavramı
Başlık çevirisi yok
MUZAFFER İNNECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DURAN ALİ YILDIRIM