Geri Dön

İstanbul kemençesinde tını ve icra ilişkisi

The relationship between timbre and performance in the Istanbul kemence

PDF İndir

  1. Tez No: 1006522
  2. Yazar: EZGİ ÖZKAN
  3. Danışmanlar: PROF. NESİBE ÖZGÜL TURGAY
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Müzik, Music
  6. Anahtar Kelimeler: İstanbul Kemençesi, Tını, Teknik, İfade, İcra, Süsleme Elemanları, Istanbul kemençe, timbre, technique, expression, performance, ornamentation
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Türk Müziği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Türk Müziği Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Müzik bilimi literatüründe tını, analitik zorluklar ve terminolojik kısıtlılıklar nedeniyle uzun süre, perde ve ritmin ardında kalmış; kendine içkin niteliklerinden ziyade çoğunlukla ne olmadığı üzerinden tanımlanarak, sesin fiziksel niteliğinin görünür olduğu çalışmalarda yer verilmiştir. Tınının müzikal bir icraya yönelik en dolaysız tepkimiz olduğu gerçeğinden hareketle bu çalışma; tınıyı yalnızca durağan bir akustik veriden ziyade, icracının müzikal kimliğini anlık olarak inşa ettiği aktif bir ifade alanı olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda tekniğin, işitsel imgede bulunan ideal sâdâyla bütünleştiği o icra eşiğine odaklanmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda İstanbul kemençesinde tını ve icra arasındaki ilişki, teknik yetkinliğin estetik ifadeye dönüşümü bağlamında incelenmiştir. Kapsam; kemençeye özgünlüğünü veren sol el çalım tekniği ile evrensel yaylı çalgı pedagojisinde ideal tonun temeli kabul edilen arşe hızı, ağırlığı ve temas noktası dengesinin tınısal niteliği nasıl şekillendirdiğine odaklanmaktadır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada, değerli İstanbul kemençesi icracılarıyla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma, yalnızca İstanbul kemençesi icrasıyla sınırlandırılmış olup; tını olgusu nicel akustik ölçümler (frekans/spektrum) üzerinden değil, icracının teknik eylemleri ve müzikal yaklaşımları ekseninde değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, vibrato, glissando, çarpma ve artikülasyon unsurlarının, tınıyı yalnızca zenginleştiren dışsal birer ifadeler olmanın ötesinde, zihindeki işitsel imgeyi estetik bir ifadeye dönüştüren müzikal kararlar olduğunu göstermektedir. Böylece tınının, icra anında tesadüfen ortaya çıkan bir sonuç değil; müzikal bellekteki ideal sâdâ olarak teknik kararları ve yay dengesini anlık olarak yönlendiren bir 'pusula' işlevi gördüğü anlaşılmaktadır. Sonuç olarak bu tez, tınının mekanik eylemi estetik bir değere dönüştüren temel bileşen olduğunu ve müzikal icranın merkezinde yer alarak bir icrayı benzersiz kılan“tınısal parmak izi”işlevi perspektifinden ele almayı amaçlamaktadır.

Özet (Çeviri)

In musicology, timbre has long remained secondary to pitch and rhythm due to analytical challenges and terminological limitations. Rather than being examined through its intrinsic qualities, it has often been defined in terms of what it is not, and has primarily appeared in studies foregrounding the physical properties of sound. Departing from the premise that timbre constitutes our most immediate response to musical performance, this study aims to approach timbre not merely as a static acoustic datum, but as an active expressive field in which the performer instantaneously constructs musical identity. In this regard, the study focuses on the performative threshold at which technique becomes integrated with the ideal sonority embedded in the auditory image. Within this framework, the relationship between timbre and performance in the Istanbul kemençe is examined in terms of the transformation of technical competence into aesthetic expression. The scope of the study focuses on how the left-hand technique, which gives the instrument its distinctive character, together with the balance of bow speed, weight, and contact point—regarded in general bowed-string pedagogy as the foundation of ideal tone—shapes timbral quality. This study adopts a qualitative research design. The data obtained from semi-structured interviews conducted with distinguished Istanbul kemençe performers were analyzed through content analysis. The research is limited exclusively to Istanbul kemençe performance practice; accordingly, timbre is evaluated not through quantitative acoustic measurements such as frequency and spectrum, but through the performer's technical actions and musical approaches. The findings reveal that vibrato, glissando, acciaccatura, and articulation are not merely external expressive devices that enrich timbre; rather, they constitute musical decisions that transform the auditory image in the mind into aesthetic expression. In this sense, timbre emerges not as a coincidental result arising during performance, but as a kind of“compass”in the form of an ideal sonority preserved in musical memory, one that instantaneously guides technical decisions and bow balance. In conclusion, this thesis argues that timbre is the fundamental component that transforms mechanical action into aesthetic value. By placing timbre at the center of musical performance, the study seeks to address it from the perspective of a“timbral fingerprint”that renders each performance unique.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    933581

    Türk müziğinde meşk geleneği: Kemençe örneği

    Meşk tradition in turkish music: The case of kemençe

    EZGİ COŞKUNPINAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Müzikİstanbul Teknik Üniversitesi

    Müzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    PROF. DR. GÖZDE ÇOLAKOĞLU SARI

  2. Tez No

    820772

    Karadeniz kemençesinin tarihsel süreç içerisindeki değişimi: Dört telli Karadeniz kemençesi örneği

    Change of the Black Sea kemence in the historical process: The example of the four string Black Sea kemence

    ÜMİT TAŞKIRAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Müzikİstanbul Okan Üniversitesi

    Müzik Ana Sanat Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN ÖZDEMİR

  3. Tez No

    92704

    Köçeklik geleneği

    Başlık çevirisi yok

    UFUK TUNCEL NASMAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1999

    Halk Bilimi (Folklor)İstanbul Teknik Üniversitesi

    Türk Halk Oyunları Ana Bilim Dalı

    SÜLEYMAN ŞENEL

  4. Tez No

    72134

    Dünden bugüne rebab ve yeniden ele alınması

    Başlık çevirisi yok

    M. REFİK KAYA

    Sanatta Yeterlik

    Türkçe

    Türkçe

    1998

    Müzikİstanbul Teknik Üniversitesi

    Türk Sanat Müziği Ana Sanat Dalı

    DOÇ. M. CAHİT ATASOY

  5. Tez No

    570099

    Musics of Harşit valley, Northeastern Turkey

    Harşit vadisi müzikleri, Kuzeydoğu Türkiye

    MUSTAFA KEMAL ÖZKUL

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2019

    Müzikİstanbul Teknik Üniversitesi

    Müzik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. EMİNE ŞİRİN ÖZGÜN TANIR

Geri Dön