Ordu Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Palyatif Bakım Merkezinde yatan hastalarda bası yarası risk faktörlerinin retrospektif analizi
Retrospective analysis of pressure sore risk factors in patients hospitalized in the palliative care center of Ordu University Training and Research Hospital
- Tez No: 1006322
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGÜR ENGİNYURT, DR. ÖĞR. ÜYESİ BESTEGÜL ÇORUH AKYOL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, Family practice
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Amaç: Bu araştırma, Ordu Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Palyatif Bakım Merkezi'nde yatarak izlenen hastalarda bası yarası gelişimine etki eden demografik, klinik, fonksiyonel, hematolojik ve biyokimyasal risk faktörlerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, palyatif bakım sürecinde sık karşılaşılan bası yaralarının önlenmesine ve riskli hastaların erken tanılanmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Gereç ve Yöntem: Retrospektif tanımlayıcı tipteki bu çalışma, 01.04.2023– 31.03.2024 tarihleri arasında Palyatif Bakım Merkezi'nde izlenen toplam 200 hastanın dosya kayıtlarının incelenmesiyle yürütülmüştür. Çalışmaya 18 yaş ve üzeri, hastanede en az 72 saat süreyle yatan, tıbbi verileri eksiksiz olan bireyler dahil edilmiştir. Katılımcılar, bası yarası bulunan (n=100) ve bulunmayan (n=100) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalarda normal dağılım gösteren değişkenler için Bağımsız Örneklem t-testi, kategorik değişkenler için Pearson ki-kare veya uygun durumlarda Fisher'ın kesin ki-kare testi kullanıldı. Normal dağılım göstermeyen sürekli değişkenler için non-parametrik yöntemler tercih edildi. Sürekli değişkenler arası ilişkiler Spearman sıra korelasyonu ile değerlendirildi. p<0.05 istatistiki olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Yaş ortalaması 75,76±15,11 yıl olup, bası yarası bulunan grupta yaş anlamlı biçimde daha yüksek saptandı. Bası yarası gelişen hastalarda yatış süresi daha uzun, KPS ise anlamlı biçimde daha düşük bulundu(p<0.001). Alzheimer/demans (%52,0) (p<0.001) ve hipertansiyon (%72,0) varlığı(p<0.013) bası yarası ile anlamlı ilişkiliydi. Ayrıca fekal inkontinans (%92,0) (p<0.001) ve PEG/NG ile beslenme (%33,0) (p<0.003) oranları da bası yarası olan grupta anlamlı derecede yüksekti. Laboratuvar bulgularında hemoglobin, hematokrit, sodyum, albümin ve total protein düzeylerinin düşük olması bası yarası gelişimiyle ilişkili bulundu. Tek değişkenli iv lojistik regresyon analizinde yaş, yatış süresi, düşük KPS, hipoalbüminemi, hiponatremi, anemi, yüksek BUN ve HbA1c düzeyleri bası yarası için anlamlı risk faktörleri olarak belirlendi. Çok değişkenli modelde ise Alzheimer/demans varlığı ve yüksek HbA1c düzeyi bağımsız risk faktörleri olarak öne çıktı. Sonuç: Elde edilen bulgular palyatif bakım hastalarında bası yarası gelişiminin çok yönlü bir süreç olduğunu ve hem klinik hem de biyokimyasal faktörlerin bu süreçte önemli rol oynadığını göstermektedir. Bu sonuçlar palyatif bakımda bireyselleştirilmiş takip, metabolik ve beslenme parametrelerinin düzenli izlenmesi, cilt bütünlüğünün korunması ve multidisipliner yaklaşımın güçlendirilmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study was conducted to determine the demographic, clinical, functional, hematological, and biochemical risk factors affecting the development of pressure ulcers in patients hospitalized at the Palliative Care Center of Ordu University Training and Research Hospital. The study aims to contribute to the prevention of pressure ulcers, which are frequently encountered in the palliative care process, and to the early identification of at-risk patients. Materials and Methods: This retrospective, descriptive study was conducted by reviewing the medical records of 200 patients followed at the Palliative Care Center between April 1, 2023, and March 31, 2024. Individuals aged 18 years and older, hospitalized for at least 72 hours, and with complete medical records were included in the study. Participants were divided into two groups: those with pressure ulcers (n=100) and those without pressure ulcers (n=100). In between-group comparisons, the Independent Samples t-test was used for normally distributed variables, the Pearson chi-square test for categorical variables, or Fisher's exact chi-square test when appropriate. Non-parametric methods were preferred for continuous variables that did not show a normal distribution. Relationships between continuous variables were assessed using Spearman's rank correlation. P<0.05 was considered statistically significant. Findings: The mean age was 75.76±15.11 years, and the age was significantly higher in the group with pressure ulcers. Patients with pressure ulcers had longer hospital stays, and KPS was significantly lower (p<0.001). The presence of Alzheimer's/dementia (52.0%) (p<0.001) and hypertension (72.0%) (p<0.013) were significantly associated with pressure ulcers. Additionally, the rates of fecal incontinence (92.0%) (p<0.001) and PEG/NG feeding (33.0%) (p<0.003) were vi significantly higher in the pressure ulcer group. Laboratory findings showed that low hemoglobin, hematocrit, sodium, albumin, and total protein levels were associated with pressure ulcer development. Univariate logistic regression analysis identified age, length of stay, low KPS, hypoalbuminemia, hyponatremia, anemia, and high BUN and HbA1c levels as significant risk factors for pressure ulcer development. Multivariate analysis revealed the presence of Alzheimer's/dementia and high HbA1c levels as independent risk factors. Conclusion: The findings suggest that pressure ulcer development in palliative care patients is a multifaceted process, and both clinical and biochemical factors play an important role in this process. These results highlight the need for individualized follow-up in palliative care, regular monitoring of metabolic and nutritional parameters, preservation of skin integrity, and strengthening of a multidisciplinary approach.
