Türkiye'de ticari olarak satılan tıbbi ve aromatik bitkilerin radyonüklit içeriklerinin belirlenmesi ve radyolojik sağlık risklerinin değerlendirilmesi
Determination of radionuclide contents of medicinal and aromatic plants commercially sold in Türkiye and assessment of radiological health risks
- Tez No: 1006260
- Danışmanlar: PROF. DR. ASLI KURNAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Fizik ve Fizik Mühendisliği, Physics and Physics Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Fizik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tıbbi ve aromatik bitki türlerinin ham kısımları (kökler, yapraklar, tohumlar, çiçekler vb.) ve özleri, geleneksel ve modern tıpta hastalıkları tedavi etmek ve/veya önlemek amacıyla ilaç olarak yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Tıbbi ve aromatik bitki türleri, kökleri aracılığı ile topraktan besin ve minerallerin yanı sıra çevreye dağılmış toksik elementler ve radyonüklitleri de alabilmektedir. Tıbbi ve aromatik bitki türlerinin tüketilmesi sonucunda sindirim sistemi ile insan vücuda alınan ve farklı oranlara yerleşebilen bu radyonüklitlerden yayınlanan iyonlaştırıcı radyasyon, iç ışınlamaya sebep olabilmektedir. Dolayısıyla iç ışınlamaya maruz kalma olasılığı, insanlarda endişeye yol açabilir. Bu yüzden tez kapsamında yapılan çalışma, Türkiye'de tüketilen popüler tıbbi ve aromatik bitki türlerindeki doğal ve yapay radyonüklitlerin aktivite konsantrasyonları ve bu radyonüklitlerin sindirilmesinden kaynaklanan radyolojik sağlık riskleri ile ilgili ayrıntılı bir veri tabanı oluşturmayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, Türkiye'de ticari olarak satılan 39 familyaya ait 91 tıbbi ve aromatik bitki türünün 98 örneği, yüksek saflıkta germanyum dedektörlü bir gama-ışını spektrometri sistem kullanılarak radyoaktivite analizine tabi tutuldu. Tıbbi ve aromatik bitki örneklerinde analiz edilen doğal radyonüklitlerin ortalama aktivite konsantrasyonları; 6,9 Bq/kg (228Ra); 8,6 Bq/kg (226Ra) ve 357,7 Bq/kg (40K) olarak belirlendi. Yapay radyonüklit 137Cs'nin aktivite konsantrasyonları, ölçülebilir minimum aktivite değerinin (0,3 Bq/kg) altında bulundu. Yetişkin tüketiciler için radyolojik sağlık riskleri değerlendirmek amacıyla radyoaktivite analiz sonuçları temel alınarak hesaplanan toplam yıllık etkin radyasyon dozu, mortalite ve morbidite yaşam boyu kanser riskinin ortalama değerleri, sırasıyla 16,5 Sv/y; 6,0 10-5 ve 8,9 10-5 olarak bulundu. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, incelenen bitki örneklerinin çok düşük seviyede bir radyolojik risk içerdiğini ve bu yüzden bitkilerin tıbbi ve aromatik amaçlarla kullanılmasının, halk sağlığı açısından güvenli olduğunu gösterdi.
Özet (Çeviri)
The raw parts (roots, leaves, seeds, flowers, etc.) and extracts of medicinal and aromatic herb (MAH) species are widely used as medicines in traditional and modern medicine to treat and/or prevent diseases. Medicinal and aromatic herb species can absorb nutrients and minerals from the soil through their roots, as well as toxic elements and radionuclides dispersed in the environment. Ionizing radiation emitted from these radionuclides, which are absorbed into the human body through the digestive system and accumulate in varying organs as a result of consuming medicinal and aromatic herb species, can cause internal irradiation. Therefore, the possibility of exposure to internal irradiation can raise concerns in humans. Therefore, this thesis aims to create a detailed database on the activity concentrations of natural and artificial radionuclides in popular medicinal and aromatic herb species consumed in Türkiye and the radiological health risks arising from the ingestion of these radionuclides. Within the scope of the study, 98 samples of 91 medicinal and aromatic herb species belonging to 39 families commercially sold in Turkey were subjected to radioactivity analysis using a gamma-ray spectrometry system with a high-purity germanium detector. The average activity concentrations of natural radionuclides analyzed in the medicinal and aromatic herb samples were determined as 6.9 Bq/kg (228Ra), 8.6 Bq/kg (226Ra), and 357.7 Bq/kg (40K). The activity concentrations of the artificial radionuclide 137Cs were found below the minimum detectable activity (0.3 Bq/kg). Based on the results of radioactivity analyses to assess radiological health risks for adult consumers, the average values of total annual effective radiation dose, mortality, and morbidity lifetime cancer risk were found to be 16.5 Sv/y, 6.0 10-5 and 8.9 10-5, respectively. The findings of the study revealed that the examined plant samples contained a very low level of radiological risk and therefore the use of plants for medicinal and aromatic purposes was safe for public health.
Benzer Tezler
- 1981 Türkiye tarımsal yapısının önemli bileşenleri ve tarımsal bölgelerin elde edilmesi
Principle components of Turkey's agricultural structure and to determine agricultural rigions in 1981
İHSAN KARABULUT
- 1983 yılı trafik kaza istatistikleri değerlendirmesi
Başlık çevirisi yok
ŞÜKRÜ ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- İş kazalarının Türk ekonomisi üzerine etkileri ve kömür madenciliği üzerine bir inceleme
Başlık çevirisi yok
MESUT ÖRMECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NACİ KINACIOĞLU
- Akaryakıtla çalışan endüstriyel tav fırınlarında yanma, sıcaklık ve basıncın optimum kontrolu
Optimum control of combustion temperature and pressure in industrial tempering furnaces working with fuel-oil
MEHMET EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL ERCAN