Elektrikli araçların ve şarj istasyonlarının iş sağlığıve güvenliği açısından değerlendirilmesi
Assessment of electric vehicles and charging stations from an occupational health and safety perspective
- Tez No: 1006172
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET YURTÇU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği, Electrical and Electronics Engineering
- Anahtar Kelimeler: Enerji güvenliği, Siber güvenlik, Siber sağlık, Yazılım güvenliği, İş güvenliği, İş sağlığı ve güvenliği, Energy security, Cyber security, Cyber Wellness, Software security, Work safety, Occupational health and safety
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu yüksek lisans tezi, elektrikli araçlar (EA) ve şarj istasyonlarının hızla yaygınlaştığı endüstriyel dönüşüm sürecinde, İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) perspektifinden doğan yeni risk alanlarını çok boyutlu olarak analiz etmektedir. Çalışmanın temel amacı; Türkiye'deki mevcut İSG mevzuatı ve uygulamalarının, elektromobilite ekosisteminde ortaya çıkan özgün risk faktörlerini karşılama yeterliliğini sorgulamak ve etkin bir yönetim modeli sunmaktır. Araştırma, Creswell ve Creswell (2018) tarafından tanımlanan karma yöntem (mixed method) çerçevesinde yapılandırılmıştır. Literatür taraması, uluslararası standart incelemeleri, vaka analizleri ve mevzuat karşılaştırmaları entegre edilerek; teknolojik (yüksek voltaj, batarya kimyası, termal kaçak), organizasyonel (yetkinlik, bakım süreçleri) ve siber-fiziksel (otonom sistemler, siber saldırılar) olmak üzere üç ana eksende risk değerlendirmesi yapılmıştır. Elde edilen bulgular, batarya üretiminden geri dönüşüm süreçlerine kadar kimyasal maruziyet ve solunum riski yönetiminin yetersiz kaldığını; şarj istasyonlarında ise elektrik çarpması, ark flaşı ve termal kaçak risklerinin kritik düzeyde olduğunu göstermektedir. Özellikle Tip B RCD kullanımının ulusal mevzuatta zorunlu tutulmaması ciddi bir güvenlik açığı olarak tespit edilmiştir. IEC 60364-7-722, NFPA 70E ve ISO 45001 gibi uluslararası standartlarla yapılan karşılaştırmalar, Türkiye'nin mevcut yasal altyapısının (6331 sayılı Kanun), EA teknolojilerinin getirdiği hibrit tehlikeleri yönetmede eksik kaldığını ortaya koymuştur. Ayrıca siber-fiziksel sistemlerdeki açıkların, bakım personeli ve operatörler için yeni nesil tehlikeler doğurduğu belirlenmiş; bu kapsamda UN ECE R155/R156, ISO/SAE 21434 ve NIST IR 8473 çerçevelerinin ulusal düzeyde uyarlanması gerekliliği vurgulanmıştır. Sonuç olarak bu tez, biyolojik izleme zorunluluğu, Ark Flaşı analizi ve Tehdit Analizi ve Risk Değerlendirmesi (TARA) gibi spesifik yöntemleri içeren; Fine-Kinney, HAZOP ve FMEA tekniklerinin entegre edildiği hibrit bir risk analiz modeli önermektedir. Çalışma, Türkiye elektromobilite sektöründe İSG standartlarının çağdaş normlara yükseltilmesi adına stratejik bir yol haritası sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This master's thesis multidimensionally analyzes the new risk areas arising from an Occupational Health and Safety (OHS) perspective during the industrial transformation process where electric vehicles (EVs) and charging stations are rapidly becoming widespread. The main objective of the study is to evaluate the adequacy of current OHS legislation and practices in Turkey in meeting the unique risk factors emerging in the electromobility ecosystem and to propose an effective management model. The research is structured within the framework of the mixed method defined by Creswell and Creswell (2018). By integrating literature review, international standard examinations, case analyses, and legislation comparisons; a risk assessment was conducted on three main axes: technological (high voltage, battery chemistry, thermal runaway), organizational (competence, maintenance processes), and cyber-physical (autonomous systems, cyber attacks). The findings indicate that chemical exposure and respiratory risk management are insufficient from battery production to recycling processes; and that electric shock, arc flash, and thermal runaway risks at charging stations are at a critical level. In particular, the lack of mandatory Type B RCD usage in national legislation has been identified as a serious safety gap. Comparisons made with international standards such as IEC 60364-7-722, NFPA 70E, and ISO 45001 have revealed that Turkey's current legal infrastructure (Law No. 6331) falls short in managing the hybrid hazards introduced by EV technologies. Furthermore, it has been determined that vulnerabilities in cyber-physical systems create new generation hazards for maintenance personnel and operators; in this context, the necessity of adapting UN ECE R155/R156, ISO/SAE 21434, and NIST IR 8473 frameworks at the national level has been emphasized. Consequently, this thesis proposes a hybrid risk analysis model in which Fine-Kinney, HAZOP, and FMEA techniques are integrated, incorporating specific methods such as mandatory biological monitoring, Arc Flash analysis, and Threat Analysis and Risk Assessment (TARA). The study presents a strategic roadmap for elevating OHS standards to contemporary norms in the Turkish electromobility sector.
Benzer Tezler
- Devrelerin büyük işaret cevaplarının bilgisayar yardımıyla bulunması
Başlık çevirisi yok
NÜKHET GÜNEYİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Osilaskoplar için dijital hafıza ünitesi sentezi
Başlık çevirisi yok
ZİHNİ LİMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektronik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Analog dijital çeviricilerin analiz ve sentezi
Başlık çevirisi yok
ALİ ÇAPRAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Örnekle-tut ve analogtan dijitale çevirme devrelerinin analiz ve sentezi
Başlık çevirisi yok
ERTUĞRUL İPEK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektronik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Katı yakıtların akışkan yatakta yakılması ve katı miktarının yatak yüksekliğine etkisi
Combustion of solid fuels in the fkuidized beds and the effects of solid quantity to the height of bed
KAMİL BEKİR KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALİ YÜCEL UYAREL