Kültürel miras farkındalığının müze deneyimine etkisi: Yerli turistler üzerine bir araştırma
The impact of cultural heritage awareness on museum experience: A study on domestic tourists
- Tez No: 1006115
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA ÇEVRİMKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Turizm, Tourism
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Turizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kültürel mirasın toplumla buluştuğu müzeler, kültür turizmi kapsamında deneyim alanı niteliğine sahip önemli mekânlardır. Bu çalışma, kültür turizminin sürdürülebilirliği ve miras yönetimi bağlamında stratejik öneme sahip olan müzelerin yerli turistler nezdindeki deneyimsel çıktılarını ve bu çıktıların kültürel miras farkındalığı ile ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Güncel müzecilik anlayışı, müzeleri nesne odaklı statik yapılar olmanın ötesinde etkileşime dayalı, öğrenme ve eğlence bileşenlerini barındıran dinamik deneyim alanlarına dönüştürmüştür. Bu dönüşümden hareketle çalışma; kültürel miras yönetimi ve turizm deneyimleri arasındaki ilişkiye dair bir çerçeve sunmaktadır. Bu doğrultuda ve seyahat deneyimleri kapsamında müze ziyaretlerini yerli tursitlerin deneyimleri üzerinden ele almaktadır. Araştırmanın teorik kurgusu bireyin kültürel miras hakkındaki bilişsel derinliğini temsil eden“farkındalık”düzeyi ile Deneyim Ekonomisi modelinin temel boyutları olan kaçış, eğlence, estetik ve eğitim boyutları üzerine inşa edilmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinin benimsendiği çalışmada, 462 yerli turistten anket tekniği ile elde edilen veriler analiz edilmiştir. Araştırma modelinin test edilmesi sürecinde ölçeklerin yapısal geçerliliğini ve güvenilirliğini kanıtlamak adına Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve hipotezleri test etmek için regresyon ile korelasyon analizleri uygulanmıştır. Analizler sonucunda kültürel miras farkındalığının ziyaretçilerin müze deneyimini oluşturan tüm alt boyutlar üzerinde anlamlı ve pozitif bir ilişkiye sahip olduğu tespit edilmiştir Turistlerin önbilgi ve farkındalık düzeyinin müzedeki mekânsal estetiğin algılanmasından sunulan eğitimsel içeriğin özümsenmesine; eğlenmekten günlük rutinlerden zihinsel kaçış hissine kadar çok boyutlu bir deneyimsel etki yarattığı tespit edilmiştir. Kültürel miras farkındalığı, ziyaretçilerin hem somut hem de somut olmayan kültürel değerlere daha bilinçli bir şekilde anlam yüklemesini sağlamaktadır. Farkındalık, yerli turistlerin müze koleksiyonlarındaki somut nesneleri yalnızca fiziksel objeler olarak görmeyip kültürel bağlamlarıyla anlamlandırmalarını sağlamakta ve hem bilgi edinme hem de duygusal ve kültürel etkileşim süreçlerinde daha bilinçli ve bütüncül bir deneyim yaşamalarına katkı sunmaktadır. Somut olmayan kültürel miras unsurlarına dair farkındalığın ise ziyaretçilerin müzedeki eğlence deneyimini derinleştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler mevcut literatürle ilişkilendirilerek tartışılmış, sektör paydaşları ve rehberlere yönelik projeksiyon sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Museums are important places where cultural heritage meets society and are valuable for cultural tourism experiences. This study aims to examine how domestic tourists experience museums and how these experiences relate to their awareness of cultural heritage. Modern museology has transformed museums from static, object-focused places into active, interactive spaces that include learning and entertainment. Based on this change, the study provides a framework for understanding the link between cultural heritage management and tourism experiences. In this context, the study looks at museum visits from the perspective of domestic tourists. The research is based on tourists' awareness, which shows how much they understand cultural heritage, and the main dimensions of the Experience Economy model: escape, entertainment, aesthetics, and education. Using a survey, data were collected from 462 domestic tourists. Statistical tests were used to check the reliability of the survey and to examine the hypotheses. The results show that cultural heritage awareness has a strong and positive effect on all parts of the museum experience. Tourists' prior knowledge and awareness affect their perception of the museum's aesthetics, their learning of educational content, their enjoyment, and their feeling of mental escape from daily life. Cultural heritage awareness allows visitors to give meaning to both tangible objects and intangible cultural values. Visitors do not just see objects as things; they understand them in their cultural context, which creates a more conscious and complete experience in learning, emotional response, and cultural interaction. The study also finds that awareness of intangible cultural heritage increases the entertainment experience in the museum. Knowing the stories, rituals, and meanings behind objects makes visits more engaging and meaningful. The data obtained from the study were discussed in relation to the existing literature, and projections were presented to museum managers, tourism planners, and tour guides. The results suggest that increasing visitors' awareness before and during visits, and museums should design programs that mix education, entertainment, and cultural meaning to provide richer experiences.
Benzer Tezler
- Heritage at play: Designing roleplaying games to enhance museum experience
Miras oyunda: Müze deneyimini geliştirmek için rol yapma oyunları tasarlamak
DORUK TÜRKMEN
Doktora
İngilizce
2025
Endüstri Ürünleri Tasarımıİzmir Ekonomi ÜniversitesiTasarım Çalışmaları Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKHAN MURA
- Kültürel mirasa yönelik mobil uygulama önerisi: Arkadios Sütunu örneği
Mobile application proposal for cultural heritage: The example of Arcadios Column
SÜMEYYE ŞAHİN
- Ünye ilçesinin doğal miras envanteri
Natural heritage inventory of Ünye district
ŞEVKİ KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
CoğrafyaKarabük ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZNUR YAZICI
- An institutional framework model for cultural agencies in disaster management of endangered cultural heritage: The case of the Directorate General of Foundations, Türkiye
Tehlike altındaki kültürel mirasın afet yönetiminde kültürel kurumlar için kurumsal bir çerçeve modeli: Vakıflar Genel Müdürlüğü örneği, Türkiye
ÜMİT GÖKHAN ÇİÇEK
Doktora
İngilizce
2025
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE GÜLİZ BİLGİN ALTINÖZ
DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL YILDIRIM ESEN
- Tire Necippaşa Kütüphanesinin teşhir ve tanziminin kültürel miras açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the exhibition and organization of Tire Necippaşa Library from the perspective of cultural heritage
ZOZAN TÜFEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MüzecilikBatman ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLRİZ KOZBE