Algılanan aşırı nitelikliliğin yaşam tatminine etkisinde özerkliğin rolü: Turizm sektörü çalışanları üzerine bir araştırma
The role of autonomy in the effect of perceived overqualification on life satisfaction: A research on tourism industry employees
- Tez No: 1005876
- Danışmanlar: PROF. DR. UMUT AVCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Turizm, İşletme, Tourism, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Algılanan aşırı niteliklilik, Perceived overqualification
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Algılanan aşırı niteliklilik, iktisat kökenli bir kavram olmasına rağmen, insan kaynakları alanındaki çalışmalarının son dönemlerde sıklıkla çalışılan bir konusu olmuştur. Çok boyutlu bir olgu olan aşırı nitelikliliğin farklı değişkenler ile olan bağlantılarının ortaya çıkarılması yönetim yazını açısından önemlidir. Bu kapsamda, bu tez çalışmasında aşırı nitelikliliğin iş görenlerin yaşam tatminine olan etkisini tespit etmek ve bu etkide özerkliğin (otonomi) rolünü irdelemek amaçlanmıştır. Aşırı niteliklilik konusunda detaylı bilgi sahibi olabilmek için algılanan aşırı niteliklilik ile örneklemin özellikleri arasındaki bağlantıyı ortaya koymak da amaçlanmıştır. Bu kapsamda, tezde nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve Muğla ilindeki resort otel çalışanlarından anket tekniğiyle veri toplanmıştır. Elde edilen 377 veri üzerinden Yol analizi yaparak araştırmanın hipotezleri test edilmiştir. Özerkliğin rolü ise AMOS programı kullanılarak ortaya çıkarılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, algılanan aşırı niteliklilik“kendini üstün görme”ve“işini küçük görme”olarak iki boyuta ayrılmaktadır. İşini küçük görme, yaşam tatmini üzerinde anlamlı etkiye sahip değil iken, özerklik üzerinde negatif ve anlamlı etkisi vardır. Kendini üstün görmenin hem yaşam tatmini hem de özerklik üzerinde anlamlı etkisi vardır. Aracı değişken olan özerkliğin, yaşam tatmini üzerindeki etkisi ise pozitif ve anlamlıdır. Aracılık analizi sonuçlarına göre işini küçük görmenin yaşam tatmini üzerindeki etkisinde özerkliğin tam aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Buna karşın, kendini üstün görmenin yaşam tatmini üzerindeki etkisinde özerkliğin baskılayıcı etkisi olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın değişkenleri olan işini küçük görme, kendini üstün görme, özerklik ve yaşam tatmini çalışanların bazı özelliklerine (yaş, eğitim durumu, işletmedeki pozisyon, kıdem) göre farklılık göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Although perceived overqualification is a concept with economic origins, it has recently become a frequently studied topic in human resources research. Examining the relationships between overqualification, a multidimensional concept, and various variables is important for the management literature. In this context, this thesis aims to determine the impact of overqualification on employees' life satisfaction and to examine the role of autonomy in this impact. In addition, this study seeks to identify whether perceived overqualification differs according to the characteristics of the sample. Within this framework, a quantitative research method was used, and data were collected from employees of resort hotels in Muğla province using a survey technique. The hypotheses of the research were tested by performing a PATH analysis on 377 valid responses. The role of autonomy was examined using the AMOS software. According to the results of the research, perceived overqualification consists of two dimensions:“self-superiority”and“ job devaluation.”While job devaluation does not have a significant effect on life satisfaction, it has a negative and significant effect on autonomy. Self-superiority has a significant effect on life satisfaction and autonomy. Autonomy, as a mediating variable, also has a positive and significant effect on life satisfaction. The mediation analysis results indicate that autonomy fully mediates the effect of job devaluation on life satisfaction. In contrast, autonomy exhibits a suppressor effect in the relationship between self-superiority and life satisfaction. Furthermore, the study variables -job devaluation, self-superiority, autonomy, and life satisfaction- differ significantly according to certain employee characteristics, including age, level of education, organizational position, and tenure.
Benzer Tezler
- Hemşirelerde algılanan aşırı nitelikliliğin iş becerikliliği ve kariyer başarısı ile ilişkisi
The relationship of perceived qverqualification in nurses with job crafting and career success
BERİTAN YAŞA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Hemşirelikİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaHemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BETÜL SÖNMEZ
- Algılanan aşırı nitelikliliğin yenilikçi iş davranışı üzerindeki etkisinde dönüşümcü liderliğin ve işten ayrılma niyetinin rolü
The role of transformational leadership and turnover intention on the relationship between perceived overqualification and innovative work behaviors
RUMEYSA KAYMAKCI
- Algılanan aşırı nitelikliliğin örgütsel sinizme etkisinde kişilik özelliklerinin düzenleyici rolünü belirlemeye yönelik bir araştırma
A research on determining the moderating role of personality characteristics to the impact of perceived overqualification to organizational cynicism
SENA DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İşletmeDokuz Eylül Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OLCA SÜRGEVİL DALKILIÇ
- Algılanan aşırı nitelikliliğin sanal kaytarma üzerindeki etkisinde tükenmişliğin rolüne yönelik bir araştırma
The mediating effect of burnout on the relationship between perceived overqualification and cyberloafing
SEVDA MAMMADZADA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeYıldız Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR BOZKURT
- Algılanan aşırı nitelikliliğin işe yabancılaşma üzerindeki etkisinde örgütsel desteğin aracı rolü
Mediator role of organizational support in the effect of perceived overqualification on alienation to work
BEYZA NUR BULBURU