Edebiyat-iktisat ilişkisi bağlamında Ahmet Midhat Efendi romanlarında zihniyet dönüşümü
Transformation of mentality in Ahmet Midhat Efendi's novels in the context of the relationship between literature and economics
- Tez No: 1005840
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ ŞÜKRÜ ÇORUK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez,“Edebiyat- İktisat İlişkisi Bağlamında Ahmet Midhat Efendi Romanlarında Zihniyet Dönüşümü”başlığı altında, Tanzimat sonrası Osmanlı toplumunun iktisadi zihniyetinin değişimini edebi metinler aracılığıyla incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, Ahmet Midhat Efendi'nin romanları aracılığıyla toplumsal, kültürel ve en önemlisi iktisadi dönüşümleri zihniyet kavramı çerçevesinde değerlendirmek ve edebiyatın iktisadi zihniyetin yeniden inşasındaki rolünü ortaya koymaktır. Tezin“Giriş”bölümünde iktisadın müstakil bir bilim olarak ortaya çıkışı ve Osmanlı iktisadi hayatının görünümleri üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde yeni bir giriş yapıldıktan sonra,“zihniyet”ve“iktisadi zihniyet”kavramları tanımlanmıştır.“Edebiyatın iktisadi işlevi”kuramsal bir çerçevede ele alınıp konu hakkında yapılan çalışmalar listelenmiştir. Tezin ikinci bölümünde Ahmet Midhat Efendi'nin yaşamı ve onun iktisadi zihniyeti ele alınmıştır. Bu kapsamda yaşamına, onun edebi ve iktisadi fikrini kuran“Batıyla temasları”penceresinden bakılmıştır. Ahmet Midhat Efendi'nin iktisadi metinleri ayrıca bu bölümde kısaca tanıtılmıştır. Çalışmanın gövdesini oluşturan üçüncü bölümde çeşitli başlıklar altında yaşanan iktisadi dönüşüm romanlar aracılıyla izlenmiştir. Edebiyat ile iktisat arasındaki ilişkinin merkezinde bireyin ekonomik davranışları ve değer dünyaları durur. Ahmet Midhat Efendi roman kurgusu aracılığıyla geleneksel iktisadi zihniyetin açmazlarını ortaya koyar ve eleştirirken rasyonel iktisadi etkinliği yerleştirecek değerleri ön plana çıkarır. Bunu yaparken her iki zihniyeti temsil eden kahramanlar arasında kurduğu zıtlıktan faydalanır. Yaşamını üretken olmayan biçimde sürdüren aylak sınıfın karşısına homoeconomicusu koyarak vermek istediği mesajı derinleştirir. Çalışmanın ana bölümünde bahsi geçen karşıtlık üzerinden yeni ekonomik insanın iktisadi zihniyetinin geleneksel olandan ayrımı üzerinde durulmuştur. Kapitalizm öncesi geleneksel insanın doğasından başlayarak dönüşüm süreci eğitim, meslek seçimi, ailenin ve kadının konumu, inanç, kamusal alanlar ve mimari, paranın değeri, üretim faaliyetleri ve zamanın kullanımındaki değişiklikler yoluyla izlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the transformation of the economic mentality of post-Tanzimat Ottoman society through literary texts under the title of“Transformation of Mentality in Ahmet Midhat Efendi's Novels in the Context of Literature-Economics Relationship”. The main aim of the study is to evaluate the social, cultural and most importantly economic transformations through Ahmet Midhat Efendi's novels within the framework of the concept of mentality and to reveal the role of literature in the reconstruction of economic mentality. In the“Introduction”section of the thesis, the emergence of economics as an independent science and the outlook of Ottoman economic life are emphasized. After a new introduction in the first chapter, the concepts of“mentality”and“economic mentality”are defined.“The economic function of literature”is discussed in a theoretical framework and studies on the subject are listed. The second part of the thesis deals with Ahmet Midhat Efendi's life and his economic mentality. In this context, his life is viewed from the perspective of his“contacts with the West”which established his literary and economic ideas. Ahmet Midhat Efendi's economic texts are also briefly introduced in this section. In the third part, which constitutes the body of the work, we will discuss the events that took place under various headings. economic transformation was traced through novels. At the center of the relationship between literature and economics are the economic behaviors and value worlds of the individual. Through the fiction of the novel, Ahmet Midhat Efendi reveals and criticizes the dilemmas of the traditional economic mentality and emphasizes the values that will establish rational economic activity. In doing so, he utilizes the rivalry he establishes between the protagonists representing both mentalities. He deepens the message he wants to convey by putting the homoeconomicus in opposition to the idle class that lives its life in a non-productive way. The antithesis mentioned in the main part of the work The distinction of the economic mentality of the new economic man from the traditional one is emphasized. The process of transformation of the pre-capitalist traditional man by linking him to his nature is traced through changes in education, choice of profession, the position of the family and women, faith, public spaces and architecture, the value of money, production activities and the use of time.
Benzer Tezler
- İktisat eğitimi ve yetişkinlerde mülkiyet etkisi ilişkisi: Süleyman Demirel Üniversitesi öğrencileri üzerinden bir araştırma
The relationship between economics education and adult property impact: A study on Süleyman Demirel University students
ÇAĞATAY ÖNEY
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
EkonomiSüleyman Demirel Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA KILIÇ
- Beyin göçü ve zihniyet ilişkisi bağlamında Türkiye'de beyin göçü
Brain drain in Türkiye in the context of the relationship between brain drain and mentality
NURGÜL YILDIZ
Doktora
Türkçe
2026
SosyolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULKADİR DEVELİ
- Dindarlık ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide akrabalık ve arkadaşlık bağlarının aracı rolü
The intermediary role of kinship and friendship ties in the relationship between religiosity and psychological well-being
SELMA AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜMİT HOROZCU
- Sosyal bilimlerde mekansal dönüş
Spatial turn in social sciences
PINAR YURDADÖN
Doktora
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge PlanlamaAnkara ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURİ YAVAN
- İnovasyonun ölçeklendirme yasaları aracılığıyla coğrafi analizi: Karmaşık sistemler yaklaşımı
Geographic analysis of innovation through scaling laws: A complex systems approach
EREN YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2024
EkonomiYıldız Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN ASU ÇIRPICI