Türkiye ve Bangladeş arasındaki ticari ilişkiler kapsamında dış ticaretin potansiyeli ve değerlendirilmesi
An evaluation of foreign trade potential within the framework of trade relations between Türkiye and Bangladesh
- Tez No: 1005692
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜNER KOÇ AYTEKİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ufuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Finansman Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Finansman Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, Türkiye ile Bangladeş arasındaki dış ticaret ilişkileri 2014–2024 dönemi verileri çerçevesinde incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın temel amacı, iki ülke arasındaki ticaret yapısının ürün bazında ortaya konulması, uzmanlaşma alanlarının belirlenmesi ve mevcut ticaret düzeyinin potansiyeli ne ölçüde yansıttığının değerlendirilmesidir. Çalışmanın birinci bölümünde Türkiye ile Bangladeş arasındaki ticari ilişkilerin tarihsel gelişimi ve mevcut ticaret yapısı ele alınmıştır. İkinci bölümde uluslararası ticaret teorileri çerçevesinde teorik ve kavramsal altyapı oluşturulmuş; mutlak ve karşılaştırmalı üstünlük yaklaşımları, faktör donatımı teorisi ve yeni ticaret teorileri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise ikili ticaret yapısı HS2 ve HS4 düzeyinde ürün bazında değerlendirilmiştir. Ülkelerin uzmanlaşma alanlarını belirlemek amacıyla Balassa (1965) yaklaşımına dayanan Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük (RCA) endeksi hesaplanmıştır. Ticaretin niteliğini ortaya koymak amacıyla Endüstri-İçi Ticaret (IIT) ve Ticaret Tamamlayıcılık Endeksi (TCI) göstergelerinden yararlanılmıştır. Ayrıca, Türkiye ile Bangladeş arasındaki ticaret potansiyeli Gravity (çekim) modeli çerçevesinde tahmin edilmeye çalışılmış ve gerçekleşen ticaret hacmi ile karşılaştırılmıştır. Çalışmada kullanılan veriler başta UN Comtrade, Dünya Bankası ve ulusal istatistik kaynaklarından temin edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, Türkiye'nin sermaye ve teknoloji yoğun sanayi ürünlerinde; Bangladeş'in ise emek yoğun tekstil ve hazır giyim sektörlerinde uzmanlaşma eğilimi gösterdiği tespit edilmiştir. İkili ticaret yapısının büyük ölçüde tamamlayıcı nitelik taşıdığı değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, lojistik maliyetler, gümrük prosedürleri ve iki ülke arasında tercihli veya serbest ticaret anlaşmasının bulunmaması gibi unsurların ticaretin potansiyel düzeye ulaşmasını sınırladığı sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye ile Bangladeş arasındaki ticari ilişkilerin artırılabilir bir potansiyel barındırdığını ortaya koymaya çalışmakta; ticaret maliyetlerinin azaltılması, kurumsal iş birliğinin güçlendirilmesi ve ticaret politikalarının geliştirilmesine yönelik öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
In this thesis, the trade relations between Türkiye and Bangladesh have been attempted to be examined within the framework of the 2014–2024 period. The main objective of the study is to present the structure of bilateral trade on a product basis, to identify areas of specialization, and to evaluate to what extent the current level of trade reflects its potential. In the first chapter, the historical development of trade relations between Türkiye and Bangladesh and the current trade structure are addressed. In the second chapter, the theoretical and conceptual framework is established within the scope of international trade theories, focusing on absolute and comparative advantage approaches, factor endowment theory, and new trade theories. In the third chapter, the bilateral trade structure is evaluated at the HS2 and HS4 levels. In order to determine the areas of specialization of the two countries, the Revealed Comparative Advantage (RCA) index based on the Balassa (1965) approach is calculated. The Intra-Industry Trade (IIT) index and the Trade Complementarity Index (TCI) are used to assess the nature of trade. In addition, the trade potential between Türkiye and Bangladesh is attempted to be estimated within the framework of the Gravity model, and the estimated potential is compared with the actual trade volume. The data used in the study are obtained mainly from UN Comtrade, the World Bank, and national statistical sources. The findings indicate that Türkiye tends to specialize in capital- and technology-intensive industrial products, whereas Bangladesh demonstrates specialization in labor-intensive sectors such as textiles and ready-made garments. The bilateral trade structure is evaluated as largely complementary. However, logistics costs, customs procedures, and the absence of a preferential or free trade agreement between the two countries are concluded to be among the main factors limiting trade from reaching its potential level. This study attempts to demonstrate that there exists an expandable trade potential between Türkiye and Bangladesh and provides policy suggestions aimed at reducing trade costs, strengthening institutional cooperation, and improving trade policies.
Benzer Tezler
- 1981 Türkiye tarımsal yapısının önemli bileşenleri ve tarımsal bölgelerin elde edilmesi
Principle components of Turkey's agricultural structure and to determine agricultural rigions in 1981
İHSAN KARABULUT
- 1983 yılı trafik kaza istatistikleri değerlendirmesi
Başlık çevirisi yok
ŞÜKRÜ ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- İş kazalarının Türk ekonomisi üzerine etkileri ve kömür madenciliği üzerine bir inceleme
Başlık çevirisi yok
MESUT ÖRMECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NACİ KINACIOĞLU
- Akaryakıtla çalışan endüstriyel tav fırınlarında yanma, sıcaklık ve basıncın optimum kontrolu
Optimum control of combustion temperature and pressure in industrial tempering furnaces working with fuel-oil
MEHMET EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL ERCAN