Fotoğraf sanatında rüya temsilleri
Dream representations in the art of photography
- Tez No: 1005645
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURCU BÖCEKLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Fotoğraf sanatı ile rüya arasındaki ilişki, fotoğraf tarihinde hem temsile hem de öznel deneyime dair önemli tartışma alanlarından birini oluşturmuştur. Aynı zamanda sanatsal üretim pratiklerinde zengin bir ilham kaynağı olmuştur. Bu tez, fotoğrafın yalnızca dış dünyayı belgeleyen bir araç olduğu yönündeki geleneksel kabulün ötesine geçerek; onun rüyanın parçalı, mantık dışı, zamandan bağımsız ve yoğun imgelerle örülü yapısını yeniden üretmek için elverişli disiplinlerden biri olduğunu ileri sürmektedir. Çalışma kapsamında rüya ve fotoğraf arasındaki bu simbiyotik ilişki; sürrealist dönemden günümüze uzanan tarihsel bir perspektifte, nörobilişsel, psikanalitik ve fenomenolojik kuramlar ışığında irdelenmiştir. Tezin tarihsel çerçevesi, psikanalizin yükselişiyle paralel ilerleyen Sürrealizm akımı ile temellendirilmiştir. Bu dönemde rüyalar, bilinçdışının sansürsüz dışavurumu olarak kabul edilmiş; Maurice Tabard'ın solarizasyon ve üst üste baskı teknikleri ile Grete Stern'in Sueños (Rüyalar) serisindeki fotomontajları, rüyanın“tekinsiz”atmosferini ve sembolik dilini görselleştiren öncü örnekler olarak analiz edilmiştir. Çalışmada, bu tekniklerin yalnızca biçimsel birer deneme olmadığı, aynı zamanda rüya mekaniğinin (yoğunlaştırma ve yer değiştirme) fotoğrafik karşılıkları olduğu vurgulanmıştır. Çağdaş fotoğraf sanatında ise rüya temasının, teknik manipülasyonun ötesine geçerek kavramsal ve anlatısal bir derinlik kazandığı görülmektedir. Ralph Gibson'ın The Somnambulist serisindeki rüya benliği kullanımı ve“uyurgezer”estetiği, Duane Michals'ın Things Are Queer dizisindeki ardışık anlatı yapısı, Bea Nettles'ın Dream Pages kitabındaki çok katmanlı kolaj estetiği, Masao Yamamoto'nun Nakazora projesindeki hatıra/rüya akışkanlığı ve Lieko Shiga'nın Canary serisindeki tekinsiz kurgular; rüyanın döngüselliğini, benlik bölünmesini ve gerçeklik algısının kırılmasını temsil eden örnekler olarak incelenmiştir. Tezin güncel sanat pratiklerine odaklandığı bölümde, Ludovica De Santis'in Onironautica projesi üzerinden“berrak rüya”(lucid dream) kavramı ele alınmıştır. Bu proje, fotoğrafçının rüyayı gören pasif bir özne olmaktan çıkıp, tıpkı berrak rüyada olduğu gibi imgeleri bilinçli şekilde inşa eden bir yaratıcı konumuna geçişini simgelemesi açısından önemlidir. Bu tez kapsamında, fotoğrafın rüya deneyimini temsil eden bir araç olmasının yanında rüya gören zihnin katmanlı yapısıyla fotoğrafın katmanlarının yapısal benzerlikler taşıdığı ileri sürülmektedir. Fotoğraf makinesi ve zihin, gerçekliği kurgulama, parçalama ve yeniden inşa etme noktasında ortak bir zeminde buluşmakta; bu da fotoğrafı“ikinci benlik”arayışında ve bilinçdışının görselleştirilmesinde güçlü bir ontolojik araç haline getirmektedir.
Özet (Çeviri)
The relationship between the art of photography and dreams has not only constituted a significant area of debate regarding representation and subjective experience in the history of photography but has also served as a rich source of inspiration in artistic production practices. This thesis argues that photography moves beyond the traditional acceptance of being merely a tool for documenting the external world; instead, it asserts that photography is one of the most conducive disciplines for reproducing the fragmented, irrational, timeless, and image-dense structure of dreams. Within the scope of this study, this symbiotic relationship between dreams and photography is examined through a historical perspective extending from the Surrealist era to the present, in the light of neurocognitive, psychoanalytic, and phenomenological theories. The historical framework of the thesis is grounded in the Surrealist movement, which progressed in parallel with the rise of psychoanalysis. During this period, dreams were accepted as the uncensored expression of the unconscious; Maurice Tabard's solarization and double exposure techniques, and Grete Stern's photomontages in the Sueños (Dreams) series, are analyzed as pioneering examples that visualize the“uncanny”atmosphere and symbolic language of dreams. The study emphasizes that these techniques were not merely formal experiments but were photographic equivalents of dream mechanics (condensation and displacement). In contemporary photographic art, it is observed that the theme of dreams gains conceptual and narrative depth, moving beyond technical manipulation. Ralph Gibson's use of the dream self and“somnambulist”aesthetics in The Somnambulist series, the sequential narrative structure in Duane Michals' Things Are Queer, the multi-layered collage aesthetics in Bea Nettles' Dream Pages, the memory/dream fluidity in Masao Yamamoto's Nakazora project, and the uncanny fictions in Lieko Shiga's Canary series are examined as examples representing the cyclical nature of dreams, the splitting of the self, and the disruption of the perception of reality. In the section focusing on current art practices, the concept of the“lucid dream”is discussed through Ludovica De Santis' Onironautica project. This project is significant as it symbolizes the photographer's transition from a passive subject dreaming to a creator who consciously constructs images, just as in a lucid dream. Within the scope of this thesis, it is argued that, besides being a tool representing the dream experience, the layered structure of the dreaming mind bears structural similarities to the layers of photography. The camera and the mind meet on common ground in terms of constructing, fragmenting, and reconstructing reality; this renders photography a powerful ontological tool in the search for the“second self”and the visualization of the unconscious.
Benzer Tezler
- Bir sanat pratiği olarak yapısöküm bağlamında videoda yeniden inşa
As a practice of art, construction of video in the context of reconstruction
AŞKIN ERCAN
- Sinema ve terapi Venüs`ün Çiçek Sepeti
Cinema and theraphy the Flower Basket of Venus
CANEL BİNGÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Güzel SanatlarMarmara ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Sanat Dalı
PROF.DR. SEMİR ASLANYÜREK
- Fotoğraf sanatında algılama ve görsel dilin kullanımı
Başlık çevirisi yok
ÖNDER ERKARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Sahne ve Görüntü SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiSahne ve Görüntü Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZ ADANIR
- Fotoğraf sanatında renkli karanlık oda
Colour darkroom in art of photography
OKTAY ÇOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Güzel SanatlarMarmara ÜniversitesiFotoğraf Ana Sanat Dalı
PROF. SABİT KALFAGİL
- Fotoğraf sanatında portre fotoğrafı (Stüdyo dışında portre)
Potrait photography in art (On-location photography)
AYŞE FUNDA TURPER
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Sahne ve Görüntü SanatlarıMarmara ÜniversitesiFotoğraf Ana Sanat Dalı
PROF. BARBAROS GÜRSEL