Kaynaştırma eğitiminde çok yönlü müdahale çalışmalarının özel gereksinimli öğrencilerin algıladıkları akran desteği ve eğitimlerini değerlendirmelerine etkisi

The effect of multidimensional intervention studies in inclusive education on students with special needs' perceived peer support and their evaluations of their education

PDF İndir

Tez No: 1005593
Yazar: DEMET ŞİŞLİ
Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL SANBERK
Tez Türü: Doktora
Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
Anahtar Kelimeler: Kaynaştırma Eğitimi, Özel Gereksinimli Öğrenci, Aile Bilgi Gereksinimi, Sosyal Kabul, Algılanan Sosyal Destek, Inclusive Education, Student with Special Needs, Family Information/Educational Needs, Social Acceptance, Perceived Social Support
Yıl: 2026
Dil: Türkçe
Üniversite: Çukurova Üniversitesi
Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Günümüz eğitim sistemlerinde tüm öğrencilerin bireysel farklılıklarına rağmen nitelikli eğitime erişimini güvence altına almak, eğitim politikalarının temel öncelikleri arasındadır. Bu bağlamda kaynaştırma eğitimi, özel gereksinimli öğrencilerin akranlarıyla birlikte aynı eğitim ortamını paylaşmalarını sağlayarak hem akademik hem de sosyal gelişimlerini destekleyen kapsayıcı bir yaklaşım olarak önem kazanmıştır. Bu araştırma ile kaynaştırma eğitiminin verildiği ilkokul dördüncü sınıf düzeyindeki özel gereksinimli öğrencilerin; a) Sınıf öğretmenlerine verilen Kaynaştırma Eğitim Programının öğretmenlerin tutumlarına, sosyal kabullerine ve bilgi gereksinimleri üzerine etkisi, b) Ailelere verilen Kaynaştırma Eğitimine Tabi Özel Gereksinimli Öğrencilerin Ailelerine Yönelik Eğitim Programının ailelerin gereksinimlerini giderme üzerindeki etkisi, c) Sınıf arkadaşları ile yürütülen eğitsel oyunların öğrencilerin empati düzeylerine ve sosyal kabullerine etkisi, d) Özel gereksinimli öğrencilerin algıladıkları sosyal destek düzeyi ve eğitimlerini değerlendirmeleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırma, karma yöntem olarak tasarlanmış olup, hem nitel hem nicel araştırma yöntemlerinden elde edilen verilerin birleştirilmesi ve bütünleştirilmesi hedeflenmiştir. Araştırma, çok aşamalı yöntemler araştırma desenine göre, üç ana aşamadan (ihtiyaçların belirlenmesi-uygulamaya hazırlık-deneysel süreç) oluşmaktadır. Araştırmada özel gereksinimli öğrenciler, bunların öğretmenleri, aileleri ve sınıf arkadaşlarından deney ve kontrol grupları oluşturulmuştur. Çalışmanın deney grupları, bir ilkokuldaki 4. Sınıf düzeyindeki altı özel gereksinimli öğrenci, bu öğrencilerin altı velisi, bu öğrencilere eğitim veren beş sınıf öğretmeni ve bulundukları sınıflardaki 112 sınıf arkadaşları yer almıştır. Kontrol gruplarında ise, diğer ilkokuldaki 4. sınıf düzeyindeki altı özel gereksinimli öğrenci, bu öğrencilerin altı velisi, bu öğrencilere eğitim veren beş sınıf öğretmeni ve 72 sınıf arkadaşları yer almaktadır. Deney gruplarında öğretmenlere haftada bir olmak üzere altı hafta, ailelere yedi hafta, özel gereksinimli öğrencilerin bulundukları sınıflarda sekiz hafta hazırlanan programlar uygulanmıştır. Kontrol gruplarına ise herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Araştırmada kullanılan nicel ve nitel veri toplama araçları; Öğretmen Bilgi Formu, Öğrenci Bilgi Formu, Kaynaştırma Eğitimi Alan Çocukların Aile Bilgi Formu, Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Öğretmen Sosyal Kabul Ölçeği, Öğretmen Bilgi Testi, Kaynaştırma Eğitimi Tutum Ölçeği, Kaynaştırma Eğitimi Alan Çocuğa Sahip Ailelerin Gereksinim Ölçeği, Çocuklar İçin Empati Ölçeği, Algılanan Sosyal Destek Ölçeği; Kaynaştırma Eğitimine Tabi Özel Gereksinimli Öğrenciler İçin Görüşme Formu, Aile Görüşme Soruları, Öğretmen Görüşme Soruları, Akran Tercih Formu, Liste Derecelendirme Formu ve Akran Etkileşimi Kontrol Listesi Gözlem Formu'dur. Araştırmada elde edilen nicel verilerin çözümlenmesi aşamasında,“farklar arasındaki farkın anlamlığını test etmek için farkların farkı analizi”yapılmıştır. İstatiksel sonuçların yorumlanmasında, 0,05 anlamlılık düzeyi aranmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme ve gözlem formları aracılığıyla elde edilen nitel veriler ise betimsel yöntemle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, hazırlanan ve deney grubuna uygulanan Kaynaştırma Eğitim Programının öğretmenlerin, kaynaştırma eğitimine tabi özel gereksinimli öğrencilere karşı sosyal kabulleri, tutumları ve bilgi düzeyleri üzerinde olumlu etkisi olduğu görülmüştür. Ayrıca, Kaynaştırma Eğitimine Tabi Özel Gereksinimli Öğrencilerin Ailelerine Yönelik Eğitim Programının özel gereksinimli öğrencilerin ailelerinin eğitim gereksinimleri üzerinde olumlu etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kaynaştırma eğitiminin verildiği ve özel gereksinimli öğrencilerin bulunduğu sınıflarda ise uygulanan eğitsel oyunların, akranlarının empati becerileri ve sosyal kabulleri üzerinde olumlu etkisi olduğu görülmüştür. Araştırmada ulaşılan bir diğer bulgu da yapılan müdahale çalışmalarının ve eğitsel oyunların, deney grubu özel gereksinimli öğrencilerin öğretmenden, ailelerinden ve arkadaşlarından algıladıkları sosyal destek ve okulda aldıkları eğitimi değerlendirmeleri üzerinde olumlu bir etkisinin olduğu görülmüştür.

Özet (Çeviri)

In today's education systems, ensuring all students' access to quality education despite their individual differences is among the primary priorities of educational policies. Within this context, inclusive education has gained importance as an inclusive approach that supports both the academic and social development of students with special needs by enabling them to share the same educational environment with their peers. In this study, the following were examined with regard to fourth-grade primary school students with special needs in inclusive education settings: (a) the effect of the Inclusive Education Program provided to classroom teachers on teachers' attitudes, social acceptance, and knowledge needs; (b) the effect of the Education Program for Families of Students with Special Needs in Inclusive Education on meeting families' needs; (c) the effect of educational games conducted with classmates on students' empathy levels and social acceptance; and (d) the effect on students with special needs' perceived social support levels and their evaluations of their education. The research was designed as a mixed-methods study, aiming to combine and integrate data obtained from both qualitative and quantitative research methods. The study, based on a multistage methods research design, consists of three main stages (needs identification–preparation for implementation–experimental process). In the research, experimental and control groups were formed from students with special needs, their teachers, their families, and their classmates. The experimental groups included six fourth-grade students with special needs in one primary school, six parents/guardians of these students, five classroom teachers teaching these students, and 112 classmates in their classrooms. The control groups included six fourth-grade students with special needs in another primary school, six parents/guardians of these students, five classroom teachers teaching these students, and 72 classmates. In the experimental groups, the programs developed were implemented for six weeks (once a week) for teachers, for seven weeks for families, and for eight weeks in the classrooms where students with special needs were enrolled. No intervention was implemented for the control groups. The quantitative and qualitative data collection instruments used in the study were: Teacher Information Form, Student Information Form, Family Information Form for Children Receiving Inclusive Education, Teacher Social Acceptance Scale Toward Individuals with Special Needs, Teacher Knowledge Test, Inclusive Education Attitude Scale, Needs Scale for Families of Children Receiving Inclusive Education, Empathy Scale for Children, Perceived Social Support Scale; Interview Form for Students with Special Needs in Inclusive Education, Family Interview Questions, Teacher Interview Questions, Peer Preference Form, List Rating Form, and Peer Interaction Checklist Observation Form. During the analysis of the quantitative data obtained in the study, a“t-test to examine the significance of differences-in-differences”was applied. In interpreting statistical results, a significance level of 0.05 was adopted. The qualitative data obtained through semi-structured interview and observation forms were analyzed using the descriptive analysis method. As a result of the study, it was found that the Inclusive Education Program developed and implemented with the experimental group had a positive effect on teachers' social acceptance of students with special needs in inclusive education, their attitudes, and their knowledge levels. In addition, it was concluded that the Education Program for Families of Students with Special Needs in Inclusive Education had a positive effect on the educational needs of the families of students with special needs. In the classes where inclusive education was provided and where students with special needs were present, the educational games implemented were found to have a positive effect on the empathy skills and social acceptance of typically developing students. Another finding of the study was that the intervention studies and educational games had a positive effect on the experimental-group students with special needs in terms of the social support they perceived from their teachers, families, and friends, and on their evaluations of the education they received at school.

Benzer Tezler

Tez No
695932
Ailelerin kaynaştırma eğitimine ilişkin beklentilerinin ve katılımlarının incelenmesi
Investigation of expectations and participations of families on inclusion education
REZZAN ZELİHA ERDEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretim Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MECİT ASLAN
Tez No
683470
Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamalarına yönelik yeterlilikleri ile kaynaştırma eğitimi ile ilgili duygu tutum ve kaygıları arasındaki ilişki
The relationship between the efficacy of classroom teachers forinclusive practices and the emotion attitude and concerns related to inclusion education
İSMAİL FİLİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretim Biruni Üniversitesi
Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAVAŞ AKGÜL
Tez No
695051
Beden eğitimi öğretmen adaylarının“Engelliler için beden eğitimi ve spor”dersine yönelik kaynaştırma eğitimi yeterlik algıları ve tutumları: Deneysel bir çalışma
Physical education teacher's perceptions and attitudes to the“Physical education and sports for the disabled”course: An experimental study
ÜMMÜHAN KAYSİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretim Mersin Üniversitesi
Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKAİ PEHLEVAN
Tez No
893544
Sınıf öğretmenlerinin çocuk hakları eğitimine ilişkin tutumları ile kapsayıcı eğitime yönelik farkındalıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between classroom teachers' attitudes towards child rights education and their awareness towards inclusive education
İDRİS ÇİFTÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretim Dicle Üniversitesi
Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERAL ÖNER SUNKUR
Tez No
885730
Fen bilgisi öğretmenlerinin özel eğitime gereksinim duyan öğrencilere yönelik tutum ve yeterlilik algıları ile bu alandaki bilgi yeterliliklerinin karşılaştırılması
The comparison of science teachers' attitudes and perceptions of competence towards students in need of special education and their knowledge competencies in this field and their opinions
FATMA BETÜL BAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretim Sakarya Üniversitesi
Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞENOL BEŞOLUK

Geri Dön