Kozmetik cerrahiyi kabulde dindarlık ve beden algısının rolü
The role of religiocity and body image in accepting cosmetic surgery
- Tez No: 1005574
- Danışmanlar: PROF. DR. İHSAN ÇAPCIOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Psikoloji, Din, Sociology, Psychology, Religion
- Anahtar Kelimeler: Dindarlık, Religiousness
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Din Sosyolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, bireylerin beden algısı, dindarlık düzeyi ve estetik cerrahiyi kabul etme eğilimleri arasındaki ilişkinin sosyolojik bir perspektiften incelenmesidir. Modern toplumda bedenin yalnızca biyolojik bir varlık olmaktan çıkarak kimlik, görünürlük ve toplumsal kabulün önemli bir göstergesi hâline gelmesi, estetik müdahalelerin yaygınlaşmasını beraberinde getirmiştir. Bu çalışma, estetik cerrahinin bireysel bir tercih olmanın ötesinde, toplumsal normlar, dini anlamlandırma süreçleri ve beden algısı ile ilişkili çok boyutlu bir olgu olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma karma yöntem desenine göre yürütülmüş olup açıklayıcı sıralı desen benimsenmiştir. Nicel aşamada yaklaşık 453 katılımcıdan elde edilen veriler; Dindarlık Ölçeği, Beden Algısı Ölçeği ve Estetik Cerrahi Kabul Ölçeği kullanılarak toplanmış ve istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Nitel aşamada ise estetik cerrahiye yönelik tutumların anlamlandırılma biçimlerini derinlemesine incelemek amacıyla farklı sosyodemografik özelliklere sahip 24 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, dindarlık düzeyi arttıkça estetik cerrahiyi kabul etme eğiliminin anlamlı biçimde azaldığını göstermektedir. Özellikle yüksek dindarlık düzeyine sahip bireylerin estetik müdahaleleri ahlaki sınırlar, yaratılış anlayışı ve ölçülülük kavramları çerçevesinde değerlendirdikleri görülmüştür. Buna karşılık düşük dindarlık düzeyine sahip bireylerin estetik cerrahiyi özgüven kazanımı, kendini iyi hissetme ve sosyal görünürlüğü artırma aracı olarak anlamlandırdıkları belirlenmiştir. Beden algısı ile estetik cerrahi kabulü arasında negatif yönlü ve zayıf düzeyde anlamlı ilişkiler saptanmış; beden algısı olumlu olan bireylerin estetik müdahalelere daha mesafeli yaklaştığı görülmüştür. Nitel bulgular ise estetik cerrahinin toplumsal güzellik normları, sosyal karşılaştırma süreçleri, toplumsal cinsiyet rolleri ve dijital medya etkisiyle meşrulaştırılan bir beden düzenleme pratiği hâline geldiğini ortaya koymuştur. Sonuç olarak çalışma, estetik cerrahiyi yalnızca bireysel beden memnuniyetsizliği ile açıklamanın yetersiz olduğunu; beden algısı, dindarlık ve toplumsal normların birlikte işlediği çok katmanlı bir anlamlandırma sürecinin söz konusu olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle araştırma, beden sosyolojisi ve din sosyolojisi literatürüne estetik cerrahinin toplumsal ve kültürel boyutlarını birlikte ele alan bütüncül bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine, from a sociological perspective, the relationship between individuals' body image, level of religiosity, and their inclination to accept cosmetic surgery. In modern society, the body has ceased to be merely a biological entity and has become a significant marker of identity, visibility, and social acceptance, a transformation that has contributed to the increasing prevalence of aesthetic interventions. This study seeks to demonstrate that cosmetic surgery, beyond being an individual preference, constitutes a multidimensional phenomenon associated with social norms, religious meaning-making processes, and perceptions of the body. The study was conducted using a mixed-methods design, adopting an explanatory sequential approach. In the quantitative phase, data were collected from approximately 453 participants using the Religiosity Scale, the Body Image Scale, and the Acceptance of Cosmetic Surgery Scale, and subsequently analyzed through statistical procedures. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with 24 participants from diverse sociodemographic backgrounds in order to explore in depth how attitudes toward cosmetic surgery are constructed and interpreted. The qualitative data were analyzed using thematic analysis. The findings of the study indicate that as the level of religiosity increases, the tendency to accept cosmetic surgery decreases significantly. In particular, individuals with higher levels of religiosity were found to evaluate aesthetic interventions within the framework of moral boundaries, conceptions of creation, and the principle of moderation. In contrast, individuals with lower levels of religiosity tended to interpret cosmetic surgery as a means of enhancing self-confidence, feeling better about themselves, and increasing social visibility. A negative and weak yet statistically significant relationship was identified between body image and the acceptance of cosmetic surgery; individuals with a more positive body image were observed to adopt a more distant stance toward aesthetic interventions. The qualitative findings further revealed that cosmetic surgery has increasingly become a body-regulation practice legitimized by social beauty norms, processes of social comparison, gender roles, and the influence of digital media. In conclusion, the study demonstrates that explaining cosmetic surgery solely in terms of individual body dissatisfaction is insufficient; rather, it involves a multilayered process of meaning-making in which body image, religiosity, and social norms operate together. In this respect, the research offers a comprehensive contribution to the literature in the sociology of the body and the sociology of religion by addressing the social and cultural dimensions of cosmetic surgery in an integrated manner.
Benzer Tezler
- Kadınlarda anneden algılanan narsisistik özellikler ile kozmetik cerrahiyi kabul arasında koşulsuz kendini kabulün düzenleyici rolü
The regulatory role of unconditional self-acceptance between perceived maternal narcissism and acceptance of cosmetic surgery in women
BEYZA ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BEYZA NAZ DENİZ
- Genç erişkinlerde kozmetik cerrahi arayışı, beden algısı, benlik saygısı ve ilişki doyumu arasındaki ilişki: Bir model önerisi
The relationship between cosmetic surgery, body image, self-esteem, and relationship satisfaction in young adults: A model suggestion
EZGİ TAN DİNSEL
- Hemşirelik öğrencilerinin estetik - kozmetik cerrahiye yönelik tutumları ile sosyal görünüş kaygısı arasındaki ilişki
The relationship between nursing students' attitudes towards aesthetic-cosmetic surgery and social appearance anxiety
FİGEN ASUTAY YEŞİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HemşirelikBiruni ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİS ŞEN YILMAZ
- 5. metakarp boyun kırıklarının cerrahi ve konservatif tedavi sonuçlarının klinik ve radyolojik verilerinin retrospektif olarak karşılaştırılması
Clinical and functional outcome of fifth metacarpal neck fracture after conservatif treatment versus surgical treatment
KAYHAN ÖZCAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Ortopedi ve TravmatolojiEge ÜniversitesiOrtopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERHAN COŞKUNOL
- Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi çocuk cerrahisi kliniğinde 2007-2024 yılları arasında çocuklarda üreteropelvik bileşke darlığı tedavisinde uygulanan açık ve laparoskopik pyeloplastilerin retrospektif analizi
Retrospective analysis of open and laparoscopic pyeloplasty for the treatment of ureteropelvic junction obstruction in children between 2007-2024 in the pediatric surgery department of Ondokuz Mayis University Medical Faculty
MERVE ÇELENK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Çocuk CerrahisiOndokuz Mayıs ÜniversitesiÇocuk Cerrahisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BEYTULLAH YAĞIZ