Geri Dön

Erişkin otizm spektrum bozukluğu olgularında intihar fikir ve davranışlarını yordayan etmenlerin araştırılması

Investigation of factors predicting suicidal ideation and behavior in adults with autism spectrum disorder

PDF İndir

  1. Tez No: 1005474
  2. Yazar: HARUN ARAS
  3. Danışmanlar: PROF. DR. BORA BASKAK, DR. ÖĞR. ÜYESİ YAĞMUR KIR
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, intihar, intihar düşüncesi, intihar davranışı, depresyon, damga, Autism spectrum disorder, suicide, suicidal ideation, suicidal behavior, depression, stigma
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Otizm spektrum bozukluğunda (OSB) intihar düşünce ve davranışları ve bunlarla ilişkili etmenler üzerine alan-yazın göreceli olarak kısıtlıdır. İntihar düşünce ve davranışlarını yordayan etmenlerin anlaşılması, risk altındaki bireylerin saptanmasını ve intiharı önlemek adına daha etkili önlemler alınmasını mümkün kılabilir. Bu tez çalışmasının amacı OSB olgularında intihar düşünce ve davranışlarıyla OSB belirtilerinin şiddeti, içgörü, içselleştirilmiş damgalanmanın seviyesi, entelektüel düzey ve depresif belirti şiddetinin ilişkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Erişkin Psikiyatri Polikliniğine ardısıra ayaktan başvuruda bulunan,18-65 yaş arası, DSM-5'e göre OSB tanısı almış bireyler dahil edilmiştir (N=52), İntihar davranışına ilişkin bilgiler sosyodemografik veri formu ve İntihar Olasılığı Ölçeği (İOÖ) aracılığıyla toplanmıştır. Ayrıca Weschler Yetişkinler İçin Zekâ Ölçeği Gözden Geçirilmiş Formu (WAIS-R), Hamilton Depresyon Ölçeği (HAM-D), Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (İDÖ), İntihar Olasılığı Ölçeği (İOÖ), Otizm Spektrum Anketi (OSA) ve Birchwood İçgörü Ölçeği (BİÖ) uygulanmıştır. Bulgular: Toplam 13 vakada (%25)intihar girişim öyküsü, 6 vakada (%11,5) self mutilasyon öyküsü olduğu saptanmıştır. Ailede tamamlanmış intihar öyküsü olan vaka sayısı 5 (%9,6), ailede intihar girişimi öyküsü olan vaka sayısı 10'dur (%19,2). Sosyodemografik, klinik ve intiharla ilişkili değişkenler ile İOÖ puanları arasındaki ilişkiler incelendiğinde; aralıklı kannabis kullanımı olan bireylerde (p=0,020, z=-2,334), intihar girişimi öyküsü bulunanlarda (p=0,036, z=-2,094) ve intihar girişimi sayısı daha yüksek olanlarda (p=0,020, rₛ=0,321) İOÖ intihar düşüncesi alt ölçek puanlarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Çocuklukta özel eğitim öyküsü olmayanlarda (p=0,042, z=-2,035) İOÖ umutsuzluk/yalnızlık alt ölçeği puanında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yükseklik saptanmıştır İOÖ toplam puanı ile hem HAM-D toplam puanı hem de tüm HAM-D alt ölçekleri arasında anlamlı ve pozitif korelasyonlar olduğu görülmüştür (rₛ=0,321–0,628; tüm p<0,05). En güçlü ilişki HAM-D anksiyeteli depresyon alt ölçeği ile görülmüştür (rₛ=0,628, p<0,001). Benzer şekilde, İOÖ toplam puanı ile İDÖ toplam puanı ve tümalt ölçekleri arasında da anlamlı pozitif korelasyonlar bulunmuştur (rₛ=0,289–0,593; tüm p<0,05). Bu ilişkiler özellikle yabancılaşma (rₛ=0,586) ve sosyal geri çekilme (rₛ=0,547) alt boyutlarında daha belirgindir. İOÖ toplam puanı ile OSA sosyal beceri alt ölçeği arasında orta düzeyde pozitif (rₛ=0,409, p=0,003), ayrıntıya dikkat alt ölçeği ile ise orta düzeyde negatif korelasyon saptanmıştır (rₛ=-0,397, p=0,004). Çoklu doğrusal regresyon analizlerinde İOÖ toplam puanının; HAM-D anksiyeteli depresyon, İDÖ yabancılaşma ve damgalanma direnci ile OSA sosyal beceri ve ayrıntıya dikkat alt ölçeklerinden oluşan modeller tarafından anlamlı düzeyde yordandığı görülmüştür (HAM-D modeli: R²=0,345; İDÖ modeli: R²=0,435; OSA modeli: R²=0,245; tüm modeller p<0,01). Regresyon analizinde İOÖ toplam puanının en güçlü pozitif yordayıcıları HAM-D anksiyeteli depresyon (β=0,697, p=0,001), İDÖ yabancılaşma (β=0,504, p=0,008), damgalanma direnci (β=0,258, p=0,021) ve OSA sosyal beceri (β=0,444, p=0,009) iken; OSA ayrıntıya dikkat alt ölçeğinin negatif yönde yordayıcı olduğu belirlenmiştir (β=-0,401, p=0,003). Sonuç: Erişkin OSB örnekleminde intihar olasılığının, genel bilişsel düzey veya içgörüden çok, kaygının eşlik ettiği depresif yük, içselleştirilmiş damgalanmanın özellikle yabancılaşma ve düşük damgalanma direnci boyutları ile OSB belirtilerinin özellikle sosyal beceri alanındaki güçlükleri ile ilişkili olduğu görülmüştür. Ayrıntıya dikkat boyutunun hem damgalanma hem de intihar olasılığı ile ters yönde ilişkili bulunması, OSB'ye özgü bu bilişsel özelliğin intihar davranışı bakımından potansiyel bir koruyucu faktör olabileceğini düşündürmektedir. Klasik sosyodemografik göstergeler bu örneklemde İOÖ ile ilişkili bulunmazken, aralıklı madde (kannabis) kullanımı, çocuklukta özel eğitim desteğine erişememe ve önceki intihar girişimleri gibi klinik/gelişimsel değişkenler risk açısından daha belirleyici görünmektedir. Bulgular, erişkin OSB'de intihar risk değerlendirmesinde depresif belirtilerin özellikle anksiyeteli bileşenlerine, içselleştirilmiş damgalanmanın yabancılaşma ve düşük direnç boyutlarına, sosyal beceri güçlüklerine, yalnızlık/umutsuzluk yaşantılarına, aralıklı madde (kannabis) kullanımına ve geçmiş intihar girişimlerine odaklanan, bütüncül bir klinik yaklaşımın gerekliliğine işaret etmektedir.

Özet (Çeviri)

Aim: The literature on suicidal ideation and behaviors in autism spectrum disorder (ASD) and their associated factors is relatively limited. Understanding the factors that predict suicidal ideation and behaviors may enable the identification of individuals at risk and facilitate more effective preventive measures against suicide. The aim of this thesis was to investigate the relationships between suicidal ideation and behaviors and ASD symptom severity, insight, level of internalized stigma, intellectual functioning, and depressive symptom severity in individuals with ASD. Materials and Methods: This study included consecutive outpatients aged 18–65 years who presented to the Adult Psychiatry Outpatient Clinic of the Department of Psychiatry, Ankara University Faculty of Medicine, and who met DSM-5 criteria for ASD (N=52). Information related to suicidal behavior was collected using a sociodemographic data form and the Suicide Probability Scale (SPS). In addition, the Wechsler Adult Intelligence Scale–Revised (WAIS-R), Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D), Internalized Stigma of Mental Illness Scale (ISMI), Suicide Probability Scale (SPS), Autism Spectrum Quotient (AQ), and Birchwood Insight Scale (BIS) were administered. Results: A history of suicide attempt was identified in 13 cases (25%), and a history of self-mutilation in 6 cases (11.5%). The number of cases with a family history of completed suicide was 5 (9.6%), and the number of cases with a family history of suicide attempt was 10 (19.2%). When examining the associations between sociodemographic, clinical, and suicide-related variables and SPS scores, SPS suicidal ideation subscale scores were significantly higher in individuals with intermittent cannabis use (p=0.020, z=-2.334), in those with a history of suicide attempt (p=0.036, z=-2.094), and in those with a higher number of suicide attempts (p=0.020, rₛ=0.321). SPS hopelessness/loneliness subscale scores were significantly higher in individuals without a history of special education in childhood (p=0.042, z=-2.035). Significant positive correlations were observed between the total SPS score and both the total HAM D score and all HAM-D subscales (rₛ=0.321–0.628; all p<0.05). The strongest association was with the HAM-D anxious depression subscale (rₛ=0.628, p<0.001). Similarly, significant positive correlations were found between the total SPS score and the total ISMI score and all its subscales (rₛ=0.289–0.593; all p<0.05). These relationships were more pronounced particularly in the alienation (rₛ=0.586) and social withdrawal (rₛ=0.547) subscales. A moderate positive correlation was detected between the total SPS score and the AQ social skill subscale (rₛ=0.409, p=0.003), whereas a moderate negative correlation was found with the AQ attention to detail subscale (rₛ=-0.397, p=0.004). In multiple linear regression analyses, the total SPS score was significantly predicted by models comprising HAM-D anxious depression; ISMI alienation and stigma resistance; and AQ social skill and attention to detail subscales (HAM-D model: R²=0.345; ISMI model: R²=0.435; AQ model: R²=0.245; all models p<0.01). In regression analysis, the strongest positive predictors of the total SPS score were HAM-D anxious depression (β=0.697, p=0.001), ISMI alienation (β=0.504, p=0.008), stigma resistance (β=0.258, p=0.021), and AQ social skill (β=0.444, p=0.009), whereas the AQ attention to detail subscale was identified as a negative predictor (β=-0.401, p=0.003). Conclusion: In this adult ASD sample, suicide probability was found to be associated more strongly with depressive burden accompanied by anxiety, internalized stigma—particularly the dimensions of alienation and low stigma resistance—and ASD symptoms, especially difficulties in the domain of social skills, rather than with general cognitive level or insight. The finding that attention to detail was inversely associated with both stigma and suicide probability suggests that this ASD-specific cognitive feature may constitute a potential protective factor regarding suicidal behavior. While classical sociodemographic indicators were not associated with SPS scores in this sample, clinical/developmental variables such as intermittent substance (cannabis) use, lack of access to special education support in childhood, and prior suicide attempts appeared to be more determinant in terms of risk. These findings indicate the need for a comprehensive clinical approach in suicide risk assessment in adults with ASD that focuses on depressive symptoms—particularly their anxious components—dimensions of internalized stigma such as alienation and low resistance, social skill difficulties, experiences of loneliness/hopelessness, intermittent cannabis use, and history of suicide attempts.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    839276

    Depresif bozukluk tanılı ergenlerde intihar davranışı sıklığı ve şiddetinin otistik özellikler ile ilişkisi

    The relationship between the frequency and severity of suicidal behavior and autistic features in adolescents diagnosed with depressive disorder

    ANIL ALTUNKAYA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    PsikiyatriEge Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEZEN KÖSE

  2. Tez No

    839150

    Otizm spektrum bozukluğu tanılı bireylerin erişkin dönemdeki prognozu prognoza etki eden faktörler ve günlük yaşam becerilerinin değerlendirilmesi

    Evaluation of prognosis prognostic factors and daily living skills of adult individuals diagnosed with autism spectrum disorder

    MÜJDAT ERARKADAŞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    PsikiyatriKocaeli Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ŞAHİKA GÜLEN ŞİŞMANLAR

  3. Tez No

    260219

    Otizm spektrum bozuklukları: Eşlik eden psikotik bulgular ve şizofreni ile karşılaştırılması

    Autism spectrum disorders:: Accompanying psychotic symptoms and comparıson with schizophrenia

    AYLİN AĞIRMAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    PsikiyatriSağlık Bakanlığı

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MEHMET EMİN CEYLAN

  4. Tez No

    435659

    Dikkat eksikliği/ hiperaktivite bozukluğu, öğrenme bozukluğu ve otistik spektrum bozukluğu tanılı çocukların yaş ve cinsiyet açısından eşlenmiş sağlıklı kardeşlerinde sözel olmayan iletişim becerileri, empati düzeyleri, çevresel belirteçleri ile ilişkilerinin araştırılması: kontrollü bir araştırma

    Evaluation of nonverbal communication skills, empathy levels and their relationships with peripheral markers in age and gender matched healty siblings of children in attention deficit hyperactivity disorder, learning disability and autism spectrum disorder: a controlled study

    NURAN DEMİR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    PsikiyatriAbant İzzet Baysal Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ALİ EVREN TUFAN

  5. Tez No

    521737

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklarda ve ebeveynlerinde otizm spektrumuna ilişkin bulguların incelenmesi

    Investigation of autism spectrum symptoms in children with attention deficit hyperactivity disorder and their parents

    ESRA OKYAR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    PsikiyatriTrakya Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. IŞIK GÖRKER

Geri Dön