Türkiye'de dindarlık ve siyasal davranış: Sakarya örneği
Religiosity and political attitudes in Turkey: The case of Sakarya
- Tez No: 1005338
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA KEMAL ŞAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Sakarya ili evreninde siyasal davranış ve dindarlık arasındaki ilişkiyi analiz etmektir. Bu bağlamı genişletmek için siyasal davranışın dindarlıkla birlikte sosyal mesafe, ahlaki gelenekselcilik ve sosyo-demografik değişkenlerle (yaş, eğitim, gelir vb.) kurduğu ilişkiyi, kimliksel yönelimler ile yönetim performansı beklentilerinin bireyin siyasal davranışını belirlemesinde nasıl birlikte işlediğini ortaya koymak hedeflenmektedir. Çalışma, İlişkisel Tarama Modeli çerçevesinde yürütülmüş ve Sakarya genelinde 600 katılımcıdan elde edilen veriler üzerinden Dini Bireysel Hayat Ölçeği (DBHÖ), Ahlaki Gelenekselcilik Ölçeği (AGÖ) ve Sosyal Mesafe Ölçeği (SMÖ) ölçümlerinin yanı sıra siyasal katılım, aday özellikleri, siyasal bilgi edinme kanalları/düzeyleri bağlamında oy verme/oy değiştirme gerekçeleri birlikte analiz edilmiştir. Bu çerçevede, siyasal davranışın dindarlık bağlamında nasıl şekillendiği beş ana hipotez ve alt hipotezler aracılığıyla sınanmıştır. Sonuçlar göstermektedir ki seçmen davranışı tek bir kuramsal eksene indirgenememekte ve bağlama göre değişen çok katmanlı bir karar mantığı siyasal davranışı şekillendirmektedir. Bir yandan bireysel dindarlık siyasal aidiyetin oluşmasında“kimlik çapası”işlevi görürken diğer yandan adalet, liyakat, yolsuzluk ve ekonomik performans gibi yönetim performansı ölçütleri siyasal davranışı değiştirme veya güncellemede etkili“tetikleyiciler”olarak öne işlev görmektedir. Buna benzer şekilde başörtüsü gibi kültürel travma koduna da sahip haklara dair tehdit algısı, yaş ve eğitim farklılıklarını büyük ölçüde aşan bir“kültürel savunma hattı”üretmekte ve bireylerin rasyonel performans beklentileri ile kimliksel güvenlik hassasiyetleri arasında bir gerilim hattı oluşmaktadır. Ayrıca bulgular dinin önemini kaybettiği bir“din kaybı”anlatısını değil, bireyselleşmiş dindarlığın kurumsal/cemaatsel aidiyet biçimlerine karşı yeniden biçimlendiği bir dönüşüm okumasını sunmaktadır. Bu çalışmada sunulmakta olan yeni yaklaşım, merkez-çevre ve kültürel yarılma açıklamalarının bireyin“aidiyet”boyutunu, rasyonel/ekonomik değerlendirmelerin ise“kopuş”boyutunu daha iyi açıkladığını birlikte gösteren bütünleşik ve çok katmanlı bir model önermesidir. Siyasal davranışın belirlenmesinde temel zemin olarak siyasal alanın kültürel özgürlük alanlarına saygıyı koruyan ancak meşruiyeti esas olarak adalet, liyakat ve şeffaf yönetim performansı üzerinden üreten bir siyasal dil kurmalarının siyasal davranışın dinamiklerini anlamada ve öngörmede daha etkili olacağı değerlendirilmektedir. Modelin etkinliği, dindarlığın aidiyet kurucu rolü ile yönetim performansı ölçütlerinin oy değiştirmedeki belirleyiciliğini aynı analitik çerçevede birleştirerek siyasal rasyonalitenin güçlendiğini görünür kılmasında somutlaşmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze the relationship between political behavior and religiosity in sample from Sakarya Province. To broaden this context, the study seeks to explore how political behavior, in conjunction with religiosity, is related to social distance, moral traditionalism, and socio-demographic variables (such as age, education, and income), as well as how identity orientations and expectations of management performance interact to influence an individual's political behavior. The study was conducted within the framework of the Relational Screening Model and, based on data obtained from 600 participants across Sakarya, the Religious Individual Life Scale (RILS), the Moral Traditionalism Scale (MTS), and the Social Distance Scale (SDS), as well as voting/vote-switching reasons in the context of political participation, candidate characteristics, and political information acquisition channels/levels. Within this framework, the influence of religiosity on shaping political behavior was tested through five main hypotheses and their corresponding sub-hypotheses. The results show that voter behavior cannot be reduced to a single theoretical axis and that a multi-layered decision logic, which varies according to context, shapes political behavior. On the one hand, individual religiosity functions as an“identity anchor”in the formation of political affiliation, while on the other hand, criteria for measuring management performance, such as justice, merit, corruption, and economic performance, function as practical“triggers”in changing or updating political behavior. Similarly, the perceived threat to rights associated with cultural trauma codes, such as the headscarf, produces a“cultural defense line”that largely transcends age and educational differences, creating a tension between individuals' rational performance expectations and their identity-based security sensitivities. Furthermore, the findings present a narrative of transformation in which individualized religiosity is reshaped in relation to institutional/communal forms of belonging, rather than a narrative of“religious loss”in which religion loses its importance. The new approach presented in this study proposes an integrated and multi-layered model that shows how center-periphery and cultural cleavage explanations better explain the individual's“belonging”dimension, while rational/economic assessments better define the“disengagement”dimension. It is assessed that establishing a political discourse that respects cultural freedom within the political sphere as a fundamental basis for determining political behavior, but that produces legitimacy primarily through justice, merit, and transparent management performance, will be more effective in understanding and predicting the dynamics of political behavior. The model's effectiveness is embodied in its ability to strengthen political rationality by combining the role of religiosity in establishing belonging with the determinacy of governance performance criteria in vote switching within the same analytical framework.
Benzer Tezler
- Tüketim eğilimleri bağlamında değişen dinsellik: İstanbul örneği
Changing religiousity in the context of consumption tendencies: The case of İstanbul
SEYRA KILIÇSAL
- Televizyon üzerinden dindar/mütedeyyin kadınları anlamak: Dindar kadınların televizyonu alımlama ve kullanım biçimleri
Understanding religious/pious women through television: Religious women's reception and usage of television
ERGEN DEVRİM KARAGÖZ
Doktora
Türkçe
2022
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM DANACI YÜCE
- Dinin seçmen davranışı üzerine etkisi: Bağcılar örneği
Impact of religion electural behavine: The case of Bağcılar
SEFA SALKIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Siyasal BilimlerMarmara ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TALİP KÜÇÜKCAN
- Politics, faith and social media: A multi-method study on conspiracy theory beliefs
Siyaset, inanç ve sosyal medya: Komplo teorisi inançları üzerine çok yöntemli bir araştırma
HÜSEYİN BATUHAN ŞAR
Doktora
İngilizce
2025
Siyasal BilimlerYeditepe ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. CENGİZ ERİŞEN
- Bir özneleşme örneği olarak İstanbul'da dindar üniversite gençliği
The university religious youth in İstanbul as an example subjectification
ÖZLEM AVCI
Doktora
Türkçe
2010
SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Bölümü
YRD. DOÇ. SİBEL YARDIMCI