العدالة في النظام المالي الإسلامي (الزكاة في العراق انموذجا)
İslam finansal sisteminde adalet (Irak'ta zekat uygulamaları)
- Tez No: 1005281
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT ŞİMŞEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, İslâmî mali sistemde adalet kavramını ele almaktadır. Araştırma, Irak'taki zekât uygulamasını, adaletin gerçekleştirilmesindeki etkinliğini ölçmeye yönelik uygulamalı bir örnek olarak incelemektedir. Araştırma, zekâtı düzenleyen açık ve kurumsal bir yasal-çerçevenin bulunmamasının, gerek devlet gerekse toplum düzeyinde zekâtın etkin biçimde uygulanamamasına yol açtığını ortaya koymaktadır. Bu çerçevede çalışma, Irak'taki zekât sisteminin mali adaleti gerçekleştirme kapasitesini sorgulamaktadır. Zekâtın, makâsıdü'ş-şerîa ve çağdaş gerçekliğin değişkenleriyle uyumlu biçimde etkinleştirilmesi için gerekli şart ve gereklilikleri tespit etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada betimleyici-analitik ve tümevarımsal yöntemler esas alınmıştır. Ayrıca zekât sandıklarında görev yapanlar ile bu sandıklardan yararlananlara uygulanan bir anket aracılığıyla saha araştırması yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, örneklemin önemli bir kısmının Irak'ta zekâtın yönetiminden sorumlu merkezi bir otoritenin bulunmadığı kanaatini taşıdığını ortaya koymuştur. Bunun yanında bazı katılımcılar, zekâtın ülkedeki yoksulluğun boyutlarıyla orantılı biçimde yasal ve kurumsal düzeyde etkinleştirilmediğini ifade etmişlerdir. Katılımcıların önemli bir bölümü ise, zekâtın kurumsal bir çerçevede etkin biçimde uygulanmasının toplumsal sınıflar arasındaki mali uçurumun azaltılmasına katkı sağlayabileceğini belirtmiştir. Araştırma, zekâtın bağımsız bir hukuki çerçeveye dayalı olarak kurumsal düzeyde etkinleştirilmesi hâlinde, adalet ve ekonomik dengeyi gerçekleştirmede somut mali ve iktisadî etkilere sahip bir araç olabileceği sonucuna ulaşmıştır. Bu bağlamda araştırma; zekâtın yönetiminden sorumlu resmî ve ulusal bir kurumun tesis edilmesini, çağdaş ihtiyaçlara cevap veren mevzuatın oluşturulmasını, toplumsal farkındalığın güçlendirilmesini ve zekât gelirlerinin geçici ve tüketim odaklı harcamalar yerine, üretken ve sürdürülebilir kalkınma projeleriyle ilişkilendirilmesini önermektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the issue of justice within the Islamic financial system, adopting the reality of zakat in Iraq as an applied model to assess its effectiveness in achieving justice in the absence of a clear institutional and legislative framework regulating it. This absence has been reflected in the weak activation of zakat at both the state and societal levels. The study seeks to answer the question of the extent to which the zakat system in Iraq is capable of achieving financial justice, as well as the requirements for activating it in a manner consistent with the objectives of Islamic law (maqāṣid al-sharīʿah) and the variables of the contemporary context. The research adopts descriptive-analytical and inductive approaches, in addition to a field-based method through a questionnaire administered to a sample of workers and beneficiaries of zakat funds. The findings indicate that a large proportion of respondents perceive the absence of a central authority for managing zakat in Iraq, while others affirm that zakat is not legislatively activated in a manner commensurate with the scale of poverty. Moreover, many respondents believe that institutional activation of zakat could contribute to reducing financial disparities among social classes. The study concludes that zakat, if institutionally implemented within an independent legal framework, can serve as an effective financial and economic instrument for achieving justice and balance. Accordingly, the study recommends the establishment of an official national authority for zakat administration, the enactment of modern legislation, the enhancement of public awareness, and the linkage of zakat funds to productive development projects rather than to temporary and emergency consumption-oriented expenditures.
Benzer Tezler
- إصلاحات عمر بن عبد العزيز وحسن إدارته على منهاج النبوة
Ömer b. Abdülaziz'in ıslahları ve nebevi yönteme dayalı iyi yönetimi
AHLAM ABDELNABBI ELMAAMOUN IBRAHIM
Yüksek Lisans
Arapça
2025
Siyasal BilimlerEskişehir Osmangazi Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADİL ŞEN
- تخريب الآثار التأريخية والبيئية في شمال العراق بين سنة1921-1991
1921- 1991 yıllarında Kuzey Irakın doğal çevre ve tarihî eserlerinin tahribi
AHMED MOHAMMED MAWLOOD SYAN
Yüksek Lisans
Arapça
2017
Kamu YönetimiYüzüncü Yıl ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RAHMİ TEKİN
- العدالة و الظلم في تفسير ابن كثير (دراسة تحليلية)
İbn Kesirin tefsirinde adalet ve zulüm (Analitik çalışma) / Justice and injustice in the interpretation of Ibn Kathir (An analytical study)
ADAM HAMAD ALI
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ÖZDEMİR
- القضية الفلسطينية في تحولات السياسة الخارجية التركية في ظل حكم حزب العدالة والتنمية(2002-2021)
Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarında Türk dış politikasındaki dönüşümlerde Filistin meselesi (2002-2021)
HAMZA MOLLA UMEYR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Uluslararası İlişkilerMardin Artuklu ÜniversitesiKudüs ve Filistin Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MOHAMAD RASHID
- İslam Hukukunda sosyal adaletin gerçekleştirilmesinde devletin sorumluluklarıمسئولية الدولة في تحقيق العدالة الاجتماعية في فقه الاسلامي
The responsibility of the state to achieve social justice in Islamic (fiqh) jurisprudence
AHMAD ALHUSSEİN
Yüksek Lisans
Arapça
2019
DinSiirt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ATİA ADLAN ATİA RAMADAN KARA