Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocukların annelerine uygulanan bilinçli farkındalık temelli psikolojik güçlendirme programının bilinçli farkındalık ve psikolojik sağlamlık düzeyine etkisi
The effect of a mindfulness-based psychological empowerment program applied to mothers of children diagnosed with autism spectrum disorder on mindfulness and psychological resilience levels
- Tez No: 1005261
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OYA SEVCAN ORAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Psikiyatri, Psikoloji, Nursing, Psychiatry, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bilinçli Farkındalık, Psikolojik Güçlendirme, Otizm Spektrum Bozukluğu, Anne, Psikiyatri Hemşireliği, Mindfulness, Psychological Empowerment, Autism Spectrum Disorder, Mother, Psychiatric Nursing
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı otizm spektrum bozukluğu tanısı çocukların annelerine uygulanan bilinçli farkındalık temelli psikolojik güçlendirme psikoeğitim programının bilinçli farkındalık ve psikolojik sağlamlık düzeyine etkisini incelemektir. Materyal ve Metod: Tek kör randomize kontrollü tipte olan bu araştırma 15.09.2024-15.01.2025 tarihleri arasında Samsun'da bulunan özel eğitim kurumlarına kayıtlı otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocukların annelerinden araştırma kriterlerine uyanlarla (n=44) gerçekleştirilmiştir. Gerekli izinler alındıktan sonra onamları alınan annelere ön testler uygulanmıştır. Ardından örneklem grubu basit randomizasyonla deney (n=22) ve kontrol (n=22) gruplarına atanmıştır. Araştırma kapsamında deney grubunu oluşturan annelere bilinçli farkındalık temelli psikolojik güçlendirme psikoeğitim programı müdahalesi uygulanmıştır. Deney grubundaki ebeveynlerin son oturumu tamamlandıktan sonra tüm katılımcıların son test ölçümleri yapılmıştır. Araştırmanın veri toplama araçları; Anne Tanıtıcı Bilgi Formu, Beş Boyutlu Bilinçli Farkındalık Ölçeği ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği Google Form aracılığıyla uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. İstatistiksel testler için anlamlılık düzeyi (p) 0.05 olarak alınmıştır. Bulgular: Araştırma bulgularına göre, müdahale öncesinde deney ve kontrol gruplarının Beş Boyutlu Bilinçli Farkındalık Ölçeği'nin tüm alt boyutları ile Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği toplam puanlarında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Müdahale sonrasında ise deney grubunun Beş Boyutlu Bilinçli Farkındalık Ölçeği ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği puan ortalamaları kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Bilinçli Farkındalık Temelli Psikolojik Güçlendirme Psikoeğitim Programı annelerin Beş Boyutlu Bilinçli Farkındalık Ölçeği'nin Farkındalıkla Davranma, Tanımlama, Gözlemleme, İçsel Deneyimleri Yargılamama, İçsel Deneyimlere Tepkisizlik alt boyut puan ortalamalarını ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği toplam puanlarını anlamlı ve geniş bir etki oluşturarak yükseltmiştir (p<0.01). Sonuç: Araştırmada otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocukların annelerine uygulanan Bilinçli Farkındalık Temelli Psikolojik Güçlendirme Psikoeğitim Programı'nın annelerin bilinçli farkındalık ve psikolojik sağlamlık düzeylerini arttırmada etkili olduğu bulunmuştur.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study is to examine the effect of a mindfulness-based psychological empowerment psychoeducation program applied to mothers of children diagnosed with autism spectrum disorder on their levels of mindfulness and psychological resilience. Materials and Methods: This single-blind, randomized controlled trial was conducted between September 15, 2024, and January 15, 2025, in Samsun, with mothers (n=44) of children diagnosed with Autism Spectrum Disorder enrolled in private special education institutions who met the research criteria. After obtaining the necessary permissions, pre-tests were administered to the mothers who had given their consent. Subsequently, the sample group was assigned to experimental (n=22) and control (n=22) groups using simple randomization. The mothers in the experimental group received a mindfulness-based psychological empowerment psychoeducation program intervention. After the final session for the parents in the experimental group, post-test measurements were taken for all participants. The data collection tools for the study were the Mother Demographic Information Form, the Five-Dimensional Mindfulness Scale, and the Short Psychological Resilience Scale, administered via Google Forms. SPSS 22.0 statistical package program was used for data analysis. The significance level (p) for statistical tests was set at 0.05. Findings: According to the research findings, before the intervention, there was no significant difference between the experimental and control groups in all sub-dimensions of the Five-Dimensional Mindfulness Scale and the total score of the Short Psychological Resilience Scale (p>0.05). After the intervention, however, the mean scores of the Five-Dimensional Mindfulness Scale and the Short Psychological Resilience Scale in the experimental group were found to be significantly higher compared to the control group (p<0.05). The Mindfulness-Based Psychological Empowerment Program significantly and broadly increased the mean scores of the sub-dimensions of the Five-Dimensional Mindfulness Scale (Mindful Behavior, Identification, Observation, Non-Judgmental Experiences, Non-Response to Internal Experiences) and the total score of the Short Psychological Resilience Scale in mothers (p<0.01). Conclusion: The study found that the Mindfulness-Based Psychological Empowerment Psychoeducation Program, applied to mothers of children diagnosed with autism spectrum disorder, was effective in increasing the mothers' levels of mindfulness and psychological resilience.
Benzer Tezler
- Otizm spektrum bozukluğunda ergoterapi uygulamalarının annelerdeki yaşam kalitesi ve okupasyonel performansına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of occupational therapy practices in autism spectrum disorder on the quality of life and occupational performance of mothers
SERTAÇ GEREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ErgoterapiÜsküdar ÜniversitesiErgoterapi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARİF AKTUĞ ERTEKİN
- Otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocukların annelerine uygulanan tidal model temelli psikiyatri hemşireliği yaklaşımının içselleştirilmiş damgalanma ve psikolojik iyi oluşa etkisi
The effect of tidal model based psychiatric nursing approach applied to mothers of children diagnosed with autism spectrum disorder on internalised stigma and psychological well-being
ZAHİDE GÜL YAZGI DEMİR
- Otizm spektrum bozukluğu tanısı alan çocukların annelerinde görülen depresyon-anksiyete belirtileri ve damgalanma algısı
Depression-anxiety symptoms and stigma perception in the mothers of children with autism spectrum disorder
BÜŞRA ÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriDicle ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TUĞBA YÜKSEL
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların kardeşlerinde uyku bozukluğu bağlanma stili ve ebeveyn yaşam kalitesi arasındaki ilişki
The relationship between sleep disorder attachment style and parental quality of life in siblings of children with autism spectrum disorders
BERNA GÜNDÜZ ÇITIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
PsikiyatriAydın Adnan Menderes ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE AKSU
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların annelerine uygulanan kişi merkezli eğitimin yaşam kalitesi, bakım veren yükü ile algılanan aktivite performansı ve memnuniyeti üzerine etkisi
The effect of person-centered education provided to mothers of children with autism spectrum disorder on quality of life, caregiver burden, and perceived occupational performance and satisfaction
CAN KARADUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ErgoterapiSağlık Bilimleri ÜniversitesiErgoterapi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERKAN TORPİL