Özel gereksinimli çocuklara bakım verenlerde fiziksel aktivite düzeyi ve beden farkındalığı, damgalanma ve beden saygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between physical activity levels and body awareness, stigmatization, and body respect among caregivers of children with special needs
- Tez No: 1004868
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA CAN KARAHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Physiotherapy and Rehabilitation
- Anahtar Kelimeler: Bakım verenler, Bedensel farkındalık, Damgalama, Egzersiz, Engelli çocuklar, Caregivers, Body awareness, Stigmatization, Exercise, Disabled children
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atılım Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Özel gereksinimli çocuklara bakım verme sürecinde ortaya çıkan fiziksel inaktivite, bireyin bedensel algısını ve psikososyal iyilik halini olumsuz etkileyen bir unsur olabilir. Çalışmamız, özel gereksinimli çocuklara bakım veren ebeveynlerin fiziksel aktivite düzeyi ve beden farkındalığı, benlik saygısı, ebeveyn öz-damgalama düzeyi arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla yapıldı. Araştırmaya 100 özel gereksinimli çocuk bakım vereni dahil edildi. Fiziksel aktivite düzeyi Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFFA) ile, beden farkındalığı Vücut Farkındalığı Ölçeği ile, benlik saygısı Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ile, ebeveyn öz-damgalama düzeyleri Ebeveyn Öz- Damgalama Ölçeği ile değerlendirildi. Aynı zamanda bireylerin SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılarak yaşam kaliteleri, Aile Etki Ölçeği kullanılarak özel gereksinimli çocuğa bakım vermenin aile üzerindeki etkileri değerlendirildi. Katılımcıların %76'sının inaktif, %24'ünün aktif olduğu saptandı. Beden farkındalığı düzeylerinin %49'unun yüksek, %37'sinin orta, %14'ünün düşük olduğu; benlik saygısının ise %48 düşük, %50 orta ve %2 yüksek düzeyde olduğu belirlendi. Sosyodemografik değişkenlere göre; orta gelir grubunun ve bakım sorumluluğunu eşiyle paylaşan katılımcıların fiziksel aktivite (MET) puanları anlamlı derecede daha vi yüksek bulundu. Korelasyon analizleri sonucunda; MET puanları ile fiziksel rol kısıtlanması arasında pozitif, vücut ağrısı ile negatif yönlü anlamlı ilişkiler saptandı. Bakım verenlerin fiziksel aktivite düzeyleri ile beden farkındalığı, beden saygısı ve öz damgalama değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Çalışmamızın sonucunda, özel gereksinimli çocuklara bakım veren bireylerin büyük çoğunluğunun fiziksel olarak inaktif olduğu ve bu durumun fiziksel kısıtlılık ve ağrı düzeyi ile ilişkili olabileceğini saptadık. Bakım verenlerin benlik saygısı arttıkça beden farkındalıklarının da geliştiği, buna karşın maruz kalınan öz-damgalama sürecinin yaşam kalitesini çok boyutlu olarak olumsuz etkilediği görüldü. Özellikle düşük gelir düzeyine sahip ve bakım sorumluluğunu tek başına üstlenen ebeveynlerin fiziksel aktivite katılımı açısından daha riskli grupta olduğu belirlendi. Bu sonuçlar ışığında, bakım verenlerin yaşam kalitesini artırmak için fiziksel aktiviteyi teşvik eden yaklaşımların ve öz-damgalamayı azaltmaya yönelik psikososyal desteklerin rehabilitasyon sürecine entegre edilmesi gerektiğini düşünüyoruz.
Özet (Çeviri)
Physical inactivity arising during the caregiving process for children with special needs is an element that negatively affects an individual's body perception and psychosocial well-being. This study was conducted to examine the relationships between physical activity levels, body awareness, self-esteem, and parental self-stigma among parents of children with special needs. The study included 100 caregivers of children with special needs. Physical activity levels were evaluated using the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ), body awareness with the Body Awareness Questionnaire, self-esteem with the Rosenberg Self-Esteem Scale, and parental self-stigma with the Parental Self-Stigma Scale. Additionally, the quality of life was assessed using the SF-36 Quality of Life Scale, and the effects of caregiving on the family were evaluated using the Family Impact Scale. Our study was found that 76% of the participants were inactive and 24% were active. It was determined that 49% of the participants had high, 37% had moderate, and 14% had low body awareness levels; whereas self-esteem levels were 48% low, 50% moderate, and 2% high. According to sociodemographic variables, the MET scores of participants in the middle-income group and those who shared caregiving responsibilities with their spouses were found to be significantly higher . Correlation iv analyses revealed significant positive relationships between MET scores and physical role limitation and significant negative relationships with bodily pain. No statistically significant relationship was found between caregivers' physical activity level and body awareness, body esteem, and self-stigma. Our study concluded that the majority of individuals caring for children with special needs were physically inactive, which may be associated with physical limitations and pain levels. It was observed that as caregivers' self-esteem increased, their body awareness also improved; however, the self-stigma experienced negatively affected the quality of life multidimensionally. Parents with low income and those undertaking caregiving responsibilities alone were identified as a higher-risk group regarding physical activity participation. In light of these findings, it was concluded that physical activity-promoting approaches and psychosocial supports aimed at reducing self- stigma should be integrated into the rehabilitation process to enhance the quality of life of caregivers.
Benzer Tezler
- Özel gereksinimli çocuklara bakım verenlerde bakım yükleri ile beden farkındalıkları, stres düzeyleri ve kas iskelet sistemi sorunları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Evaluation of the relationship between care burdens and body awareness, stress levels and musculoskeletal system problems in caregivers of children with special needs
SÜMEYYE GUBSE BAYRAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Fizyoterapi ve RehabilitasyonAtılım ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA ARIKAN
- Özel gereksinimli çocuklara bakım verenlerin çevresel faktörlerin katılıma etkisine yönelik algıları: Türkiye ve Belçika örneği
Perceptions of caregivers with of children with special needs towards the impact of environmental factors on participation: The case of Turkey and Belgium
ZEYNEP ÇELİK TURAN
- Özel gereksinimli çocukların beslenme alışkanlığı, beslenmedurumları ile bakım verenlerin beslenme bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Nutritional habits and nutritional status of children with specialneeds, and the nutritional knowledge levels of their caregivers
MELİS RIDVANOĞULLARI DÖNGER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL KIZILTAN
- Evde mekanik ventilatöre bağlı trakeostomili çocukların ebeveynlerinin bakım yükü ve depresyon düzeylerinin belirlenmesi
Burden and depression levels of parents of children with tracheostomy and home mechanical ventilator
BUSE ATEŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
HemşirelikYozgat Bozok ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YURDAGÜL ERDEM
- Özel gereksinimli bireylere bakım verenlerin COVİD-19 sürecindeki deneyimleri
Experiences of carers of special needs individuals in the COVID-19 process
GİZEM TÜRKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET YANARDAĞ
AR.GÖR. ERKAN KURNAZ