İstanbul'daki aile hekimliği asistanlarının erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuna yönelik bilgi, farkındalık ve tutumları
Knowledge, awareness, and attitudes of family medicine residents in Istanbul toward adult attention-deficit/hyperactivity disorder
- Tez No: 1004658
- Danışmanlar: DOÇ. DR. VELİTTİN SELÇUK ENGİN, DR. TALHA AĞAÇ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Aile Hekimliği, Psychiatry, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: aile hekimliği, birinci basamak, bilgi, erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, farkındalık, tutum, adult attention-deficit/hyperactivity disorder, attitude, awareness, family medicine, knowledge, primary care
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocukluk çağında başlayan ve olguların önemli bir bölümünde erişkinlikte de süren, yaşam boyu belirgin işlevsel bozulmaya yol açabilen bir nörogelişimsel bozukluktur. Erişkinlerde klinik görünüm daha örtük ve heterojen olmaktadır. Hiperaktivite daha az belirgin hâle gelmekte ve semptomlar anksiyete ve depresyonla örtüşebilmektedir. Bu durum tanının gecikmesine ya da yeterince fark edilmemesine yol açabilmektedir. Erişkinlikte tanınmayan DEHB; akademik ve mesleki işlevsellikte süreğen bozulma, kişilerarası ilişkilerde kronik güçlükler, artmış psikiyatrik eş tanı yükü ve uygunsuz ya da yetersiz tedavi kullanımı ile ilişkilidir ve bu da bireysel ve toplumsal yükü anlamlı ölçüde artırmaktadır. Erişkin bireylerin sağlık sistemiyle en sık temas noktası olan birinci basamakta, erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (E-DEHB)'nin zamanında tanınması ve uygun şekilde yönlendirilmesi önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı, İstanbul'daki eğitim ve araştırma hastaneleri ile üniversite hastanelerinde uzmanlık eğitimi almakta olan aile hekimliği asistanlarının, DSM-5 tanı ölçütlerine dayalı DEHB bilgi düzeylerini, erişkine özgü klinik özellikler ve tanısal güçlükler konusundaki farkındalıklarını ve birinci basamakta E-DEHB tarama ve yönlendirmeye yönelik tutumlarını değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve gözlemsel nitelikteki bu çalışmanın verileri, aile hekimliği asistanlarına çevrim içi anket formu uygulanarak toplanmıştır. Anket formunda, sosyodemografik özellikler ve klinik deneyime ilişkin soruların yanı sıra, literatürden yararlanılarak oluşturulan ve E-DEHB'ye yönelik bilgi, farkındalık ve tutumları değerlendiren sorular yer almıştır. İstatistiksel analizler IBM SPSS Statistics for Windows, Version 27.1 programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 300 aile hekimliği asistanı katılmıştır. Anket alt boyut puan ortalamaları; DSM-5 bilgi düzeyi için 5,8 ± 1,41, klinik ve tanısal farkındalık için 25,85 ± 3,16 ve birinci basamak tutumlar için 6,76 ± 1,96 olarak hesaplanmıştır. Anketin tüm alt boyutları arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar saptanmıştır (p<0,001). Son bir yıl içinde E-DEHB şüphesiyle 1–5 hasta yönlendiren asistanların birinci basamak tutum puan ortalaması, hiç hasta yönlendirmeyenlere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Sonuç: Bu çalışma, E-DEHB'ye ilişkin bilgi ve klinik farkındalık düzeylerine kıyasla uygulamaya yönelik birinci basamak tutumlarının daha sınırlı kaldığını göstermektedir. Son bir yılda yönlendirme oranlarının düşük olması ve 1–5 hasta yönlendiren asistanlarda hiç yönlendirmeyenlere kıyasla tutum puanlarının daha yüksek bulunması, klinik temasın tutumlarla ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Bulgular, aile hekimliği uzmanlık eğitiminde E-DEHB'ye yönelik gelişimsel öykü alma ve işlevsellik değerlendirmesine vurgu yapılmasının, ayrıca birinci basamakta paylaşılmış bakım ve geri bildirim mekanizmalarıyla desteklenen kısa ve uygulanabilir tarama–değerlendirme–yönlendirme algoritmalarının geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasının yararlı olabileceğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: Attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) is a neurodevelopmental disorder that begins in childhood and persists into adulthood in a substantial proportion of cases, leading to significant functional impairment across the lifespan. In adults, clinical presentation becomes more subtle and heterogeneous. Hyperactivity becomes less prominent, and symptoms may overlap with anxiety and depression, which may result in delayed diagnosis or underrecognition. Unrecognized ADHD in adulthood is associated with persistent impairment in academic and occupational functioning, chronic interpersonal difficulties, increased psychiatric comorbidity, and inappropriate or insufficient treatment use, thereby substantially increasing the individual and societal burden. In primary care, which represents the most frequent point of contact between adults and the healthcare system, timely recognition of adult attention-deficit/hyperactivity disorder (A-ADHD) and appropriate referral are of critical importance. The aim of this study was to evaluate DSM-5–based ADHD knowledge, awareness of adult-specific clinical features and diagnostic challenges, and attitudes toward screening and referral for A-ADHD in primary care among family medicine residents at training and research hospitals and university hospitals in Istanbul. Methods: Data for this cross-sectional observational study were collected through an online questionnaire administered to family medicine residents. The questionnaire included items on sociodemographic characteristics and clinical experience, as well as literature-based questions assessing knowledge, awareness, and attitudes toward A-ADHD. Statistical analyses were performed using IBM SPSS Statistics for Windows, Version 27.1. Results: A total of 300 family medicine residents participated in the study. The mean subscale scores were 5.8 ± 1.4 for DSM-5 knowledge, 25.85 ± 3.16 for clinical and diagnostic awareness, and 6.76 ± 1.96 for primary care attitudes. Significant positive correlations were observed among all subscales (p < 0.001). Primary care attitude scores were significantly higher among residents who had referred 1–5 patients with suspected A-ADHD in the previous year compared with those who had not referred any patients (p < 0.001). Mean primary care attitude scores were significantly higher among residents who had referred 1–5 patients with suspected A-ADHD in the past year than among those who had not referred any patients (p < 0.001). Conclusion: This study demonstrates that primary care attitudes are more limited compared with the levels of knowledge and clinical awareness regarding A-ADHD. The low referral rates observed in the past year and the higher attitude scores among residents who referred 1–5 patients compared with those who made no referrals suggest that clinical contact may be associated with attitudes. The findings suggest that emphasizing developmental history taking and functional assessment for A-ADHD in family medicine residency training, together with the development and wider implementation of brief and practical screening–assessment–referral algorithms supported by shared care and feedback mechanisms in primary care, may be beneficial.
Benzer Tezler
- İstanbul'daki aile hekimliği asistanlarının otizm spektrum bozukluğu hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge attitude and behavior of family medical assistants in Istanbul regarding autism spectrum disorder
BURCU KAHRAMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇİL ARICA
- İstanbul'daki aile hekimliği asistanlarının esansiyel hipertansiyon hakkındaki bilgi, algı ve tutumları
Family medicine assistants in Istanbul information, perception and perception about essential hypertensionattitudes
MERVE YILDIRIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA REŞAT DABAK
UZMAN CEYHUN DİKMEN BATMAZ
- İstanbul'daki Aile Hekimliği asistanlarının aile hekimliği uygulamasında önerilen periyodik sağlık muayenesi ve tarama testleri hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge levels of family medicine residences in İstanbul about the recommended periodic health examination and screening tests in family medicine practice
ALİ AYDOĞDU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA REŞAT DABAK
DR. SÜNDÜS GÖRÜKMEZ
- İstanbul'daki Aile Hekimliği asistanlarının iklim değişikliği ve sağlık konusuna ve iklim değişikliğini önlemede yapılması gerekenlere yaklaşımlarının değerlendirilmesi
Assessment of the approaches of family medicine residents in İstanbul towards the issue of climate change and HEALTH, and the necessary measures to prevent climate change
ŞEYDA ÇAKIROĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA REŞAT DABAK
- İstanbul'daki aile hekimliği asistanlarının akademik okuryazarlık hakkındaki tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of family medicine residents attitudes and behaviors towards academic literacy in İstanbul
ELİF GÜZEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA REŞAT DABAK
DR. CEYHUN DİKMEN BATMAZ