Engelli çocuğu olan ebeveynlerin sosyal destek deneyimleri üzerine nitel bir araştırma: Yalova örneği
A qualitative study on the social support experiences of parents of children with disabilities: The case of Yalova
- Tez No: 1004612
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLER GÜNEŞ ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Engellilik, Sosyal destek, Sosyal hizmet, Engelli ailesi, Disability, Social Support, Social Work, Family with a Disabled Child
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Engelli çocuğa sahip olmak ebeveynler için, çocuklarının engeli ne olursa olsun çok fazla sorumluluk ve fedakârlık isteyen bir süreci beraberinde getirmektedir. Engelli çocuğa sahip ebeveynler, çocuğun aileye katıldığı ilk günden itibaren başta duygusal destek olmak üzere birçok sosyal destek türüne ihtiyaç duyabilmektedirler. Bu süreçte engelli birey ve ebeveynleriyle yapılan sosyal hizmet çalışmalarında sosyal destek oldukça önemlidir. Sosyal destek sistemleri; duygusal, araçsal ve bilgisel destek olmak üzere üç ana başlık altında değerlendirilebilmektedir. Bu araştırmanın amacı, Yalova ilinde yaşayan engelli çocuğa sahip ebeveynlerin tanı sürecinden itibaren yaşadıkları deneyimleri, karşılaştıkları psiko-sosyal güçlükleri, sosyal destek algılarını ve sosyal hizmet beklentilerini bütüncül bir bakış açısıyla incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi ve betimsel araştırma modeli benimsenmiş; amaçlı ve kartopu örnekleme yöntemleriyle ulaşılan 8'i anne, 4'ü baba olmak üzere toplam 12 ebeveynle yarı yapılandırılmış yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, MAXQDA programı kullanılarak betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, ebeveynlerin engelliliği tıbbi bir eksiklikten ziyade çevresel ve toplumsal engeller çerçevesinde tanımladığını; ancak tanı sürecini profesyonel rehberlik eksikliği nedeniyle travmatik bir kriz dönemi olarak deneyimlediklerini göstermektedir. Bakım yükünün geleneksel cinsiyet rolleri ekseninde annelerin omuzlarına yüklendiği, babaların ise maddi kaynak sağlayıcı rolüyle sınırlı kalarak sürecin dışında yer aldığı; bu durumun da annelerde sosyal izolasyonu derinleştirdiği saptanmıştır Çalışma sonucunda, sosyal çalışmacıların aileler tarafından güçlendirici bir rehberden çok, maddi kriterleri inceleyen birer denetçi olarak algılandığı saptanmıştır. Mevcut sistemin maddi yardım odaklı yapısı fiziksel ihtiyaçları kısmen karşılasa da ailelerin duygusal onarım ve sosyal kabul beklentilerine yanıt verememektedir. Bu doğrultuda; tanı anından itibaren etkin yönlendirme sağlayan, aileyi psikososyal açıdan güçlendiren ve hak temelli bütüncül bir sosyal hizmet modeline ihtiyaç duyulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Having a child with a disability brings about a process that demands a great deal of responsibility and sacrifice for parents, regardless of the child's disability. Parents of children with disabilities may require various types of social support, primarily emotional support, from the very first day the child joins the family. Social support is crucial in social work interventions conducted with individuals with disabilities and their parents during this process. Social support systems can be evaluated under three main headings: emotional, instrumental, and informational support. The aim of this research is to examine the experiences, psycho-social difficulties encountered, social support perceptions, and social work expectations of parents of children with disabilities living in Yalova province from the diagnosis process onwards, with a holistic perspective. The qualitative research method and descriptive research model were adopted in the study; semi-structured face-to-face interviews were conducted with a total of 12 parents (8 mothers and 4 fathers) reached through purposive and snowball sampling methods. The obtained data were analyzed using the descriptive analysis technique in the MAXQDA program. The research findings indicate that parents define disability within the framework of environmental and societal barriers rather than as a medical deficiency; however, they experienced the diagnosis process as a traumatic crisis period due to the lack of professional guidance. It was determined that the burden of care is placed on the shoulders of mothers within the axis of traditional gender roles, while fathers remain outside the process, being limited to the role of financial providers; and this situation was found to deepen social isolation among mothers. As a result of the study, it was determined that social workers are perceived by families more as auditors examining financial criteria rather than as empowering guides. Although the financial aid-oriented structure of the current system partially meets physical needs, it fails to meet families' expectations for emotional restoration and social acceptance. Accordingly, there is a need for a rights-based, holistic social work model that provides effective guidance from the moment of diagnosis and empowers the family psychosocially.
Benzer Tezler
- Görme engelli ebeveynlerin ve görme engelli ebeveyne sahip çocukların yaşadığı deneyimlerin sistem yaklaşımı çerçevesinde incelenmesi
An analaysis of experiences of visually disabled parents and children who have disabled parent in terms of system approach
ZELİHA TÖREN
Doktora
Türkçe
2021
Sosyal HizmetAnkara ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF GÖKÇEARSLAN ÇİFCİ
- Zihinsel engelli çocuğa (7 - 21 yaş arası) sahip ebeveynlerin sosyal destek algılarının incelenmesi: Isparta il merkezi örneği
Mentally handicapped children (7 - 21 years) perception study of social support of parents have to: Isparta province sample
MUHAMMED SÜLEYMAN AKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
SosyolojiSüleyman Demirel ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZMİ AVCI
- İlk yetişkinlik dönemindeki zihin yetersizliği olan bireylerin ailelerinin bu döneme uyum sürecinde yaşadıkları deneyimler ve gereksinimlerinin belirlenmesi
The experiences during the adaptation process of the families individuals with intellectual disability in the first adulthood period to this period and determining the requirements
RAHŞAN CEBECİK AKGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDAN AYDIN
- Zihinsel yetersizliği olan bireylerin ebeveynlerinin çocuklarının eğitimleri konusundaki görüşleri
The opinions of parents concerned in educational subjects whose children are mentally disabled
GÜL TATLIGİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiEngelli Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM COŞKUN
- Zihinsel engelli çocuğa sahip olan ebeveynlerin bakım yükü, sosyal destek düzeyleri ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Effects of social support levels on burden of care and quality of life of parents that have mentally handicapped children
SIDIKA GÖKÇE GÖNÜLTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sosyal HizmetManisa Celal Bayar ÜniversitesiSosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN BAYDUR