Ortaokul öğrencilerinde internet bağımlılığı, aleksitimi ve duygusal zekâ ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationships between internet addiction, alexithymia and emotional intelligence in middle school students
- Tez No: 1004542
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ARZU GÜLBAHÇE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın iki temel amacı bulunmaktadır. Birinci amaç, ortaokul öğrencilerinin internet bağımlılığı, aleksitimi düzeyleri ve duygusal zekâ düzeylerinin; cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. İkinci amaç ise internet bağımlılığı, aleksitimi ve duygusal zekâ arasındaki ilişkiyi incelemek ve demografik ve kullanım özellikleri ve psikolojik değişkenlerin internet bağımlılığını yordayıp yordamadığını belirlemektir. Yöntem: Bu araştırma nicel araştırma desenine dayalı ilişkisel tarama modeline göre yapılandırılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Erzurum ili merkezinde farklı ortaokullarda öğrenim gören toplam 456 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde“Kişisel Bilgi Formu”,“Ergenler için İnternet Bağımlılığı Ölçeği”,“Çocuklar için Aleksitimi Ölçeği”ve“Çocuklar için Duygusal Zekâ Ölçeği”kullanılmıştır. Verilerin analiz sürecinde değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Pearson korelasyon analizi; grup karşılaştırmalarında bağımsız örneklemler t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. İnternet bağımlılığı üzerindeki yordayıcı etkilerin belirlenmesi amacıyla çoklu ve hiyerarşik regresyon analizleri yapılmıştır. Bulgular: Araştırma bulgularına göre, internet bağımlılığı ile aleksitimi arasında pozitif; duygusal zekâ ile ise negatif yönde orta düzeyde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca aleksitimi ile duygusal zekâ arasında da negatif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Cinsiyet değişkenine göre kız öğrencilerin duygusal zekâ düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenirken, internet bağımlılığı ve aleksitimi düzeylerinin cinsiyete göre farklılaşmadığı görülmüştür. Sınıf düzeyine göre 6. sınıf öğrencilerinin internet bağımlılığı düzeylerinin daha düşük, 7. sınıf öğrencilerinin aleksitimi düzeylerinin daha yüksek ve 6. sınıf öğrencilerinin duygusal zekâ düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. İnternet kullanım amacı açısından sosyal medya ve amaçsız kullanımın internet bağımlılığını artırdığı; akademik amaçlı kullanımın ise daha düşük bağımlılık düzeyiyle ilişkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca internete bağlanma süresi arttıkça internet bağımlılığı düzeyinin arttığı görülmüş; aleksitiminin internet bağımlılığını artırıcı, duygusal zekânın ise azaltıcı yönde yordayıcı etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar: Araştırma sonuçları, internet bağımlılığının duygusal süreçlerle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Aleksitimik özelliklerin artmasının internet bağımlılığını artırdığı, buna karşılık duygusal zekâ düzeyinin yükselmesinin koruyucu bir rol üstlendiği belirlenmiştir. Ayrıca internet kullanım amacı ve süresinin de bağımlılık düzeyi üzerinde önemli etkileri olduğu görülmüştür. Bu bulgular doğrultusunda, internet bağımlılığının önlenmesi ve azaltılmasına yönelik çalışmalarda bireylerin duygusal farkındalık ve duygu düzenleme becerlerinin geliştirilmesine odaklanılması gerektiği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The research has two main objectives. Firstly, it investigates the variations in internet addiction, alexithymia, and emotional intelligence among middle school students, depending on gender and grade level. Secondly, it examines the correlations between internet addiction, alexithymia, and emotional intelligence and investigates whether demographic characteristics, internet use characteristics, and psychological variables predict internet addiction. Method: The study was designed with a correlational survey model within a quantitative research framework. The sample comprised 456 students from grades 5-8 in Erzurum during the academic year 2022-2023. For data collection, the Demographic Characteristics Form, the Internet Addiction Scale for Adolescents, the Alexithymia Scale for Children, and the Emotional Intelligence Scale for Children were used. The data were examined using Pearson correlation analysis, independent samples t-tests, and one-way ANOVA. In addition, multiple-level and hierarchical regression models were used to determine factors that contribute to internet addiction. Findings: The results showed a moderately significant positive relationship between internet addiction and alexithymia; however, a significant negative relationship with emotional intelligence. A substantial negative relationship was found between alexithymia and emotional intelligence. Female students had higher emotional intelligence, but there were no gender differences in internet addiction or alexithymia. A grade-level examination found that sixth-grade kids had a lower level of internet addiction as well as more emotional intelligence, though seventh-grade students had higher alexithymia levels. In terms of usage patterns, social media and purposeless surfing increased addiction levels; instead, academic use decreased them. Increased screen time (longer time spent online) predicted addiction positively, and alexithymia was identified as a risk factor, while emotional intelligence was found to be a significant negative predictor. Conclusions: The results indicate that internet addiction is closely associated with emotional processes. An increase in alexithymic characteristics increases internet addiction, while an increase in emotional intelligence plays a protective role. Furthermore, usage purpose and screen time significantly impact addiction levels. Therefore, initiatives should be considered that internet addiction aggravates individuals' concentration, emotional awareness, and regulation skills, and interventions should aim to prevent these negative effects.
Benzer Tezler
- Ortaokul öğrencilerinde internet bağımlılığı, obezite prevelansı ve fiziksel aktivite katılım düzeylerinin incelenmesi
The investigation of internet addiction, obesity prevalence, physical activity participation levels of secondary school children
CUMA BUDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
SporMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖNÜL BABAYİĞİT İREZ
- Ortaokul öğrencilerinde internet bağımlılığı ve siber zorbalık davranışları ile ilişkili değişkenlerin incelenmesi
Investigation of internet dependency and variables related to cyber bullying behaviours in middle school students
HANDAN GENCER
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimCumhuriyet ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HATİCE GONCA USTA
- Ortaokul öğrencilerinde internet bağımlılığı, siber zorbalık, siber mağduriyet ve anne baba tutumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between internet addiction, cyber bullying, cyber victims and parent attitudes in secondary school students
SAADET ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP SET
- Ortaokul öğrencilerinde internet bağımlılığı ve ebeveyn arabuluculuğunun çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of internet addiction and parental mediation in secondary school students in terms of various variables
DUYGU GÜR
Doktora
Türkçe
2024
Bilim ve TeknolojiFırat ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YALIN KILIÇ TÜREL
- Ortaokul öğrencilerinde internet bağımlılığı ile duygusal ve davranışsal sorunlar arasındaki ilişkinin incelenmesi
Evaluation of the relationship between internet addiction and emotional and behavioral problems in middle school students
PINAR ATEŞAĞAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP ÜLKER ALTINEL