Evre 3, evre 4 5 ve hemodiyaliz tedavisi alan kronik böbrek hastalığı olan hastaların uyku kalitesinin Pittsburg Uyku Kalite İndeksi ile karşılaştırmalı değerlendirilmesi
Comparative evaluation of sleep quality using the Pittsburgh Sleep Quality Index in patients with stage 3, stage 4–5, and hemodialysis-treated chronic kidney disease
- Tez No: 1004239
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMRE AYDIN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Nefroloji, Nephrology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Kronik böbrek hastalığı (KBH), yalnızca böbrek fonksiyonlarının progresif kaybı ile sınırlı kalmayan, aynı zamanda çok sayıda sistemik ve psikososyal komplikasyona neden olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Son yıllarda, KBH'li bireylerde uyku kalitesinin belirgin düzeyde bozulduğu ve bunun yaşam kalitesi, tedavi uyumu ve morbidite üzerinde olumsuz etkiler yarattığı gösterilmiştir. Bu çalışmanın amacı, KBH'nin farklı evrelerindeki bireylerde uyku kalitesini Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile değerlendirmek; PUKİ alt bileşenleri açısından gruplar arası farklılıkları analiz etmek ve uyku kalitesi ile çeşitli klinik laboratuvar parametreler arasındaki ilişkileri ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel ve tanımlayıcı çalışma, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nin dahiliye, nefroloji, hemodiyaliz polikliniklerine ve kliniklerine başvuran toplam 253 KBH hastası ile yürütülmüştür. Katılımcılar evre 3 (n=84), evre 4 5 (n=84) ve hemodiyaliz (HD) tedavisi gören (n=85) olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Tüm bireylerin demografik verileri, klinik bilgileri ve güncel laboratuvar değerleri (hemoglobin, üre, kreatinin, yaş vb.) kayıt altına alınmıştır. Uyku kalitesi, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) kullanılarak değerlendirilmiş; toplam skor ve yedi alt bileşen analiz edilmiştir. İstatistiksel analizlerde varyans analizi (ANOVA), Ki kare testi ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Bulgular: PUKİ toplam skorları evre ilerledikçe belirgin şekilde artış göstermiştir. Kötü uyku kalitesine sahip bireylerin oranı evre 3 grubunda %59,5, evre 4 5 grubunda %67,9 ve HD grubunda %67,1 olarak saptanmıştır. Ortalama PUKİ skoru evre 3'te 6,81 ± 3,42, evre 4 5'te 7,62 ± 3,47, HD grubunda ise 7,56 ± 3,49 olarak hesaplanmıştır (p>0,05). Alt bileşen analizlerinde özellikle uyku süresinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Uyku süresi HD grubunda en kısa olarak ölçülmüş; gündüz işlevselliği bozukluğu evre 4 5 grubunda daha yüksek bulunmuştur. PUKİ toplam skoru ile laboratuvar parametreleri 2 arasında yapılan korelasyon analizlerinde; hemoglobin düzeyi ile negatif, yaş, üre ve kreatinin düzeyleri ile pozitif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır. Çok değişkenli analizde ise hemoglobin düzeyi ve yaş, kötü uyku kalitesinin bağımsız belirleyicileri olarak öne çıkmıştır (p<0,01). Anemisi olan bireylerde özellikle gündüz işlevselliği bileşeninde ciddi bozulma gözlenmiştir. Sonuç: Bu çalışmada, KBH'li bireylerde hastalık evresi ilerledikçe uyku kalitesinin kötüleşme eğiliminde olduğu, ancak istatistiksel analizler sonucunda gruplar arasında anlamlı fark bulunmadığı gözlenmiştir. Bulgular, uyku bozukluklarının yalnızca son dönem böbrek yetmezliği ile sınırlı olmayıp, prediyaliz dönemindeki hastalarda da yüksek oranda görüldüğünü ortaya koymaktadır. Uyku kalitesindeki bozulmalar, hastaların günlük yaşam aktivitelerini, bilişsel işlevlerini ve genel sağlık algısını olumsuz etkilemekte; bu durum klinik sonuçlar ve tedaviye uyumu da olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu nedenle, KBH'li hastaların izleminde uyku kalitesinin değerlendirilmesi rutin klinik uygulamanın bir parçası haline getirilmeli, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) gibi geçerliliği ve güvenilirliği kanıtlanmış ölçekler kullanılarak düzenli taramalar yapılmalıdır. Uyku bozukluklarının erken dönemde tanınması ve hem farmakolojik hem de farmakolojik olmayan çok boyutlu müdahale stratejileriyle yönetilmesi, hastaların yaşam kalitesini ve uzun dönem prognozunu iyileştirme açısından kritik öneme sahiptir.
Özet (Çeviri)
Aim: Chronic kidney disease (CKD) is a major public health problem that is not limited to the progressive loss of kidney function but also causes numerous systemic and psychosocial complications. In recent years, it has been shown that sleep quality is significantly impaired in individuals with CKD, which adversely affects quality of life, treatment compliance, and morbidity. This study aimed to evaluate the sleep quality of individuals at different stages of CKD using the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI); to analyze intergroup differences in PSQI subcomponents; and to examine the relationship between sleep quality and various clinical and laboratory parameters. Materials and Methods: This cross sectional and descriptive study was conducted with a total of 253 CKD patients who applied to the internal medicine, nephrology, and hemodialysis outpatient clinics and services of Dicle University Faculty of Medicine Hospital. The participants were divided into three groups as stage 3 (n=84), stage 4 5 (n=84), and those receiving hemodialysis (HD) treatment (n=85). Demographic data, clinical characteristics, and current laboratory values (hemoglobin, urea, creatinine, age, etc.) of all participants were recorded. Sleep quality was assessed using the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), and both total scores and its seven subcomponents were analyzed. Statistical analyses were performed using analysis of variance (ANOVA), Chi square test, and Pearson correlation test. Results: PSQI total scores increased significantly with advancing CKD stages. The rate of poor sleep quality was found to be 59.5% in the stage 3 group, 67.9% in the stage 4 5 group, and 67.1% in the HD group. The mean PSQI scores were 6.81 ± 3.42 for stage 3, 7.62 ± 3.47 for stage 4 5, and 7.56 ± 3.49 for the HD group (p>0.05). Among the subcomponent analyses, significant differences were found between the groups especially in sleep duration. Sleep duration was the shortest in the HD group, while daytime dysfunction was more prevalent in the stage 4 5 group. Correlation analysis revealed a negative correlation between PSQI total 4 score and hemoglobin levels, and a positive correlation with age, urea, and creatinine levels. In multivariate analysis, hemoglobin level and age were identified as independent predictors of poor sleep quality (p<0.01). Particularly in anemic individuals, significant deterioration was observed in the daytime dysfunction subcomponent. Conclusion: In this study, it was observed that sleep quality in individuals with CKD tended to deteriorate as the stage of the disease progressed; however, statistical analyses revealed no significant differences between the groups. The findings indicate that sleep disorders are not limited to end--stage renal disease but are also highly prevalent among patients in the pre--dialysis phase. Impairments in sleep quality adversely affect patients' daily living activities, cognitive functions, and overall health perception, which may, in turn, negatively influence clinical outcomes and treatment adherence. Therefore, the evaluation of sleep quality should be integrated into routine clinical practice in the follow--up of CKD patients, with regular screenings conducted using validated and reliable instruments such as the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). Early identification of sleep disturbances and their management through both pharmacological and non--pharmacological multidimensional intervention strategies are of critical importance for improving patients' quality of life and long--term prognosis.
Benzer Tezler
- Evre 3-4 ve evre 5 kronik böbrek hastalarında oluşan nöropatik ağrı ile serum interlökin-6 ve c-reaktif protein arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between neuropathic pain and serum interleukin-6 and c-reactive protein levels in patients with stage 3-4 and stage 5 chronic kidney disease
MEHMET KİRACI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
İç HastalıklarıGazi Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GALİP GÜZ
- Periton diyalizi ve hemodiyaliz alanson dönem böbrek hastalarında denosumab'ın kas gücüne etkisi
Perithoneal dialysis and hemodialisiseffect of denosumab on muscle strength in end-stage renal patients
ZHALA HUMMATLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
İç HastalıklarıKocaeli Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERKAN DERVİŞOĞLU
DOÇ. DR. SİBEL GÖKÇAY BEK
- Kronik böbrek yetmezliğinin geriatrik popülasyonda bilişsel ve ruhsal fonksiyonlara etkisinin standardize mini mental test ve geriatrik depresyon ölçeği kısa form ile değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of chronic renal failure on cognitive and mental functions in geriatric population with standardized mini-mental test and geriatric depression scale short form
ESRA GÜRBUDAK BİLGİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT AKARSU
DR. TUĞÇE EMİROĞLU GEDİK
- Çocukluk çağı kronik böbrek yetmezliğinde etyoloji ve prognozu etkileyen faktörler
Factors affecting etiology and prognosis in pediatric chronic kidney failure
MERVE YILDIRIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıÇukurova ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYSUN KARABAY BAYAZIT
- Kronik böbrek hastalığı olan bireylerde ayak ülserasyonu için risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of risk factors for foot ulceration in individuals with chronic kidney disease
VACİDE AŞIK ÖZDEMİR
Doktora
Türkçe
2018
HemşirelikKaradeniz Teknik ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESRİN NURAL