65 yaş ve üzeri bireylerin sağlık okuryazarlık düzeylerinin ve algılarının incelenmesi
An examination of health literacy levels and perceptions among individuals aged 65 and over
- Tez No: 1004139
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CENNET GÖLOĞLU DEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, 65 yaş ve üzeri bireylerin sağlık okuryazarlık düzeylerinin ve sağlık algılarının incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, yaşlı bireylerin sağlık bilgisine erişim, bilgiyi anlama, değer biçme/değerlendirme ve uygulama/kullanma becerileri ile bu becerilerin günlük sağlık davranışlarına etkileri belirlenmiştir. Araştırmanın modeli, karma yöntem araştırmasıdır. Araştırmanın evrenini 2023 yılı Ekim ile 2024 Haziran tarihleri arasında Bandırma'da ikamet eden 65 yaş ve üzeri 30.332 birey oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenen 388 yaşlı birey oluşturmaktadır. Nitel araştırma kapsamında gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmelere ise bu örneklem arasından seçilen 22 yaşlı birey katılmıştır. Araştırma verileri kişisel bilgi formu, Aras ve Bayık Temel (2017) tarafından geliştirilmiş olan Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Nicel veriler Jamovi yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel verilerin analizinde tümevarımsal içerik analizi benimsenmiş; analiz süreci, nitel veri analiz yazılımı kullanılmadan araştırmacı tarafından manuel olarak yürütülmüştür. Nicel bulgular, sağlık okuryazarlığı düzeyinin özellikle yaş, cinsiyet, medeni durum, kendi başına randevu alabilme, e-Nabız uygulamasını kullanabilme, sağlık ile ilgili gelişmeleri takip etme ve temel yaşam aktivitelerinde destek alma durumu değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılıklar göstermektedir. Nitel bulgular, nicel bulguları destekler nitelikte olup; katılımcıların özellikle tıbbi terimleri anlama, ilaç kullanım açıklamalarını ve sağlık bilgisini değerlendirme konularında zorlandıkları; sağlık davranışlarını ise çoğunlukla doktor önerileri ve kişisel deneyimlerine dayanarak şekillendirdikleri belirlenmiştir. Bilgiye erişim, bilgileri anlama, değer biçme/değerlendirme ve uygulama/kullanma boyutlarında katılımcıların verdikleri yanıtların büyük çoğunluğunun az zorluk çekiyorum düzeyinde olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, bu araştırma Bandırma'da yaşayan yaşlı bireylerde sağlık okuryazarlığını geliştirmeye yönelik eğitim ve danışmanlık programlarının önemini ortaya koymaktadır. Sağlık çalışanları tarafından planlanacak bu programların, yaşlı bireylerin sağlıkla ilgili kararlarını desteklemesi ve sağlık hizmetlerinden daha etkin yararlanmalarına katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the health literacy levels and health perceptions of individuals aged 65 and over. In line with this aim, older adults' abilities to access health information, understand information, appraise/evaluate it, and apply/use it, as well as the effects of these abilities on daily health behaviors, were examined. The study was designed using a mixed-methods research approach. The population of the study consisted of 30,332 individuals aged 65 and over residing in Bandırma between October 2023 and June 2024. The sample comprised 388 older adults selected using convenience sampling. Within the qualitative component of the study, semi-structured interviews were conducted with 22 older adults selected from this sample. Data were collected using a personal information form, the Health Literacy Scale developed by Aras and Bayık Temel (2017), and a semi-structured interview form developed by the researcher. Quantitative data were analyzed using Jamovi software. For the analysis of qualitative data, inductive content analysis was adopted, and the analysis process was carried out manually by the researcher without the use of qualitative data analysis software. Quantitative findings indicated that health literacy levels differed significantly according to variables such as age, gender, marital status, ability to make appointments independently, ability to use the e-Nabız application, following health-related developments, and receiving support in activities of daily living. Qualitative findings supported the quantitative results and revealed that participants experienced difficulties particularly in understanding medical terminology, comprehending medication-related explanations, and evaluating health information, while their health behaviors were largely shaped by physician recommendations and personal experiences. In the dimensions of access to information, understanding information, appraising/evaluating, and applying/using information, the majority of participants' responses were at the level of“experiencing little difficulty.”In conclusion, this study highlights the importance of education and counseling programs aimed at improving health literacy among older adults living in Bandırma. Programs planned and implemented by healthcare professionals are expected to support older adults' health-related decision-making and contribute to their more effective use of healthcare services.
Benzer Tezler
- 65 yaş ve üzeri bireylerin sağlık okuryazarlık düzeylerinin ve algılarının incelenmesi
An examination of health literacy levels and perceptions among individuals aged 65 and over
EMİNE GÜÇLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sağlık YönetimiBandırma Onyedi Eylül ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CENNET GÖLOĞLU DEMİR
- Sağlık iletişimi perspektifinden Türkiye'deki 65 yaş ve üstü bireyleri anlamak: Sağlık ve yaşlanmaya ilişkin algı, tutum ve davranışlar üzerine bir araştırma
Understanding people aged 65 and over in Türkiye from a health communication perspective: A Study on perceptions, attitudes, and behaviors regarding health and aging
YAŞAR ŞEKERCİ
Doktora
Türkçe
2024
Halkla İlişkilerGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GAYE ASLI SANCAR DEMREN
- Bir aile sağlığı merkezinden hizmet alan hastaların sağlık okuryazarlığı düzeylerinin beklenen ve algılanan hizmet kalitesi üzerine etkisi
The effect of health literacy levels of patients received service from a family health center on expected and perceived service quality
SELDA KEPENEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA AKBIYIK
- Diyabetus mellitus'da gözlenen mikrovasküler komplikasyonların prostaglandinler ile olan ilişkisi
The Relation of microvaskular complications observed in diabetes mellitus with prostoglandins
CANAN NEBİGİL
Doktora
Türkçe
1985
Eczacılık ve FarmakolojiCumhuriyet ÜniversitesiFarmakoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUSUF SARIOĞLU