Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların ebeveynlerinde psikolojik sağlamlık, stresle başa çıkma stratejileri ve problem çözme becerilerinin rolü
The role of psychological resilience, stress coping strategies, and problem-solving skills in parents of children with autism spectrum disorder
- Tez No: 1004137
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS ŞAHİNLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Gelişim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Spor Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı çocuğa sahip ebeveynlerin psikolojik sağlamlık düzeyleri, stresle başa çıkma stratejileri ve problem çözme becerilerini belirlemek ve bu üç yapının birbirleriyle ilişkisi ile ebeveynlerin uyum sürecindeki rollerinin incelenmesidir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı almış çocuğa sahip olan ve çocukları özel eğitim ve/veya rehabilitasyon merkezlerine, özel eğitim sınıflarına ya da ilgili eğitim kurumlarına devam eden ebeveynler (anne ve/veya baba) oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise belirlenen kurum ve merkezlere devam eden OSB tanılı çocukların ebeveynleri arasından araştırmaya katılmayı kabul eden 408 ebeveyn oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu, Karaırmak (2010), tarafından Türkçeye uyarlanan“Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Şahin ve Durak (1995) tarafından Türkçeye uyarlanan ”Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği" ve Şahin, Hisli Şahin ve Heppner (1993) tarafından Türkçeye uyarlanan Problem Çözme Envanteri kullanılmıştır. Kişisel bilgi formu ve ölçeklerden elde edilen veriler IBM SPSS 25.0 paket programı kullanılarak analizler yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda verilerin normal dağılım gösterdiği tespit edilmiş, ikili gruplara bağımsız örneklem t testi, ikiden fazla gruplara ise tek yönlü ANOVA testleri uygulanmış; ölçekler arasında ilişkiyi ölçmek amacı ile korelasyon analizi uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, OSB'li çocuğa sahip ebeveynlerin genel olarak orta-yüksek düzeyde psikolojik sağlamlığa sahip olduklarını; stresle başa çıkmada daha çok kendine güvenli, iyimser ve sosyal desteğe başvuran tarzları kullanmakla birlikte, boyun eğici ve çaresiz yaklaşımlara da başvurduklarını ve problem çözme süreçlerinde özellikle kaçıngan yaklaşımın öne çıktığını göstermektedir. Psikolojik sağlamlığın, stresle başa çıkma stratejilerinin tüm alt boyutları ve problem çözmede kaçıngan yaklaşım ile birlikte artma eğiliminde olduğu; buna karşın diğer problem çözme tarzlarıyla ters yönlü bir ilişki sergilediği, stresle başa çıkma ve problem çözme boyutlarının ise kendi içlerinde ve birbirleriyle sistematik biçimde ilişkili olduğu saptanmıştır. Ayrıca psikolojik sağlamlık, stresle başa çıkma stratejileri ve problem çözme becerilerinin cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, gelir düzeyi ve çocuk sayısına göre anlamlı biçimde farklılaştığı; özellikle erkek, ileri yaşta, eğitim ve gelir düzeyi daha yüksek ve birden fazla çocuğa sahip ebeveynlerde daha güçlü psikolojik sağlamlık ve görece daha işlevsel başa çıkma/problem çözme örüntülerinin gözlendiği saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to determine the psychological resilience levels, coping strategies, and problem-solving skills of parents who have children diagnosed with autism spectrum disorder (ASD), to examine the relationships among these three constructs, and to investigate their roles in the parents' adaptation process. The research was conducted using a quantitative correlational survey design. The population of the study consists of parents (mothers and/or fathers) of children diagnosed with ASD whose children attend special education and/or rehabilitation centers, special education classrooms, or other relevant educational institutions. The sample comprises 408 parents of children with ASD who attend the designated institutions and voluntarily agreed to participate in the study. As data collection tools, a Personal Information Form developed by the researcher, the“Connor-Davidson Resilience Scale”adapted into Turkish by Karaırmak (2010), the“Coping Styles Scale”adapted into Turkish by Şahin and Durak (1995), and the“Problem Solving Inventory”adapted into Turkish by Şahin, Hisli Şahin, and Heppner (1993) were used. Data obtained from the personal information form and the scales were analyzed using IBM SPSS 25.0. The analyses indicated that the data were normally distributed; therefore, independent samples t-tests were employed for comparisons between two groups, one-way ANOVA was used for comparisons involving more than two groups, and correlation analysis was conducted to examine the relationships among the scales. The findings revealed that parents of children with ASD generally exhibit moderate-to-high levels of psychological resilience; that, in coping with stress, they predominantly employ self-confident, optimistic, and seeking social support styles, while also resorting to submissive and helpless coping; and that an avoidant approach is particularly prominent in their problem-solving processes. Psychological resilience was found to increase in tandem with all subdimensions of coping strategies and with the avoidant approach in problem solving, while showing inverse associations with other problem-solving styles; in addition, coping and problem-solving dimensions were observed to be systematically interrelated both within and between themselves. Furthermore, psychological resilience, coping strategies, and problem-solving skills differed significantly by gender, age, educational level, income level, and number of children, with stronger psychological resilience and relatively more functional coping/problem-solving patterns observed especially among male parents, those of older age, those with higher educational and income levels, and those with more than one child.
Benzer Tezler
- Otizmli çocuğu olan aileler ile normal gelişim gösteren çocuğu olan ailelerin anksiyete ve psikolojik sağlamlık düzeyleri ile stresle başa çıkma yöntemleri bakımından karşılaştırmalı incelemesi
A comparative analysis of families with autistic children and families with normally developing children in terms of anxiety and psychological resilience levels and methods of coping with stress
ÖZGE NUR EKİNCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Gedik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP MAÇKALI
- Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynler ile Tipik gelişim gösteren çocuğa sahip ebeveynlerin algıladıkları stres düzeyleri, psikolojik dayanıklılıkları ve aile yaşam doyumlarının karşılaştırılması
Comparison of perceived stress levels, psychological resilience and family life satisfaction of parents of children with special needs and parents of typically developing children
SEVGİ ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiToros ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE MERVE KALINLI
- Yaygın gelişimsel bozukluğu (Otizm spektrumu) olan çocuklarda klinik ve elektroensefalografi bulguları.
Başlık çevirisi yok
SEMİH AYTA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Nörolojiİstanbul ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEFKURE ERAKSOY
- Bilgi verici danışmanlığın otistik çocuğu olan anne-babaların kaygı düzeylerine etkisi
Başlık çevirisi yok
NESLİHAN AKSAZ KULOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
PsikolojiAnkara ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF.DR. YILDIZ KUZGUN
- Erken bebeklik otizmi olgularının etyolojik tanısında EEG ve BBT'nin önemi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SEMA TANRIÖVER