Yapay zekâ destekli dijital öykü hazırlama sürecinin öğretmen adaylarının 21. yy becerileri özyeterlik algısı, yapay zekâ farkındalığı ve doğal afet bilinci üzerindeki etkisi
The effect of the artificial intelligence–supported digital storytelling process on preservice teachers' 21st century skills self-efficacy perception, artificial intelligence awareness, and natural disaster awareness
- Tez No: 1004083
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLDEN GÜRSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dijital öyküleme, Yapay zeka, Digital storytelling, Artificial intelligence
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Adıyaman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yapay zekâ desteğiyle doğal afet konulu dijital öykü oluşturma sürecinin fen bilgisi öğretmen adaylarının 21. yy. becerileri özyeterlik algıları, yapay zekâ farkındalığı ve doğal afet bilinci üzerindeki etkilerini belirlemektir. Araştırmada karma yöntemlerden biri olan, nicel verilerin nitel verilerle desteklendiği açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Nicel boyutta, ön test-son test tek gruplu desen kullanılarak gerçekleştirilen deneysel işlemin etkisi tek bir grup üzerinde yapılan çalışmalarla test edilmiştir. Nitel boyutta ise görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan kolay ulaşılabilir örnekleme türü ile belirlenmiştir. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde bulunan bir devlet üniversitesinin, Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümünde öğrenim gören üçüncü sınıf düzeyindeki 20 öğretmen adayı araştırmaya katılmıştır. Deneysel süreç 14 ders saati boyunca gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler,“21. Yüzyıl Becerileri Özyeterlik Algı Ölçeği (21YYBÖAÖ), Yapay Zekâ Farkındalık Ölçeği (YZFÖ) ve Afet Bilinci Algı Ölçeği (ABAÖ)”ile toplanırken; nitel veriler ise“Dijital Öykü Oluşturma Sürecine İlişkin Görüşme Formu”aracılığıyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde istatistik programı kullanılırken, nitel verilerin analizinde ise içerik analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, nicel verilerin analizi ile öğretmen adaylarının 21. yy. becerileri özyeterlik algılarına, yapay zekâ farkındalıklarına ve doğal afet bilinç algılarına ilişkin ön test-son test puanları arasındaki farkın anlamlı olduğu ve yapılan müdahalenin etki düzeyinin ise yüksek olduğu belirlenmiştir. Nitel verilerin analizi sonucunda ise; afet bilincine bilişsel farkındalık açısından konuyu araştırma, mevcut bilgileri pekiştirme ve kavram yanılgılarını giderme yönünden katkı sağladığı, duyuşsal kazanım açısından olayları içselleştirme, empati kurma ve afet gibi zor bir konuyu yapıcı bir şekilde anlatabilme deneyimi edindikleri ortaya çıkmıştır. Dijital öyküleme 21. yy. becerilerinin gelişimine de önemli katkı sağlamış; özellikle BİT okuryazarlığı, yaratıcılık ve dijital içerik üretimi konularında becerilerin geliştiği gözlemlenmiştir. Yapay zekâ araçlarının kullanımında ise başlangıçtaki teknik zorluklara ve ön yargılara rağmen, farkındalık ve etkin kullanım becerileri artmış, katılımcılar yapay zekânın sağladığı verimlilik, farklı bakış açıları ve yaratıcılık potansiyelinin değerini fark etmişlerdir. Araştıma sonucundan hareketle yapay zekânın eğitime entegre edilmesi, afet eğitiminde yapay zekâ destekli dijital öyküleme kullanımının okullarda yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to determine the effects of the process of creating digital stories on natural disasters with artificial intelligence support on science teacher candidates' perceptions of self-efficacy in 21st century skills, artificial intelligence awareness, and natural disaster awareness. An explanatory sequential design, one of the mixed methods, was used in the study, where quantitative data was supported by qualitative data. In the quantitative dimension, the effect of the experimental procedure, conducted using a pre-test-post-test single-group design, was tested on a single group. In the qualitative dimension, the interview technique was used. The study group was determined using convenience sampling, one of the purposive sampling methods. Twenty third-year teacher candidates studying in the Science Education Department of a state university in the Southeast Anatolia Region participated in the study. The experimental process was carried out over 14 teaching hours. Quantitative data were collected using the '21st Century Skills Self-Efficacy Perception Scale (21YYBÖAÖ), Artificial Intelligence Awareness Scale (YZFÖ) and Disaster Awareness Perception Scale (ABAÖ)'; qualitative data was collected using the 'Interview Form Regarding the Digital Story Creation Process.' Statistical software was used to analyse the quantitative data, while content analysis was used to analyse the qualitative data. The results of the research revealed that the analysis of quantitative data showed a significant difference between the pre-test and post-test scores of teacher candidates regarding their perceptions of 21st-century skills self-efficacy, artificial intelligence (AI) awareness, and natural disaster awareness, and that the intervention had a high level of impact. The analysis of qualitative data revealed that digital storytelling contributed to disaster awareness in terms of cognitive awareness by researching the subject, reinforcing existing knowledge, and eliminating misconceptions. In terms of affective gains, it was found that participants internalised events, developed empathy, and gained experience in constructively explaining a difficult subject such as disasters. Digital storytelling also made a significant contribution to the development of 21st-century skills; in particular, skills in ICT literacy, creativity, and digital content production were observed to have developed. Despite initial technical difficulties and prejudices in the use of artificial intelligence tools, awareness and effective use skills have increased, and participants have recognised the value of the efficiency, different perspectives, and creativity potential provided by artificial intelligence. Based on the research findings, it is recommended that AI be integrated into education and that the use of AI-supported digital storytelling in disaster education be promoted in schools.
Benzer Tezler
- Yapay zeka destekli etkileşimli hikaye anlatımı: Bitmeyecek öykü
Ai-powered interactive storytelling: The neverending story
MERVE ALKUZU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarIşık ÜniversitesiGörsel İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL TUĞAL
- Öğrenenlerin sonsuz yolculuğu: Dijital araçlarla zenginleştirilmiş yaratıcı yazma uygulamalarının ortaokul öğrencilerinin yazma becerilerine, kaygılarına ve motivasyonlarına etkisi
The endless journey of learners: The effect of creative writing practices enriched with digital tools on middle school students' writing skills, anxiety and motivation
MUSTAFA YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TALAT AYTAN
- Kullanım sonrası mimari anlatılar için yapay zeka destekli çizgi roman üretim modeli araştırması
Artificial intelligence-supported comics production model research for post-use architectural narratives
BETÜL ÜNLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ETHEM GÜRER
DR. SEVGİ TÜRKKAN SROKA
- Yapay zekâ destekli dijital matematik hikâyeleriyle matematik öğretimi: İlkokul dördüncü sınıf öğrencileriyle bir karma yöntem araştırması
Teaching mathematics with artificial intelligence-supported digital math stories: A mixed method study with fourth grade elementary school students
HATİCE AĞAÇKIRAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimHasan Kalyoncu ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURİ CAN AKSOY
- Yapay zekâ destekli dijital oyunların ortaokul öğrencilerinin akademik başarılarına ve tutumlarına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of artificial intelligence supported digital games on middle school students' academic achievement and attitudes
ÜMRAN KÖMÜRCÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI GÖRGÜLÜ