Tasavvuf ve kadın: Şebnem Dergisi örneği
Sufism and women: The example of Şebnem Magazine
- Tez No: 1004067
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA GÜNERİGÖK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, tasavvufi düşünce içinde kadın olgusunun anlam inşasını Şebnem Dergisi örneği üzerinden yorumsamacı (hermeneutik) yöntemle çözümlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada incelenecek metinler, amaçlı örneklemenin bir türü olan ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilmiş; kadınlık söylemini en belirgin biçimde yansıtan metinlerin sistematik seçimi esas alınmıştır. Yorumsamacı yaklaşım, metinleri tarihsel, kültürel, dini bağlamlarıyla ele alarak tasavvufun çağdaş kadın temsillerini çok boyutlu biçimde yorumlamayı sağlamaktadır. Birinci bölümde, din sosyolojisi bağlamında kadın olgusu ele alınmış; klasik ve modern sosyologların din ve toplumsal cinsiyet yaklaşımları tartışılmıştır. Bu çerçevede, tasavvufun sosyolojik boyutu ve kadın algısının tarihsel dönüşümü, tarikatlardaki kadın örnekleriyle birlikte incelenmiştir. İkinci bölümde, tasavvufi kadın dergileri değerlendirilmiş; kadın kimliğinin dini ve toplumsal temsilleri analiz edilerek Şebnem Dergisi'nin özgün söylemini anlamaya yönelik karşılaştırmalı bir zemin oluşturulmuştur. Üçüncü bölümde, Erenköy Cemaati düşünsel çerçevesinde yayımlanan Şebnem Dergisi, ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Bu çalışma, derginin resmi internet sitesi üzerinden erişilen 207 müstakil sayısını kapsamaktadır. İncelenen sayılar, kadına ilişkin söylemin bütüncül bir biçimde çözümlenmesine olanak tanımaktadır. Derginin kadın anlayışı; çalışma yaşamı, toplumsal roller, aile içi ilişkiler, annelik, eğitim, tesettür ve manevi kimlik gibi temalar üzerinden değerlendirilmiştir. Ayrıca Şebnem'in kadın veliliği algısı, sağlık, gıda, manevi temizlik ve fıkıh temalı içerikler bağlamında bedensel ve ruhsal arınma söylemleri yorumlanmıştır. Sonuç olarak, Şebnem Dergisi'nin tasavvufi kadın söylemi, geleneksel manevi değerleri muhafaza ederken modern sosyo-kültürel dönüşümlere uyum sağlama çabası göstermektedir. Dergi, kadını hem manevi tekamülün öznesi hem de aile ve toplumsal sürekliliğin koruyucusu olarak konumlandırmakta; ondan hayatının her zerresinde, Allah'ın rızasını gözeterek kendisini eşine, çocuklarına adayan ve toplumun inşasına yön veren şahsiyetler yetiştiren bir kimlik sergilemesini beklemektedir.
Özet (Çeviri)
This study employs a hermeneutic approach to explore how the phenomenon of“woman”is constructed within Sufi thought, using Şebnem Magazine as a primary case study. The texts analyzed were selected through criterion sampling to systematically identify the articles that most clearly articulate discourses on womanhood. By situating texts within their historical, cultural, and religious contexts, the hermeneutic method allows for a multidimensional interpretation of contemporary Sufi representations of women. In the first section, the phenomenon of women is examined within the context of the sociology of religion; the approaches of classical and modern sociologists to religion and gender are discussed. Within this framework, the sociological dimension of Sufism and the historical transformation of perceptions of women are examined, along with examples of women in religious orders. The second chapter Sufi women's magazines; it analyzes the religious and social representations of female identity, creating a comparative basis for understanding the unique discourse of Şebnem Magazine. In the third chapter, Şebnem Magazine, published within the intellectual framework of the Erenköy Community, is examined in detail using interpretive reading methods. This study covers 207 independent issues accessed from the magazine's official website. The issues examined provide an opportunity for a comprehensive analysis of discourse on women. The journal's understanding of women is evaluated through themes such as working life, social roles, family relationships, motherhood, education, chastity, and spiritual identity. Furthermore, Şebnem's perception of women's guardianship is interpreted in the context of discourses on physical and spiritual purification within the framework of content related to health, nutrition, spiritual cleansing, and Islamic law. In conclusion, Şebnem Magazine's mystical discourse on women demonstrates an effort to preserve traditional spiritual values while adapting to modern socio-cultural transformations. The magazine positions women as both subjects of spiritual perfection and guardians of famili and social continuity; it expects them to adopt an identity that dedicates every aspect of their lives to their husbands and children in order to gain God's approval, thereby becoming personalities who guide the construction of society.
Benzer Tezler
- Rize'de Evliyâ menkıbeleri ve türbeler etrafında oluşan ritüeller
Legends of saints in Rize and the rituals around their shrines
FATİH ÇAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Halk Bilimi (Folklor)Recep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ELİF ŞEBNEM DEMİRCİ
- Women in theatre: A comparative study of gender representation in Iran and the West
Tiyatroda kadın: İran ve Batı'da toplumsal cinsiyet temsillerinin karşılaştırmalı incelenmesi
HELYA BEİKZADEH
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Sahne ve Görüntü SanatlarıBahçeşehir ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SENEM CEVHER
- “Wagner'in parsifal operasında aydınlanma”izleği: Ezoterik perspektifte mit, inanç ve din söylemi
The theme of“Enlightenment in wagner's parsifal”: The discourse of myth, faith and religion in esoteric perspective
ERTUĞRUL MURAD TOPRAKSEVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Sahne ve Görüntü Sanatlarıİstanbul ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. ŞEBNEM ÜNAL
- Tasavvuf ve kadın, Halveti Uşşâki topluluğu üzerine psikolojik bir inceleme
Sufism and women, psychological research on Halveti Uşşaki community
LALE IŞILDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
DinHitit ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUAMMER CENGİL
- Anadolu Türk Tasavvuf geleneğinde işlevleri bağlamında kadın
Women In the context of the fuction in Anatolian Turkish Sufi tradition
ÇİĞDEM MOLLAİBRAHİMOĞLU
Doktora
Türkçe
2014
Halk Bilimi (Folklor)Kocaeli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHMUT ESAT HARMANCI
PROF. DR. AYNUR KOÇAK