Bilgi toplumunda sanayi 4.0 teknolojilerinin kütüphaneler üzerine etkileri
The impact of industry 4.0 technologies on libraries in the information society
- Tez No: 1004008
- Danışmanlar: PROF. DR. HASAN SACİT KESEROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgi ve Belge Yönetimi, Information and Records Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, bilgi toplumuna geçiş süreciyle birlikte kütüphanelerin nasıl bir dönüşüm geçirdiğini ve bu dönüşümde Sanayi 4.0 teknolojilerinin ne ölçüde etkili olduğunu incelemeyi amaçlamaktadır. Günümüzde bilgiye erişim, yalnızca bireylerin değil kurumların da temel gereksinimi olarak ortaya çıkmış; bu durum bilgi merkezleri olan kütüphanelerin işlevsel yapısını değiştirmiştir. Özellikle yapay zekâ, nesnelerin interneti (IoT), büyük veri, robotik sistemler, sanal gerçeklik, RFID ve bulut bilişim gibi Sanayi 4.0 bileşenleri, kütüphane hizmetlerinde daha hızlı, güvenilir ve kullanıcı odaklı çözümler geliştirilmesine olanak tanımaktadır. Bu bağlamda çalışma, Sanayi 4.0'ın yalnızca üretim alanında değil; bilgi hizmetleri, kültürel kurumlar ve özellikle kütüphaneler üzerinde de yapısal etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Araştırma kapsamında hem dünyadan hem de Türkiye'den seçilen örnek uygulamalar üzerinden bu teknolojilerin kütüphanelerde nasıl işlevsel bir biçime dönüştüğü incelenmiştir. Finlandiya'da Helsinki Oodi Merkez Kütüphanesi'nin öneri sohbet robotu olan yapay zekâ tabanlı Obotti uygulaması, Çin'de kullanılan mobil robot sistemleri, Endonezya'da IoT tabanlı kitap yönetimi ve Hindistan'daki robotik kol projeleri gibi örnekler, dijitalleşmenin küresel boyutta farklı biçimlerde uygulandığını göstermektedir. Türkiye özelinde ise IRCICA tarafından geliştirilen FARABİ Dijital Kütüphane Sistemi, UHF RFID uygulamaları ve bazı üniversite kütüphanelerinde açık kaynak kodlu Koha sistemi gibi örnekler ele alınmıştır. Ayrıca, Türkiye'deki üniversite kütüphanelerinde görev yapan yöneticilerin yapay zekâya ilişkin görüşlerini inceleyen güncel araştırmalardan da yararlanılmıştır. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden belge taramasına dayalı betimsel inceleme yaklaşımıyla yürütülmüş; ilgili araştırmalar, akademik yayınlar ve resmi raporlar doğrultusunda değerlendirmelerde bulunulmuştur. Elde edilen bulgular, Sanayi 4.0 teknolojilerinin kütüphane hizmet kalitesine, erişilebilirliğe, kullanıcı deneyimine ve bilgi yönetimine önemli katkılar sağladığını göstermektedir. Ancak özellikle Türkiye'de bu teknolojilerin kurumsal düzeyde henüz başlangıç aşamasında olduğu ve daha fazla altyapı, eğitim ve yatırım gerektirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda çalışma, dijitalleşme sürecindeki kütüphanelere yönelik planlı ve kapsamlı öneriler geliştirilmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the transformation of libraries with the transition to the information society and the extent to which Industry 4.0 technologies influence this transformation. Today, access to information has become a fundamental need not only for individuals but also for institutions, which has altered the functional structure of libraries as information centers. Particularly, Industry 4.0 components such as artificial intelligence, the Internet of Things (IoT), big data, robotic systems, RFID, and cloud computing enable the development of faster, more reliable, and user-oriented solutions in library services. In this context, the study reveals that Industry 4.0 creates structural effects not only in production but also in information services, cultural institutions, and especially libraries. The research examines how these technologies are operationalized in libraries through selected case studies from both global and Turkish examples. Examples such as the AI-based Obotti application, a suggestion chatbot at the Helsinki Oodi Central Library in Finland, mobile robot systems used in China, IoT-based book management in Indonesia, and robotic arm projects in India demonstrate that digitalization is being implemented in different forms on a global scale. In the Turkish context, examples such as the FARABİ Digital Library System developed by IRCICA, UHF RFID applications, and open-source Koha systems in some university libraries are discussed. Additionally, recent studies investigating the perspectives of university library administrators in Turkey on artificial intelligence were utilized. This study was conducted using a descriptive analysis approach based on document analysis as a qualitative research method and evaluated in line with relevant literature, academic publications, and official reports. The findings indicate that Industry 4.0 technologies significantly contribute to the quality of library services, accessibility, user experience, and information management. However, it was concluded that in Turkey, these technologies are still at an early institutional stage and require more infrastructure, training, and investment. Accordingly, the study aims to contribute to the development of planned and comprehensive recommendations for libraries undergoing digital transformation.
Benzer Tezler
- Üretim sektöründe çalışan mühendislerin endüstri 4.0 farkındalığı: Doğu Marmara kalkınma bölgesi araştırması
Industry 4.0 awareness of engineers working manufacturing sector: East Marmara development region research
ORHAN ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Makine MühendisliğiBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALAATTİN OSMAN EMİROĞLU
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR ÇARK
- İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku bakımından dijital platform çalışanlarının hukuki statüsü
Legal status of digital platform workers in terms of Labour and Social Security Law
HAZAL TOLU YILMAZ
Doktora
Türkçe
2022
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGalatasaray ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENVER MURAT ENGİN
- Küreselleşme ve küresel rekabet
Globalization and global competition
DİCLE ÖZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF.DR. FÜSUN ÜLENGİN
- Yerel yönetimlerde akıllı şehre geçiş sürecinin yönetimi: İstanbul Büyükşehir Belediyesi örneği
Management of the transition to smart city in local governments: İstanbul Metropolitan Municipality example
BAŞAR ATAÇ
Doktora
Türkçe
2020
Kamu Yönetimiİstanbul Medeniyet ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TARKAN OKTAY
- İnsan merkezli toplumda inovatif tarım uygulamaları: Kasaplar köyü örneği
Innovative agriculture practices in a human-centered society: Kasaplar village case
MEHMET ÇAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ZiraatDokuz Eylül ÜniversitesiBilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMÜR YAŞAR SAATÇIOĞLU