İzmir'de çocukluk çağı özel aşıları ile erişkin aşıların önerilmesi ve tükenmişlik: Aile hekimleri üzerine bir inceleme
Recommendation of childhood optional vaccines and adult vaccines and burnout in İzmir: A study on family physicians
- Tez No: 1003474
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZGE TUNCER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimi, Tükenmişlik sendromu, Çocukluk çağında özel aşılar, Erişkin aşıları, Aşı önerisi, Family physician, Burnout syndrome, Childhood optional vaccines, Adult vaccines, Vaccine recommendation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Demokrasi Üniversitesi
- Enstitü: Buca Seyfi Demirsoy Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç Bu çalışma İzmir'de görev yapan aile hekimlerinde çocukluk çağı özel aşıları ile erişkin aşılarını önermeye yönelik tutum, davranış ve uygulamaları değerlendirmeyi; ayrıca hekimlerin tükenmişlik düzeyleri ile aşı önerme davranışları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem Bu çalışmada, 01.05.2025–01.11.2025 tarihleri arasında İzmir'de bulunan Aile Sağlığı Merkezlerinde görev yapan 1370 sözleşmeli aile hekimi arasından yapılan örneklem hesabı doğrultusunda en az 320 kişiye ulaşılması hedeflenmiş; çalışma, 326 katılımcı ile tamamlanmıştır. Bu çalışmada aile hekimlerinin sosyodemografik özellikleri, çocukluk çağı özel aşıları ve erişkin aşılarıyla ilgili tutum ve davranışlarını sorgulayan 16 soru ve Maslach tükenmişlik ölçeğine dair 22 soru olmak üzere toplam 38 soruluk bir anket uygulanmıştır. Bu anket Google form aracılığıyla Whatsapp üzerinden tek tek ve gruplar üzerinden aile hekimlerine ulaştırılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 27.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) programı kullanılarak analiz edilmiştir. Tüm istatistiksel analizlerde p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular Araştırmaya 326 aile hekimi katılmıştır. Katılımcıların büyük çoğunluğu aşıların önemi ve etkileri hakkında güncel bilgilere sık ya da çok sık eriştiğini belirtmiş, aşılamaya ilişkin eğitim alanların önemli bir bölümü bu eğitimleri olumlu değerlendirmiştir. Aile hekimlerinin büyük çoğunluğunun hastalarına aşı önerdiği görülmekle birlikte, önerilen aşı türleri ve önerme sıklıkları arasında belirgin farklılıklar saptanmıştır. Erişkin hastalarda en sık önerilen aşılar influenza %89,9, konjuge pnömokok %83,1 ve HPV %78,2 aşılarıdır. Bebek ve çocuk hastalarda rotavirüs %96,0 ve meningokok %93,6 aşıları en yüksek önerilme oranlarına sahiptir. Gebe hastalarda ise en sık önerilen aşılar Td %82,2 ve Tdab %76,1 olarak belirlenmiştir. Aşı önerme süreçlerini olumsuz etkileyen başlıca faktörler yoğun iş yükü, mesleki tükenmişlik ve iş yerindeki stres olarak bildirilmiştir. Maslach Tükenmişlik Ölçeği sonuçlarına göre aile hekimlerinde tükenmişlik genel olarak orta düzeydedir. Duygusal tükenmişlik düzeyi arttıkça erişkin aşılarını önerme sıklığının azaldığı, kişisel başarı algısı yüksek ve duygusal tükenmişliği düşük olan hekimlerin ise özellikle çocukluk çağına yönelik özel aşıları daha yüksek oranda önerdiği saptanmıştır. Güncel aşı bilgilerine daha sık erişen ve aşı eğitimlerini olumlu değerlendiren hekimlerde duygusal tükenmişlik düzeylerinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Sonuç Bu çalışma, aile hekimlerinin aşı önerme davranışlarının yalnızca bilgi düzeyiyle değil; duygusal tükenmişlik, kişisel başarı algısı, güncel bilgiye erişim ve eğitimlerle yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Aşı danışmanlığının güçlendirilmesi için hekimlerin tükenmişliğini azaltmaya yönelik destekleyici yaklaşımların ve sürekli mesleki gelişim olanaklarının artırılmasının önemli olduğu sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
Objective This study aimed to evaluate the attitudes, behaviors, and practices of family physicians working in İzmir regarding the recommendation of childhood optional vaccines and adult vaccines, and to examine the relationship between physicians' burnout levels and their vaccine recommendation behaviors. Materials and Methods In this study, conducted between 01.05.2025 and 01.11.2025, it was aimed to reach at least 320 participants based on the sample size calculation among 1,370 contracted family physicians working in Family Health Centers in İzmir; the study was completed with 326 participants. A total of 38 questions were administered, including 16 questions assessing sociodemographic characteristics and attitudes and behaviors related to childhood optional vaccines and adult vaccines, and 22 questions from the Maslach Burnout Inventory. The questionnaire was distributed to family physicians individually and through WhatsApp groups using Google Forms. Data were analyzed using IBM SPSS Statistics 27.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA). A p-value of <0.05 was considered statistically significant in all analyses. Results A total of 326 family physicians participated in the study. The majority of participants reported accessing up-to-date information on the importance and effectiveness of vaccines frequently or very frequently, and a substantial proportion of those who received vaccination-related training evaluated these trainings positively. Although most family physicians recommended vaccines to their patients, significant differences were observed in the types of vaccines recommended and the frequency of recommendation. The most frequently recommended vaccines for adult patients were influenza (89,9%), conjugate pneumococcal (83,1%), and HPV (78,2%). Among infants and children, rotavirus (96,0%) and meningococcal (93.6%) vaccines had the highest recommendation rates. For pregnant patients, the most commonly recommended vaccines were Td (82,2%) and Tdap (76,1%). The main factors negatively affecting vaccine recommendation processes were reported as heavy workload, professional burnout, and workplace stress. According to the Maslach Burnout Inventory results, burnout levels among family physicians were generally moderate. As emotional exhaustion increased, the frequency of recommending adult vaccines decreased. Physicians with higher perceived personal accomplishment and lower emotional exhaustion were found to recommend childhood optional vaccines at significantly higher rates. Physicians who accessed current vaccine information more frequently and evaluated vaccination trainings positively were found to have lower levels of emotional exhaustion. Conclusion This study demonstrates that family physicians' vaccine recommendation behaviors are associated not only with knowledge levels but also closely related to emotional exhaustion, perceived personal accomplishment, access to up-to-date information, and educational experiences. It was concluded that strengthening supportive approaches to reduce physician burnout and enhancing continuous professional development opportunities are essential to improve vaccine counseling practices.
Benzer Tezler
- İzmir ilinde üniversite ve eğitim araştırma hastanelerinde görev yapmakta olan çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlık öğrencilerinin otizm spektrum bozukluğu hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors ofpediatric health and diseas specialty residents regardingautism spectrum disorder in University and training andresarch Hospitals in İzmir, Turkey
ÖYKÜ YAVUZ KAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEZEN KÖSE
PROF. DR. TEZAN BİLDİK
- Şizofreni hastalarında çocukluk çağı travmasının şizofreni hastalık başlangıç yaşına etkisi
The impact of childhood trauma on schizophrenia disease age at onset in schizophrenia patients
CEM İNGEÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Psikiyatriİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
UZMAN ESİN EVREN KILIÇASLAN
- İzmir ilindeki altıncı sınıf tıp fakültesi öğrencilerinin otizm spektrum bozukluğu hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors about autism spectrum disorder on sixth grade students of the medical faculties in İzmir, Turkey
ÖYKÜ AKKAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEZAN BİLDİK
DOÇ. DR. SEZEN KÖSE
- Ankara ilindeki üç ilköğretim okulu öğrencilerinin epilepsiye yaklaşımı ve hastalık hakkındaki bilgi düzeyleri
Knowledge of epilepsy and attitudes towards the condition among three elementary schools students in Ankara
İKBAL OK BOZKAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGazi ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE SERDAROĞLU
- İzmir'de iki ayrı sağlık merkezi bölgesindeki süt çocuklarının yaşadığı ortamda elektromanyetik alan ölçümü
The Electromagnetic field measurements on living areas of babies under 12 months old; in two different health district in İzmir
KATİBE BAŞAK YILDIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2009
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SADIK AKŞİT