Sistemik kuram çerçevesinde çiftlerde evlilik uyumu: Türkiye-İspanya karşılaştırması ve Türk örnekleminde aktör partner karşılıklı bağımlılık modeli (APIM)
Marital adjustment in couples within a systems theory framework: A Turkey–Spain comparison and an actor–partner interdependence model (APIM) in a Turkish sample
- Tez No: 1003301
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞENNUR KIŞLAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Evlilikte uyum, aile iklimi, duygu düzenleme, obsesif kompulsif belirtiler, sistemik kuram, kültürlerarası karşılaştırma, yeniden değerlendirme, bastırma, Evli çiftler, Evlilik uyumu, Klinik psikoloji, Obsessif kompülsif bozukluk, Marital adjustment, family climate, emotion regulation, obsessive compulsive symptoms, systemic theory, cross-cultural comparison, reappraisal, suppression, Married couples, Clinical psychology, Obsessive compulsive disorder
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Evlilik uyumu, eşlerin ilişkilerinde deneyimledikleri karşılıklı ilgi, özen, anlayış ve kabulü kapsayan, mutluluk ve tatmin düzeyini ifade eden çok yönlü bir yapıdır (Ismail ve Ansari, 2006). Evlilik uyumu birçok bireysel ve ilişkisel faktörden etkilenen ve sürekli değişip dönüşen dinamik bir yapı olmakla birlikte, uzun vadede çiftler için stresli hayat olayları karşısında koruyucu bir faktör olarak da işlev görür (Karimi ve ark., 2019; Parker ve Commerford, 2014). Bu çok katmanlı yapıyı anlamlandırmak için mevcut çalışmada evlilikte uyumun çiftlerin gerek aile kökenli deneyimleri gerekse duygu düzenleme stratejileri ve obsesif kompulsif belirtileri ile ilişkisini kültürlerarası ve çift düzeyinde ele almak amaçlanmıştır. Araştırma iki aşamada yürütülmüş olup, ilk aşamada Türkiye ve İspanya örneklemleri karşılaştırılarak aile iklimi, duygu düzenleme stratejileri, obsesif kompulsif belirtiler ve evlilik uyumu arasındaki ilişkiler analiz edilmiş, ikinci aşamada ise aktör-partner karşılıklı bağımlılık modeli kullanılarak eşlerin birbiri üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bulgular, olumlu aile ikliminin her iki kültürde de evlilik uyumunu anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir. Duygu düzenleme stratejilerinden“bastırma”hem kültürlerarası analizlerde hem de çift düzeyinde anlamlı bulunmuş; ayrıca erkekler açısından hem aktör hem partner etkisi gösterdiği belirtilmiştir. Öte yandan, kadınlar için aile ikliminin herhangi bir aracı mekanizma olmaksızın evlilikte uyumu doğrudan yordadığı tespit edilmiştir. Bulgular evlilik uyumunun aileden taşınan örüntüler ve çift içi duygusal etkileşimler tarafından şekillendiğini ve kadın ve erkekler için evlilikte uyumun farklı özellikler bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Marital adjustment is a multifaceted construct encompassing the mutual care, attention, understanding, and acceptance experienced by spouses in their relationship, representing the level of happiness and satisfaction (Ismail & Ansari, 2006). While marital adjustment is a dynamic construct influenced by many individual and relational factors and constantly changing and evolving, it also serves as a protective factor against stressful life events for couples in the long term (Karimi et al., 2019; Parker & Commerford, 2014). To understand this well-rounded structure, this study aims to examine the relationship between marital adjustment and couples' family-based experiences, emotion regulation strategies, and obsessive-compulsive symptoms at both the cross-cultural and dyadic levels. The research was conducted in two phases and in the first phase, Turkish and Spanish samples were compared to analyze the relationships between family climate, emotion regulation strategies, obsessive-compulsive symptoms, and marital adjustment. In the second phase, the influence of spouses on each other was evaluated using the actor-partner interdependence model. The findings showed that a positive family climate significantly predicted marital adjustment in both cultures. The emotion regulation strategy of“suppression”was found to be significant in both cross-cultural and couple-level analyses; furthermore, it was noted to have both actor and partner effects for men. On the other hand, for women, family climate was found to directly predict marital adjustment without any mediating mechanism. The findings reveal that marital adjustment is shaped by patterns carried from the family and intra-couple emotional interactions, and it should be evaluated in the context of different characteristics for women and men.
Benzer Tezler
- Kök aile işlevselliği, benlik ayrımlaşması ve ilişki doyumu: Nişanlı ve evli bireylerde bir aracılık modeli
Family-of-origin functioning, self-differentiation, and relationship satisfaction: A mediation model among engaged and married individuals
FİKRİYE EYLEM ÖSELEMİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimPamukkale ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURGUT TÜRKDOĞAN
- Güç paylaşımı ve benliğin ayrımlaşması ile ana-baba davranışları ve çocuğun uyumu arasındaki ilişkilerde ortak ebeveynliğin rolü: Aktör-partner karşılıklı bağımlılık aracılık modeli
The role of coparenting in the relationships between power sharing and differentiation of self with parenting behaviors and child adjustment: Actor-partner interdependence mediation model
ALPER KARABABA
Doktora
Türkçe
2023
PsikolojiMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI TAYLI
- Türkiye'ye sığınan Suriyeli gençlerin psikolojik sağlamlığı: Ekolojik kuram temelli nitel araştırma
Psychological health of Syrian youth affected in Turkey: A qualitative research based on ecological theory
MUHAMMED ONUR KURU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiGöç Araştırmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ YALÇIN ÇETİN
- Towards new narratives and signifiers against“Global ends”: Chile's great refusal
“Küresel sonlara”karşı yeni anlatılara ve gösterenlere doğru: Şili'nin büyük reddi
EMRE ÖNKİBAR
Doktora
İngilizce
2025
SosyolojiGalatasaray ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİDE SELCAN SERDAROĞLU POLATAY
- Karadeniz havzasında rekabet analizi; işbirliği söylemlerinin bölgesel çatışma beklentilerine yansıması
Competition analysis in the Black Sea basin; reflection of the collaborative discourses on the prospects of conflict
GÖKTÜRK TÜYSÜZOĞLU
Doktora
Türkçe
2012
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LEVENT ÜRER