Süheyl ü Nevbahar'da mental fiiller
Mental verbs in“Suheyl u Nevbahar”
- Tez No: 1003021
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT PARLAKPINAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Eski Anadolu Türkçesi, Mental fiil, Süheyl`ü Nev Bahar, Old Anatolian Turkish, Mental verbs, Süheyl`ü Nev Bahar
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bitlis Eren Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Eski Anadolu Türkçesi dönemi eserlerinden biri olan Süheyl ü Nevbahar'da mental fiiller incelenmiştir. 14. yüzyılda yaşamış ve o dönemin önemli şairlerinden biri olan Hoca Mesud'un Farsçadan tercüme olarak kaleme aldığı Süheyl ü Nevbahar mesnevisi, dönemin dil özelliklerini yansıtması bakımından oldukça önemli bir eserdir. Çalışmada mental fiiller, Algı (Duyu) Filleri, İdrak Fiilleri, Duygu Fiilleri ve Açıklama Fiilleri olmak üzere dört ana başlık altında incelenmiştir. Süheyl ü Nevbahar'daki mental fiiller bu ayrıma göre incelenip tasniflenmiştir. Bu tasnif yapılırken de öncelikle fiilin anlamı ölçüt olarak göz önünde bulundurulmuştur. Mental fiiller üzerine yapılmış Türkçe çalışmalar yanında yabancı literatürdeki çeşitli mental fiil çalışmaları da incelenerek ortak ve genel bir sınıflandırmaya varılmıştır. Bu süreçte, İngilizce literatürde mental fiiller üzerine yapılmış kuramsal ve uygulamalı çalışmaların tarafımızca çevirileri gerçekleştirilmiş ve bu kaynaklardan elde edilen kuramsal bilgiler Türkçe literatüre kazandırılmıştır. Bu çeviriler, yalnızca mevcut bilgilerin aktarılmasıyla sınırlı kalmamış; mental fiil kavramının Türkçedeki kuramsal temellerinin geliştirilmesine katkı sunmayı da amaçlamıştır. Farklı araştırmacıların sunduğu mental fiil tanımları, işlevsel özellikleri ve kavramsal sınıflandırmaları derlenerek şematik ve sistematik biçimde sunulmuştur. Süheyl ü Nevbahar özelinde yapılan bu inceleme, eserdeki bütün mental fiillere odaklanan bir akademik çalışma olması sebebiyle önem arz etmekte ve Türk dili incelemelerine yeni bir katkı sunması beklenmektedir. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Hoca Mesud ve eseri Süheyl ü Nevbahar hakkında bilgiler verilmiş, ardından Süheyl ü Nevbahar üzerine yapılmış çeşitli akademik çalışmalardan hareketle kısa bir değerlendirilmesi ortaya konmuştur. İkinci bölümde mental fiil ve kavramsal çerçeve bağlamında mental fiil kavramı ve tanımı, Zihin Kuramı (Theory of Mind), mental fiil sınıflandırmaları ve son olarak da mental fiiller üzerine Türkçe yapılmış çalışmalar ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise metinde tespit edilen mental fiiller sınıflandırılarak, eserdeki beyitler içerisinde kullanımları gösterilerek ele alınmıştır.
Özet (Çeviri)
In this study, mental verbs in Süheyl ü Nevbahar, one of the works from the Old Anatolian Turkish period, have been examined. The Süheyl ü Nevbahar mathnawi, written by Hoca Mesud -a prominent 14th-century poet- as a translation from Persian, is a highly significant work for reflecting the linguistic features of that era. Within the study, mental verbs are analyzed under four main headings: Verbs of Perception (Senses), Verbs of Cognition, Verbs of Emotion and Verbs of Explanation. The mental verbs in Süheyl ü Nevbahar were examined and classified according to this distinction. While performing this classification, the meaning of the verb was primarily used as the criterion. To reach a common and general classification, various mental verb studies in foreign literature were reviewed alongside existing Turkish studies. During this process, theoretical and applied studies on mental verbs in English literature were translated, bringing the theoretical knowledge from these sources into Turkish literature. These translations were not limited to the mere transfer of information; they also aimed to contribute to the theoretical foundations of the mental verb concept in Turkish. Definitions, functional properties, and conceptual classifications of mental verbs provided by various researchers were compiled and presented in a schematic and systematic manner. This specific analysis of Süheyl ü Nevbahar is significant as it is an academic study focusing on all mental verbs in the work and is expected to offer a new contribution to Turkish language studies. The study is divided into three chapters. The first chapter provides information about Hoca Mesud and his work, followed by a brief evaluation based on various academic studies on Süheyl ü Nevbahar. The second chapter addresses the concept and definition of mental verbs, the Theory of Mind, mental verb classifications, and finally, Turkish studies on mental verbs within the conceptual framework. The third chapter classifies the mental verbs identified in the text and discusses them by demonstrating their usage within the couplets of the work.
Benzer Tezler
- Süheyl ü Nev-bahâr'da mental fiiller
Mental verbs in Süheyl ü Nev-bahâr
HACER İŞLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DilbilimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ KEMAL ŞAŞ
- Süheyl ü Nevbahar'da fiiller
Başlık çevirisi yok
NESİBE KARDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Türk Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞÜKRÜ HALUK AKALIN
- Süheyl ü Nevbahâr'da söz yapımı: Birleştirme
Word formation in Süheyl ü Nevbahâr: Compounding
ECEM AYDIN
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıBilecik Şeyh Edebali ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM TAŞ
- Süheyl ü Nevbahar'ın söz varlığı üzerine tematik bir inceleme
A thematic analysing on vocabulary of Süheyl ü Nevbahar
NİLAY ALTUNAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıTrakya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. OĞUZHAN DURMUŞ
- Süheyl û Nev-bahâr Mesnevisi'nde tasvir
Nev-bahar's description of beauty in the work of Nevbahar with Süheyl
HAKAN UÇKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıGaziantep ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLŞAH GAYE FİDAN