Türbinli motorlarda emniyet ve güvenilirlik politikalarının belirlenmesi
Determining safety and reliability policies on turbine engines
- Tez No: 1003002
- Danışmanlar: PROF. DR. MELİH CEMAL KUŞHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uçak Mühendisliği, Sivil Havacılık, Aeronautical Engineering, Civil Aviation
- Anahtar Kelimeler: Emniyet, Güvenilirlik, Gaz Türbinli Motor, Sertifikasyon, SAE ARP 4761A, CS-E, CFM56, Gaz türbinli motorlar, Olasılıksal güvenlik analizi, Sistem güvenilirliği, Sivil havacılık, Uçak motorları, Uçuş emniyet kültürü, Safety, Reliability, Gas Turbine Engine, Certification, SAE ARP 4761A, CS-E, CFM56, Gas turbine engines, Probabilistic safety analysis, System reliability, Civil aviation, Aircraft engines, Flight safety culture
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Havacılık Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Havacılık endüstrisinin tarihsel gelişimi incelendiğinde, uçuş emniyetinin sağlanmasında“reaktif”yaklaşımdan“proaktif”tasarım ve sertifikasyon süreçlerine doğru zorunlu bir dönüşüm yaşandığı görülmektedir. Günümüz modern sivil havacılığında, karmaşık sistem mimarisine sahip gaz türbinli motorların uçuşa elverişliliği; sadece performans parametreleri ile değil, uluslararası otoriteler (EASA, FAA) tarafından belirlenen katı emniyet standartlarına (CS-E) uyum ile ölçülmektedir. Bu tez çalışmasının amacı; motor emniyet değerlendirme süreçlerini metodolojik bir çerçevede incelemek ve gerçek bir turbofan motoru üzerinden sertifikasyon gereksinimlerinin nasıl karşılandığını ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında, havacılık endüstrisinde standart kabul edilen SAE ARP 4761A rehber doküman dikkate alınmıştır. Vaka analizi olarak, sivil havacılıkta yaygın kullanıma sahip CFM56 tipi turbofan motor seçilmiştir. Sisteme sırasıyla; Fonksiyonel Tehlike Değerlendirmesi (FHA), Hata Türleri ve Etkileri Analizi (FMECA) ve Hata Ağacı Analizi (FTA) uygulanmıştır. Elde edilen nicel veriler; Ortak Mod Analizi (CMA), Bölgesel Emniyet Analizi (ZSA) ve Özel Risk Analizi (PRA) çalışmaları ile niteliksel olarak doğrulanmıştır. Değerlendirmeler sonucunda CS-E isterlerinin karşılandığı gösterilmiştir. Bu çalışma, modern motor tasarımlarında emniyetin sadece parça kalitesiyle değil, sistemler arası etkileşimin ve entegrasyonun olasılıksal yöntemlerle yönetilmesiyle sağlandığını kanıtlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Examining the historical development of the aviation industry reveals a mandatory transition from a“reactive”approach to“proactive”design and certification processes in ensuring flight safety. In modern civil aviation, the airworthiness of complex gas turbine engines is measured not only by performance parameters but also by compliance with strict safety standards (CS-E) defined by international authorities (EASA, FAA). The aim of this thesis is to examine engine safety assessment processes within a methodological framework and to demonstrate how certification requirements are met through a case study on a real turbofan engine. The study considers the SAE ARP 4761A guidance document, which is accepted as a standart in the aviation industry. The CFM56 type turbofan engine, widely used in civil aviation, was selected for the case study. Functional Hazard Assessment (FHA), Failure Mode and Effects Analysis (FMECA), and Fault Tree Analysis (FTA) were applied to the system, respectively. The obtained quantitative data were qualitatively verified through Common Mode Analysis (CMA), Zonal Safety Analysis (ZSA), and Particular Risk Analysis (PRA). The evaluations have shown that the CS-E requirements are met.This study demonstrates that safety in modern engine designs is ensured not merely by component quality but by managing system interactions and integration through probabilistic methods.
Benzer Tezler
- Turbofan motor fadec sisteminin kritik fonksiyonlarının hata ağacı analizi yöntemi ile incelenmesi
Investigation of critical functions of turbofan engine fadec systemby using fault tree analysis method
ENGİN TOPAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiMersin ÜniversitesiElektrik ve Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ AKDAĞLI
- Bell-crank tahrikli yakınsak nozul mekanizmasının tasarımı ve yapısal analizi
Design and structural analysis of a bell-crank driven convergent nozzle mechanism
BATUHAN AK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Uçak Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiUçak ve Uzay Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VEDAT ZİYA DOĞAN
- Gaz türbinli motorlarda türbin diski infilak hızının hesaplanması
Burst speed calculations for turbine disks of gas turbine engines
MELİH CİHAN YENİGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiUçak ve Uzay Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. VEDAT ZİYA DOĞAN
- Gaz türbini motorlarının (GTM) test standında ve yer çalıştırmasında diagnostik amaçlı izlenmesi ve değerlendirilmesi
The Monitoring and evaluation of gas turbine engines (APU) for diagnostic purposes at test stand and ground service
MEHMET AYAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Makine MühendisliğiMarmara ÜniversitesiMakine Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KURT
- Variable rotor speed strategy for fuel efficiency in helicopters
Helikopterlerde yakıt verimliliği için değişken rotor hızı stratejisi
CAN ESEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Havacılık ve Uzay MühendisliğiGebze Teknik ÜniversitesiEnerji Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ MURAT SOYDAN