Türk edebiyatında günlük: Tür ve benlik inşası
The diary in Turkish literature: Genre and the construction of self
- Tez No: 1002985
- Danışmanlar: PROF. DR. SEMA UĞURCAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Benlik inşası, Günlük, Günlük tutma, Kendine yansıtma, Construction of self, Daily, Diary keeping, Self-reflection
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günlükler; tür olarak esnek doğasıyla yazarına kişisel, özgür, özgün ve çoğunlukla mahrem bir yazım alanı sunar. Çerçevesini şahsî hayat kayıtlarının çizdiği, anlatıcının kendine ve toplumsal, kültürel, tarihsel, ekonomik meselelere bakışını sunduğu geniş katmanlı bir yaşam yazımıdır. Genellikle sanatçıların hayatını ve eserlerinin yazım süreçlerini aydınlatan ikincil kaynaklar olarak değerlendirilmiş, edebî bir tür olarak üzerine yapılan incelemeler daha geri planda kalmıştır. Bu çalışma temelde iki ana eksen üzerine kurulmuştur. Bunlardan ilki günlük türünün dışsal-yapısal inşası, diğer ise bu yapının içinde şekillenen, temsil edilen benliğin yazınsal inşasıdır. İnceleme kapsamına Türk edebiyatının otuz sekiz günlük yazarı alınmıştır. Yazarların benliğini dile dökerken bazen hayalî bazen de gerçek okur kitlesini göz önünde tutarak nasıl ürettikleri ve kurguladıkları incelenmiştir. Yazarların ve şairlerin kitaplaştırılmış günlüklerinde benlik inşasının gelişimi, dile getirilişi örnekler aracılığıyla tetkik edilirken otobiyografik eserlerde kurgusallık ve benliğin inşasına ilişkin kuramsal yaklaşımlardan yararlanılmıştır. Günlüğün yalnızca hayat öyküsüne ışık tutan bir belge değil, anlatıcının edebî, yazınsal ve ruhsal eksende kendi benliğini nasıl kurguladığını gösteren stratejik bir anlatı olduğu gösterilmiştir. Doğum tarihleri esas alınarak kronolojik sırayla incelenen günlük sanatçılarının isimleri şu şekilde arka arkaya gelir: Abdülhak Hâmid Tarhan, Nigâr binti Osman, Ömer Seyfettin, Ahmet Hamdi Tanpınar, Necip Fazıl Kısakürek, Orhan Kemal, Melih Cevdet Anday, Aziz Nesin, Cemil Meriç, Tarık Buğra, İlhan Berk, Salâh Birsel, Oktay Akbal, Özdemir Asaf, Adalet Ağaoğlu, Bilge Karasu, Cemal Süreya, Ece Ayhan, Selçuk Baran, Orhan Duru, Uğur Kökden, Oğuz Atay, Erdal Öz, Demir Özlü, Behzat Ay, Onat Kutlar, Hilmi Yavuz, Turgay Gönenç, Cahit Zarifoğlu, Oya Baydar, Tomris Uyar, Mazhar Candan, Ataol Behramoğlu, Tezer Özlü, Oruç Aruoba, Hulki Aktunç, Enis Batur, Ali Teoman.
Özet (Çeviri)
Diaries, as a genre, offer their authors a personal, free, original, and often intimate space of writing due to their inherently flexible nature. Framed by records of individual life, they constitute a multilayered form of life writing in which the narrator presents their perspectives on the self as well as on social, cultural, historical, and economic issues. Although they have generally been regarded as secondary sources that illuminate the lives and creative processes of artists, scholarly attention to diaries as a literary genre has remained relatively limited. his study is fundamentally structured around two main axes. The first concerns the external and structural construction of the diary as a genre, while the second focuses on the literary construction of the self that is shaped and represented within this structure. The scope of the analysis includes thirty-eight diary writers from Turkish literature. The study examines how these authors construct and produce their narratives while addressing, at times, an imagined and at other times a real readership. While investigating the development and articulation of self-construction in the published diaries of writers and poets through selected examples, the study also draws on theoretical approaches to fictionality and the construction of the self in autobiographical works. It is argued that the diary is not merely a document that sheds light on a life story, but rather a strategic narrative through which the narrator constructs their own self along literary, aesthetic, and psychological axes. The diary writers examined in chronological order based on their birth dates are as follows: Abdülhak Hâmid Tarhan, Nigâr binti Osman, Ömer Seyfettin, Ahmet Hamdi Tanpınar, Necip Fazıl Kısakürek, Orhan Kemal, Melih Cevdet Anday, Aziz Nesin, Cemil Meriç, Tarık Buğra, İlhan Berk, Salâh Birsel, Oktay Akbal, Özdemir Asaf, Adalet Ağaoğlu, Bilge Karasu, Cemal Süreya, Ece Ayhan, Selçuk Baran, Orhan Duru, Uğur Kökden, Oğuz Atay, Erdal Öz, Demir Özlü, Behzat Ay, Onat Kutlar, Hilmi Yavuz, Turgay Gönenç, Cahit Zarifoğlu, Oya Baydar, Tomris Uyar, Mazhar Candan, Ataol Behramoğlu, Tezer Özlü, Oruç Aruoba, Hulki Aktunç, Enis Batur, Ali Teoman.
Benzer Tezler
- Çağdaş Türk edebiyatında ütopya
Başlık çevirisi yok
NURETTİN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Türk Dili ve Edebiyatıİnönü ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİT KAVCAR
- Türk öyküsünde kara mizah (1950-1980)
Black humour in Turkish story (1950-1980)
ÖZLEM MECEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıAkdeniz ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BEDİA KOÇAKOĞLU
- Türk romanında çevrecilik (1945-2015)
Environmentalism in Turkish novels (1945-2015)
TÜRKAN TOPCU
Doktora
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZİM HİKMET POLAT
- Türk romanında eğlence kültürü(1860-1908)
Entertainment culture in Turkish novels (1860-1908)
FUNDA BULUT
Doktora
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEZAHAT ÖZCAN
