Geri Dön

Endüstriyel tasarımda üretilebilirlik: Türkiye'de elektrikli ev aletleri sektöründe tasarımcı perspektifleri ve pratikleri

Manufacturability in industrial design: designers' perceptions and practices within electrical home appliances industry in Türkiye

PDF İndir

  1. Tez No: 1002242
  2. Yazar: ECEM KARABIYIK BOYRAZ
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN ATEŞ AKDENİZ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Endüstri Ürünleri Tasarımı, Industrial Design
  6. Anahtar Kelimeler: Endüstriyel tasarım, Endüstriyel üretim, Industrial design, Industrial production
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Endüstriyel Tasarım Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Üretim, disiplinler arası bir yaratım sürecidir. Seri üretim düşünüldüğünde, üretilecek nesnenin gerçekleştirilmesini sağlayan birçok özne ve nesne vardır. Bu özneler paydaş olarak tanımlanabilir. Üretilecek ürünün türüne bağlı olarak paydaşların sayısının ve çeşitliliğinin değişeceği yadsınamaz. Bu paydaşlar, bir ürünün geliştirme sürecinin birçok farklı aşamasında yer alırlar. Endüstriyel tasarımcı da yaratılan bir ürünün önemli paydaşlarından biridir. Bir ürün ile bir üretim arasındaki ilişki mühendislik tasarım literatürlerinde büyük ölçüde ele alınır, ancak çok az kaynak endüstriyel tasarım ve üretim ilişkisine odaklanmaktadır. Ürünün, şekillenmeye başladığı ilk aşamadan itibaren tasarımcıyla ilişki içinde olduğu gözlemlenmiştir. Ama bu demek değildir ki tasarımcı sadece ürünün ilk yaratım sürecinde görev almalıdır. Birçok kaynakta tasarımcıların ürünün yaratımından son adımına kadar tüm süreçlerde yer almasının, bir ürün geliştirme sürecinin verimi için oldukça önemli olduğuna değinilmiştir. Bu doğrultuda, tasarımcıların üretim süreçlerine dahil edilmesi üretim maliyetlerine, kaynak kullanımına ve üretim süresinin değişimine önemli bir katkı sağlama potansiyeline sahiptir. Bu araştırma Türkiye'de elektrikli ev aletleri sektöründe çalışan endüstriyel tasarımcıların üretilebilirlik anlayışını odak noktası yaparak literatürdeki boşlukları ele almaktadır. Endüstriyel tasarımcıların üretilebilirlik kavramına yönelik çeşitli yaklaşımlarını ortaya koymak ve üretim sürecine katkısı ve etkisine ışık tutmak amaçlanmıştır. Çalışma literatür taraması ile başlamış, üretilebilirlik kavramı derinlemesine incelenerek ilerlemiştir. Bu bağlamda üretilebilirlik kavramının farklı disiplinlerdeki konumlarına değinilmiştir. Ürün geliştirme faaliyetlerinde, birçok disiplinin üretilebilirliği farklı anlamlandırdığı ve yorumladığı görülmüştür. Bu tez çalışmasında, endüstriyel üretilebilirliğin tasarım sürecine etkilerine ve tasarımcıların üretilebilirliğe bakış açılarına ve deneyimlerine odaklanarak, nitel bir yöntem olarak fenomenolojik bir yaklaşım benimsenmektedir. İlk olarak tasarımcıların sektördeki mesleki geçmişleriyle başlayan ve üretilebilirlik kavramı kapsamında tasarımcıların profesyonel hayatlarındaki uygulamalarını ve deneyimlerini keşfetmeyi amaçlayan sorular hazırlanmıştır. Belirlenen sorular doğrultusunda iki endüstriyel tasarımcıyla pilot çalışma yapılmıştır. Ön çalışma sayesinde yapılan revizeler ile sorular, yarı yapılandırılmış görüşmeler için nihai hale getirilmiştir. Daha sonra, elektrikli ev aletleri sektöründe daha önce çalışmış ya da hala çalışmakta olan on iki endüstriyel tasarımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Tasarımcıların aynı sektör kapsamı içinde farklı tecrübe yıllarına sahip olmaları, farklı üniversitelerin endüstriyel tasarım bölümlerinden mezun olmaları ve farklı firmalarda çalışmış olmaları önemsenmiştir. Farklı ürün gruplarıyla edinilen çeşitli deneyimler, verilerin kapsamının genişlemesine katkı sağlamıştır. Daha sonra görüşmelerden toplanan veriler tematik analiz yöntemi kullanılarak kodlara ayrılmış ve temalar oluşturulmuştur. Bulgulardan elde edilen veriler; Üretilebilirlik bilgisini edinme ve kullanma, Üretilebilirlik ve tasarım ilişkisi, Disiplinler arası işbirliği ve iletişim ve Tasarımdan üretime geçişte karşılaşılan engeller olmak üzere 4 tema altında incelenmiştir. Tasarımcıların en büyük motivasyonlarının, tasarladıkları ürünleri üretilmiş şekilde piyasada görebilmek olduğu görülmüştür. Tasarımın, tasarımcı tarafından üretilebilir olarak kurgulanması gerekliliği, mühendislik disiplinlerinin beklentileri arasında da sıkça yer almaktadır. Halbuki her disiplin kendi alanına özgü sorumluluklara, bakış açılarına ve çalışma prensiplerine sahiptir ve bu doğrultuda farklı deneyimler üretir. Bu noktada tasarımcı için kritik olan yaratıcılığını kullanarak estetik kararlarını kullanıcı odağında anlamlı bir bütün haline getirebilmektir. Bununla beraber tasarımın estetik kararlarının en az değişikliğe uğrayarak nihai ürüne aktarılabilmesi tasarımcılar için önem taşımaktadır. Bu bağlamda tasarımcının tecrübesi bu süreci yönlendirmede oldukça etkilidir. Ayrıca tasarımcının başarısı ürün geliştirme sürecinde sağlayabildiği zaman, malzeme ve maliyet tasarrufları üzerinden değerlendirilebilmektedir. Bu noktada üretilebilirliğin, bir tasarım yaratmada tasarımcı için kritik unsurlardan biri olduğu yadsınamaz. Özellikle, tasarımcının üretim yetkinliği tasarım sürecini kısaltmada kilit rol oynamakta ve tasarım aşamasında revizyon ihtiyacını azaltmaktadır. Buna rağmen tasarımcıların üniversite eğitimleri sürecinde pratiğe dökemedikleri teorik bilgiler, çalışma hayatlarına başladıklarında etkisini hissettikleri bir eksikliğe dönüşmektedir. Tasarımcılar bu noktada tasarım eğitimindeki pratik eksikliğini eleştirirken, seri üretim özelinde teknik bilgi ve deneyimin en doğru olarak piyasanın içinde kazanıldığını da belirtmişlerdir. Her firmanın kendine özgü malzeme ve üretim yöntemleri olduğu için, tasarımcılar ne kadar tecrübeli olsalar da her yeni üretim yöntemi ve yeni malzeme kullanımı için tecrübesiz olacaklarını dile getirmişlerdir. Kısacası, günümüzde teknolojinin hızlı gelişmesiyle bu öğrenmenin bir sonunun olmadığı aşikardır. Diğer yandan tasarımcıların profesyonellikleri gereği, üretilebilirliğin onlar için sınırlı bir öncelik olduğu sonucuna varılmıştır. Bunun sebebinin üretilebilirlik kaygılarının, yaratıcılık ve estetik bakış açılarıyla çelişmesi olduğu öne sürülmüştür. Buna rağmen, ürün geliştirme sürecinde en çok birlikte çalıştıkları disiplin olan mühendislerin, tasarımcılardan üretilebilirliği ön planda olan tasarımlar beklemeleri, zaman zaman aralarında disiplin çatışmalarına sebep olabilmektedir. Bununla beraber teknik disiplinden gelen ekiplerin tasarımcıları artist olarak konumlandırmaları da tasarımcıların mücadele etmeleri gereken bir konu olmaktadır. Tasarımcıların bu önyargıları kırmaları ve kendilerini kanıtlamaları, bir yandan kendi sorumluluklarını yerine getirirken sürecin aksamasına sebep olabilmektedir. Bu noktada tasarımcılar üretim bilgi ve tecrübelerini kendilerini ispatlamak için bir araç olarak kullandıkları ve bu nedenle üretilebilirlik konusuna daha çok hakim olmaya özen gösterdiklerini doğrulamışlardır. Bununla beraber, mühendislerden daha esnek ve önyargısız davranmalarını beklediklerini ve bu anlayış şeklinin süreçteki iş birliğini güçlendirebileceğini, bu sayede de daha yaratıcı ve teknik açıdan da güçlü tasarımlar ortaya çıkabileceğini savunmuşlardır. Tüm bunlara rağmen tüm paydaşların görevlerini eksiksiz yapması bir ürünün piyasaya çıkması için bazen yeterli gelmemektedir. Üretilebilirlik söz konusu olduğunda insan faktörü oldukça etkili olsa da etkili olan dış faktörler de bulunmaktadır. Tasarımcılar ürünlerin üretilememe nedenleri arasında pazar stratejisi, zamanlama, ürün kalitesi ve teknik uygunluk, organizasyonel onay süreçlerinin yanısıra en dikkat çeken faktörün ekonomik faktörler olduğunu ortaya koymuşlardır. Ürün geliştirme sürecinde mali kaygıların tüm süreçlere olan etkisi bu çalışma için önemli bir çıkarımdır. Özellikle Türkiye bağlamında maliyet kısıtlarının endüstriyel tasarımcıların tasarım süreçleri için büyük bir engel teşkil ettiği anlaşılmıştır. Bu nedenle tasarımcılar estetik olarak çok beğenilen detayların, uygulamaya geçtiğinde maliyeti arttırması sebebiyle elendiğini ortaya koymuşlardır. Bu doğrultuda tasarımcılar konsept tasarımlarında parça sayısını azaltarak, dekoratif parçaları kaldırarak, daha ucuz malzemeleri tercih ederek, montaj kolaylığı sağlayarak tasarımlarının üretilebilme ihtimalini arttırmaya çalıştıkları anlaşılmaktadır. Bütün bunlar göz önüne alındığında tasarımın maliyet olarak uygulanabilirliğinin ürün geliştirmenin erken aşamalarından başlayarak dikkate alınması, ürünün hayata geçmesi için oldukça kritik bulunmuştur. Özetle bu çalışma, Türkiye'de elektrikli ev aletleri odağında tasarımcıların, tasarım ve üretilebilirlik kavramları arasında nasıl bir köprü kurduklarını, tasarımcıların deneyimleri ve düşünceleri üzerinden anlamayı amaçlamıştır.

Özet (Çeviri)

Production is an inherently creative framework. In the context of mass production, numerous subjects and objects play crucial roles in the materialization of a product. These subjects and objects can be referred to as stakeholders. It is undeniable that the quantity and diversity of stakeholders in a mass production process varies depending on the type and the complexity of the product being manufactured. These stakeholders are involved in various stages of the product development process from early concept creations to final manufacturing. The industrial designer is one of these stakeholders who is crucial to the product's development. The relationship between product and manufacturing has been thoroughly studied in engineering design literature, however literature focusing on the connection between industrial design and manufacturing is so far quite limited. It has been established that a product interacts with its designer from the very beginning of its creation process, shaping not only its form but also its functionality and overall user experience. However, this does not mean that the roles of designers are limited only to the initial stages of the production process. Instead, they should be actively encouraged to engage throughout the entire development process. Many sources emphasize that the involvement of designers in all stages of a product development process, from creation to the final step, is crucial for its efficiency. Moreover, this involvement has the potential to make a significant contribution to reducing costs of production and changing the utilisation of resource and production time. This thesis research addresses gaps in the literature by focusing on the understanding of manufacturability among industrial designers who work in the electrical household appliances sector in Türkiye. The main aim is to explore the various approaches of industrial designers in the context of manufacturability and to highlight their impact on and contribution to the production process of a product being manufactured. The study began with a literature review and progressed by examining the concept of manufacturability in depth from various perspectives. Within the scope of this study, the conceptual position of manufacturability in different disciplines was examined. It was observed that many disciplines interpret and understand manufacturability differently in the product development process. A phenomenological approach was employed as a qualitative method to investigate how manufacturability in industry influences the design process, as well as designers' perspectives and experiences related to the concept. Initially, interview questions were prepared to cover the professional backgrounds of designers in the sector and to explore their work implications and experiences with the concept of manufacturability. In line with the defined research questions, a pilot study was conducted with two industrial designers. This preliminary work was carried out to evaluate the comprehensibility of the interview questions in addition to their scope and clarity. With the help of the feedback obtained during the preliminary work, necessary revisions were made to the questions, and they were finalized for semi-structured interviews. Subsequently, semi-structured interviews were conducted with a total of twelve industrial designers who had previously worked or have been currently working in the electrical household appliances sector. Participants were selected based on their varying years of experience within the sector, their graduation from industrial design departments of different universities, and their work history in different companies. The diverse experiences of the participants with different product groups significantly contributed to broadening the scope and diversity of the collected data. The data obtained from the interviews were coded in detail using thematic analysis and transformed into meaningful themes. The findings resulting from the analysis were investigated under four main themes: acquiring and using manufacturability knowledge; the relationship between manufacturability and design; interdisciplinary collaboration and communication in manufacturing process; and obstacles encountered in the transition process from design to production. These themes comprehensively reflect the perspectives and experiences of industrial designers regarding manufacturability and have been interpreted in a manner consistent with the aims of this study. It has been observed that the greatest motivation for designers is to see their designed products manufactured and available on the market. The manufacturability of a design is a frequent requirement in engineering disciplines. However, each discipline has its own responsibilities, perspectives, and working principles specific to its field, and produces different experiences accordingly. At this point, what is critical for the designer is to combine creativity with aesthetic decisions to create a coherent and meaningful whole employing a user-centric approach. Furthermore, it is important for designers that the aesthetic decisions of the design are transferred to the final product with minimal changes. In this context, the experience of designers is highly effective in guiding this process. Moreover, the designer's success is evaluated based on the time, material, and cost savings they can achieve in the product development process. In this regard, manufacturability is undeniably one of the critical elements for a designer in creating a design. In particular, the designer's production competence plays a key role in shortening the design process and reducing the need for revisions during the design phase. Nevertheless, the lack of opportunities to transfer theoretical knowledge into practice during university education becomes a significant deficiency for designers when they start their professional careers. Designers highlighted the lack of practical experience in design education; however, they stated that technical knowledge and experience, particularly in mass production, are most effectively acquired through professional practice within the industry. On the other hand, they pointed out that regardless of a designer's experience level, they will always be inexperienced with new materials and new production methods, since each company has its own unique materials and production methods. It should be acknowledged that this is a continuous and limitless learning process nowadays due to the rapid advancement of technology. The manufacturability of a product is considered a limitation for designers due to the nature of their professionalism. They stated that concerns about manufacturability conflict with their creativity and aesthetic perspectives. Nevertheless, in the product development process, engineers, who are the most frequent collaborators with designers, expect designs that prioritize manufacturability, and this can sometimes lead to interdisciplinary conflicts. Furthermore, the tendency of technical teams to position designers as artists is another issue that designers have to deal with. The challenges of overcoming existing prejudices can sometimes slow down the process of product development. Therefore, designers endeavour to prove their abilities and fulfill their responsibilities while paying more attention to gaining a better understanding of the topic of manufacturability. They mentioned that they use their production knowledge and experience as a tool to demonstrate their competence. However, they also stated that they expect engineers to be more flexible and unbiased, and that this approach can strengthen collaboration in the process, leading to more creative and technically strong designs. Even though all stakeholders fulfill their roles in the product development process, the product may sometimes fail to reach the market. While the human factor is quite influential in terms of manufacturability, external factors also play a big role. Designers have identified economic factors as the main reason why products might not be manufactured, alongside market strategy, timing, product quality and technical suitability, and organizational approval processes. The impact of financial concerns on all processes in the product development is a significant finding of this study. Especially in the context of Türkiye, it has been understood that cost constraints pose a major obstacle for industrial designers in their design processes. Therefore, designers have shown that aesthetically pleasing details are often eliminated because they increase costs when implemented. Accordingly, designers try to increase the manufacturability of their products by reducing the number of parts in concept designs, eliminating decorative elements, choosing cheaper materials, and ensuring ease of assembly. It has been found that considering the cost feasibility of the design from the early stages of product development is crucial for the product to come to fruition. In summary, this study aims to understand how designers in Türkiye, focusing on electrical household appliances, bridge the gap between the concepts of design and manufacturability, through the experiences and thoughts of the designers.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    610391

    Thermal and mechanical performance of cementitious PCM composites

    Çimentolu FDM kompozitlerinin ısıl ve mekanik performansları

    ERMAN YİĞİT TUNCEL

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2020

    İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BEKİR YILMAZ PEKMEZCİ

  2. Tez No

    544097

    Sincap kafesli asenkron motorlarda enerji verimliliği tespiti için saha deneyine dayanan yeni bir yaklaşım

    A new approach for determining energy efficiency of squirrel cage induction motors based on field test method

    GÜVENİR KAAN ESEN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    EnerjiKocaeli Üniversitesi

    Enerji Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ENGİN ÖZDEMİR

  3. Tez No

    327348

    Konjuge linolenik asitçe zenginleştirilmiş zeytinyağının üretimi ve optimizasyonu

    Production and optimization of olive oil enriched in conjugated linolenic acid

    ESER ARAS

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    Biyoteknolojiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MELEK TÜTER

  4. Tez No

    999636

    A product design process proposal for zero-defect manufacturing of motor yachts using AI-based approaches

    Motor yatların sıfır hata odaklı üretimi için yapay zeka tabanlı bir ürün tasarım süreci önerisi

    BURÇİN AŞICI

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    Endüstri Ürünleri Tasarımıİzmir Ekonomi Üniversitesi

    Tasarım Çalışmaları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MUSTAFA EMRE ERGÜL

  5. Tez No

    676744

    Cogging torque and performance optimization of an interior permanent magnet synchronous motor used in commercial washing machines

    Ticari çamaşır makinelerinde kullanılan gömülü daimi mıknatıslı senkron motorların tutunma momenti ve performans en uygunlaştırması

    EGE ÜNLÜTEPE KESKİN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2021

    Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Elektrik Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DERYA AHMET KOCABAŞ

Geri Dön