Yeşilçam dönemi sinemasına toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yansıması: Sultan Gelin, Kuma ve Acı Hayat film örnekleri
Reflection of soci̇al gender inequality in yesilcam period cinema: examples of Sultan Geli̇n, Kuma and Aci Hayat movies
- Tez No: 1002219
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ CAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Türk sineması, Turkish cinema
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yeni Medya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Türk sinemasının Yeşilçam Dönemi'nde toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin nasıl temsil edildiğini, ataerkil yapı içerinde kadın algısının nasıl görünür kılındığını ve bu yerleşik yapının kadın lehine bozumunun nasıl telkin edildiğini ideoloji, yapısökümü, söylem, çağın siyasal, sosyal koşulları ile toplumsal cinsiyet bağlamında Michel Foucault, Norman Fairclough ve zaman zaman da Roland Barthes'ın yaklaşımları temelinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Buna ek olarak yeri geldikçe Judith Butler'ın kuram ve görüşlerine de yer verilmektedir. Bu bağlamda Yeşilçam Sinemasında önemli yere sahip olan Sultan Gelin, Kuma ve Acı Hayat olmak üzere üç film seçilerek incelenmiştir. Söz konusu filmler, farklı dönemlerde beyaz perdeye aktarılmış olmalarına rağmen kadının toplum içindeki konumuna dair benzer ataerkil bağları görünür kılmaları ve yapı bozumu (destruction) telkinleri yönüyle dikkati çekmektedir. Bu tez çalışmasının kuramsal altyapısı; toplumsal cinsiyet teorileri ile ağırlıklı olarak Michel Foucault ve Norman Fairclough'un teorileri esas alınarak oluşturulmuştur. Dolayısıyla çalışmanın örneklemini teşkil eden üç sinema filmi, sadece içerik açısından değil kuram ve söylem bakımından da analize tabi tutulmuştur. Bu üç film, kadının ataerkil aile yapısı içerisinde konumunu ve ötekileştirilmesini ele alırken aynı zamanda kadının edilgen kimliğini de gözler önüne sermektedir. Beş bölümden oluşan bu çalışmanın Birinci Bölümünde Türk toplum yapısı; İkinci Bölümünde toplumsal cinsiyet; Üçüncü Bölümünde Türk sinema tarihi; Dördüncü Bölümünde söylem analizi gibi konular tartışılmıştır. Çalışmanın esas konusunu oluşturan Beşinci Bölümünde ise söz konusu filmler metin düzeyindeki söylemler üzerinden çözümlenmiştir. Filmdeki karakter yapıları, toplumsal cinsiyet rollerinin sinema aracılığıyla nasıl kodlandığını göstermiştir. Kadın karakterinin, ataerkil aile yapısı içerisinde boyun eğmeye zorlanışı ve edilgen tavrı, söylemsel düzeyde değerlendirilen temel noktalarından biri kabul edilebilmektedir. Tüm bunlarla birlikte örneklem olarak seçilen filmlerde zaman zaman kadının direnişi de gözlenebilmektedir. Hiçbir eserin, o eserin sahibinin düşüncesinden ve yaşadığı çağın zihniyetinden bağımsız düşünülemeyeceği gerçeğinden hareketle bu filmlerin de yönetmenlerinin görüşlerinden ve çağın ruhundan (zeitgeist) farklı olmaları mümkün değildir. Bu çalışma, araştırmaya konu edilmiş film örneklemlerinde hem kadının ataerkil toplumsal yapı içindeki ikincil ve bastırılmış konumunun hem de çağın dönemsel olarak içinde barındırdığı siyasal (Sosyalist Devrim, 68 Kuşağı) ve kültürel (Toplumsal Cinsiyet Devrimi) dönüşümlerin etkisiyle bu yapıların yıkımı yönündeki telkinlerin görünür kılınmasını amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines how gender inequality was represented during the Yeşilçam era of Turkish cinema, how perceptions of women were rendered visible within a patriarchal structure, and how the subversion of this established structure in favour of women was suggested, within the context of ideology, deconstruction, discourse, the political and social conditions of the era, and gender, drawing on the approaches of Michel Foucault, Norman Fairclough and, at times, Roland Barthes. In addition, Judith Butler's theories and views are also incorporated where appropriate. In this context, three films that hold an important place in Yeşilçam Cinema, namely Sultan Gelin, Kuma, and Acı Hayat, were selected and examined. Although these films were released in different periods, they draw attention in terms of revealing similar patriarchal bonds regarding the position of women in society and their suggestions of destruction. The theoretical framework of this thesis is based on gender theories, primarily drawing on the theories of Michel Foucault and Norman Fairclough. Therefore, the three films that constitute the sample of this study have been analyzed not only in terms of content but also in terms of theory and discourse. These three films address the position of women within the patriarchal family structure and their othering, while also revealing women's passive identity. This five-part study discusses topics such as Turkish social structure in Part One; gender in Part Two; Turkish cinema history in Part Three; and discourse analysis in Part Four. In Part Five, which forms the main subject of the study, three films are analyzed through their textual discourses. The character structures in the films reveal how gender roles are coded through cinema. The female character's submissive attitude and forced compliance within the patriarchal family structure can be considered one of the fundamental points evaluated at the discursive level. Alongside all this, the resistance of women can also be observed at times in the films selected as examples. Based on the fact that no work can be considered independently of its creator's thoughts and the mentality of the era in which it was created, these films cannot be different from the views of their directors and the spirit of the times (zeitgeist). This study aims to reveal the influence of both women's secondary and suppressed position within the patriarchal social structure and the political (Socialist Revolution, 68 Generation) and cultural (Gender Revolution) transformations of the era on the destruction of these structures in the sample films studied.
Benzer Tezler
- Bazı bitkisel boyarmaddeler ile yün liflerinin boyanması yöntemlerinin ve haslıklarının araştırılması
Başlık çevirisi yok
TÜLAY GÜLÜMSER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NECDET SEVENTEKİN
- Görüntü yönetmeninin filmin görsel üretimine katkısı
Başlık çevirisi yok
AHMET ŞEFİK GÜNGÖR
Doktora
Türkçe
1990
Sahne ve Görüntü SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiSahne ve Görüntü Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZ ADANIR
- Farklı besin ortamlarının tatlısu rotiferleri üretimi üzerine etkisi
The Effect of different nutritional mediums on the production of fresh-water rotifers
FARİD RAD
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Su ÜrünleriAnkara ÜniversitesiSu Ürünleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. GÜLTEN KÖKSAL