Coğrafi bilgi sistemleri aracılığıyla ulaşım modlarının karşılaştırılması: Karabük ili örneği
Transportation modes through geographic information systems: The case of Karabük province
- Tez No: 1002204
- Danışmanlar: DOÇ. DR. UĞUR ACAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Jeodezi ve Fotogrametri, Ulaşım, Şehircilik ve Bölge Planlama, Geodesy and Photogrammetry, Transportation, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Karabük kentinde farklı ulaşım modlarına ait yolculuk örüntülerinin Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) aracılığıyla karşılaştırmalı olarak analiz edilmesini amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, hanehalkı yolculuk anketlerinden elde edilen veriler kullanılarak toplu taşıma, otomobil, yaya ve servis taşımacılığına ilişkin yolculuklar Trafik Analiz Bölgeleri (TAB) ölçeğinde değerlendirilmiştir. Yolculuk başlangıç ve varış noktaları CBS ortamında mekânsal olarak eşleştirilmiş; her bir ulaşım modu için Origin-Destination (O–D) matrisleri oluşturulmuş ve zonlar arası etkileşimler akış haritaları aracılığıyla analiz edilmiştir. Ayrıca, anket verisine dayalı olarak elde edilen toplu taşıma talep örüntüleri; Karabük kentinde Şubat 2025 itibarıyla işletmede olan seçili toplu taşıma hatlarının güzergâh ve işletim verileri (sefer sıklığı, sefer süresi ve yolcu göstergeleri) ile CBS ortamında karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, Karabük kentinde ulaşım modlarının mekânsal davranışlarının belirgin biçimde farklılaştığını ortaya koymaktadır. Toplu taşıma ve yaya hareketliliği ağırlıklı olarak merkez ve alt merkez alanlarda yoğunlaşırken, otomobil kullanımı merkez–çeper ilişkileri ve Karabük–Safranbolu arasındaki bölgesel etkileşimler üzerinden daha geniş bir mekânsal yayılım sergilemektedir. Servis taşımacılığı ise konut alanlarından sanayi ve eğitim odaklarına yönelen, hedefi belirli ve mekânsal olarak yoğunlaşmış bir hareketlilik örüntüsü sunmaktadır. Bu bulgular, kentsel ulaşım talebinin yalnızca yolculuk hacimleriyle değil, kentsel işlevlerin mekânsal dağılımı ve erişim ölçekleriyle birlikte ele alınması gerektiğini göstermektedir. Çalışmada uygulanan CBS tabanlı analiz yaklaşımı, ulaşım modlarının mekânsal örüntülerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesine olanak tanımış; kentsel ulaşım sisteminin çok modlu yapısının mekânsal bağlamda okunmasını sağlamıştır. Elde edilen sonuçlar, Karabük kentinde ulaşım planlamasına yönelik kararların, modlar arası dengeyi gözeten ve mekânsal örüntülere dayalı bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to comparatively analyze travel patterns associated with different transportation modes in the city of Karabük using Geographic Information Systems (GIS). Within the scope of the study, trips related to public transport, private car, walking, and shuttle services were evaluated at the Traffic Analysis Zone (TAZ) scale based on data obtained from household travel surveys. Trip origins and destinations were spatially matched in a GIS environment; Origin–Destination (O–D) matrices were constructed for each transportation mode, and interzonal interactions were analyzed through flow maps. In addition, public transport demand patterns derived from survey data were comparatively evaluated in a GIS framework against the routes and operational characteristics (service frequency, travel time, and passenger indicators) of selected public transport lines operating in Karabük as of February 2025. The results indicate that the spatial behaviors of transportation modes in Karabük differ markedly. Public transport and walking trips are predominantly concentrated in central and sub-central areas, whereas private car use exhibits a wider spatial distribution shaped by center–periphery relations and regional interactions between Karabük and Safranbolu. Shuttle services display a targeted and spatially concentrated mobility pattern directed from residential areas toward industrial and educational centers. These findings demonstrate that urban transport demand should be evaluated not only in terms of trip volumes but also in relation to the spatial distribution of urban functions and different scales of accessibility. The GIS-based analytical approach applied in this study enabled a comparative assessment of the spatial patterns of transportation modes and facilitated a spatial interpretation of the multimodal structure of the urban transport system. The findings suggest that transportation planning decisions in Karabük should be addressed through an integrated and holistic approach that accounts for modal balance and spatial travel patterns.
Benzer Tezler
- Coğrafi bilgi sistemleri aracılığıyla havaalanı yer seçimi yapılması ve pist kullanılabilirliğinin incelenmesi: Tokat Havaalanı örneği
Choosing the suitable airport location by using geographical information systems and investigation of runway usability: Tokat Airport case
SAFİYE HAYMANA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAHMİ NURHAN ÇELİK
- Coğrafi bilgi sistemleri ile afet ve acil durum toplanma alanlarının erişilebilirlik analizi: Esenyurt örneği
Geographic information system-based accessibility analysis of disaster and emergency assembly areas: The case of Esenyurt district
EZGİ ŞENOL TANRIVERDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADALET DERVİŞOĞLU
- Coğrafi bilgi sistemi tabanlı çok kriterli karar analizi ile üniversite kampüsü yer seçimi
GIS based multi-criteria decision analysis for site selection of university campus
ÖZGÜL LUTFİYE DOĞMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Jeodezi ve FotogrametriKonya Teknik ÜniversitesiHarita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEVLÜT UYAN
- GEÇ OSMANLI DÖNEMİNDE VAN'DA MİSYONER GRUPLARIN GÖRÜNÜRLÜĞÜNÜN MEKANSAL VE KENTSEL İNŞASI
SPATIAL AND URBAN CONSTRUCTION OF MISSIONARY GROUPS' VISIBILITY IN VAN DURING THE LATE OTTOMAN PERIOD
MERVE DEMİR KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
MimarlıkSüleyman Demirel ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU KÖSE UÇAR
- Kentsel alanlardaki fiziksel ve sosyoekonomik belirleyicilerin çocuk sağlığına etkilerinin CBS ile araştırılması
Investigating the effects of physical and socio-economic determinants on children health through GIS
ASLI KAHRAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Uygulamaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ÖZGÜR DOĞRU