Sınıf öğretmenlerinin iki kere farklı öğrencileri tanılamaya yönlendirme yetkinliklerinin incelenmesi: Bir vinyet çalışması
An examination of primary school teachers' competencies in referring twice-exceptional students for identification: A vignette study
- Tez No: 1002161
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET DAVUT GÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin iki kere farklı (İKF) öğrencileri belirleme ve uygun uzmanlıklara yönlendirme süreçlerini eş zamanlı karma yöntem yaklaşımıyla incelemektir. Araştırmada öğretmenlerin İKF öğrencileri belirlerken kullandıkları ölçütler, yönlendirme sürecine ilişkin bilgi ve farkındalık düzeyleri, vinyet tekniği ile sunulan vaka senaryolarında yönlendirme kararlarını nasıl aldıkları, bu süreçte karşılaştıkları güçlükler ve yönlendirme sürecinin nasıl geliştirilebileceği ele alınmıştır. Araştırma, nicel ve nitel verilerin eş zamanlı olarak toplandığı eş zamanlı karma model ile desenlenmiştir. Çalışma grubunu farklı okullarda görev yapan 160 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Nicel veriler, öğretmenlerin İKF öğrencilerin belirlenmesine ve yönlendirme sürecine ilişkin görüşlerini ortaya koymayı amaçlayan yapılandırılmış bir ölçme aracı aracılığıyla toplanmıştır. Nitel veriler ise vinyet tekniği kullanılarak oluşturulan, İKF öğrenci profillerini içeren vaka senaryoları yoluyla elde edilmiştir. Öğretmenlerin senaryolara verdikleri yönlendirme kararları ve tercihleri analiz edilerek nicel bulgularla birlikte yorumlanmıştır. Elde edilen veriler betimsel istatistikler ve içerik temelli çözümlemeler yoluyla analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, öğretmenlerin İKF öğrencileri belirleme ve yönlendirme sürecinde çoğunlukla öğrencilerin yetersizliklerine odaklandıklarını, güçlü yönleri ise sınırlı düzeyde dikkate aldıklarını göstermektedir. Özellikle dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü ve davranışsal özelliklerin yönlendirme kararlarında belirleyici olduğu; buna karşılık üstün yetenek göstergelerinin yönlendirme sürecinde ikincil planda kaldığı belirlenmiştir. Vinyet temelli vaka senaryoları incelendiğinde, öğretmenlerin önemli bir bölümünün İKF öğrenci profillerini bütüncül biçimde değerlendiremediği ve yönlendirme kararlarını çoğunlukla sezgisel yaklaşımlara dayandırdığı görülmüştür. Ayrıca öğretmenlerin güçlü yön–yetersizlik birlikteliğini yorumlama, uygun uzmanlık alanını belirleme ve karar verme sürecinde belirsizlik yaşama konularında zorlandıkları tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, öğretmenlerin İKF öğrencilerin tanılanma ve yönlendirme sürecinde merkezi bir role sahip olduğunu; ancak bu rolü etkili biçimde yerine getirebilmeleri için İKF alanına yönelik bilgi, farkındalık ve mesleki destek gereksinimlerinin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda öğretmen yetiştirme programlarının ve hizmet içi eğitimlerin, İKF öğrencilerin özellikleri, maskeleme etkisi ve güçlü yön temelli değerlendirme yaklaşımlarını kapsayacak biçimde geliştirilmesi önerilmektedir. Araştırmanın, İKF öğrencilerin erken tanılanması ve uygun eğitim hizmetlerine yönlendirilmesine yönelik uygulamalara ve alanyazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine primary school teachers' processes of identifying twice-exceptional (2e) students and referring them to appropriate specialists through a concurrent mixed-methods approach. Within this framework, the study investigates the criteria teachers use when identifying twice-exceptional students, their levels of knowledge and awareness regarding the referral process, how they make referral decisions in case scenarios presented through the vignette technique, the challenges they experience during this process, and possible ways to improve referral practices. The study was designed using a concurrent mixed-methods model in which quantitative and qualitative data were collected simultaneously. The working group consisted of 160 primary school teachers working in different schools. Quantitative data were collected through a structured measurement tool developed to determine teachers' views on the identification and referral of twice-exceptional students. Qualitative data were obtained through case scenarios constructed using the vignette technique, presenting profiles of twice-exceptional students. Teachers' referral decisions and preferences in response to these scenarios were analyzed and interpreted together with the quantitative findings. The data were analyzed using descriptive statistics and content-based analysis methods. The findings indicate that teachers tend to focus primarily on students' disabilities during the identification and referral process, while their strengths are taken into consideration to a limited extent. Difficulties such as attention deficit, learning disabilities, and behavioral characteristics were found to be influential in teachers' referral decisions, whereas indicators of giftedness played a secondary role. Analysis of the vignette-based case scenarios revealed that a considerable number of teachers were unable to evaluate twice-exceptional student profiles holistically and that referral decisions were often based on intuitive judgments rather than systematic evaluation. In addition, teachers experienced difficulties in interpreting the coexistence of strengths and weaknesses, identifying appropriate areas of expertise for referral, and managing decision-making uncertainty. The results highlight that teachers play a central role in the identification and referral of twice-exceptional students; however, in order to fulfill this role effectively, they require greater knowledge, awareness, and professional support related to twice-exceptionality. Accordingly, it is recommended that teacher education programs and in-service training activities be enhanced to include topics such as the characteristics of twice-exceptional students, the masking effect, and strength-based assessment approaches. It is believed that this study will contribute to both educational practice and the literature by supporting the early identification of twice-exceptional students and their referral to appropriate educational services.
Benzer Tezler
- Matematik öğretmenlerinin öğretim süreçlerine teknolojiyi entegre etme durumlarına yönelik bir model geliştirme çalışması
A concept development study towards mathematics teachers' technology integration cases into their teaching process
BURÇİN İNCE MUSLU
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTEN ERDURAN
- Bilim ve sanat merkezinde görev yapan öğretmenlerin özgül öğrenme güçlüğü ve disleksi hakkındaki bilgi ve öz yeterliklerinin incelenmesi
Investigation of science and art center teachers knowladge and self-efficacy about specific learning disabilities and dyslexia
AÇELYA SİVRİKAYA GİRAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiEngelli Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH DERELİ
- Sınıf öğretmenlerinin özel yetenekli olup öğrenme güçlüğü yaşayan öğrencilerin tanılanması ve desteklenmesine yönelik görüşleri: Ölçek uyarlama çalışması
The opinions of classroom teachers on the diagnosis and support of students with special abilities and learning disabilities: A scale adaptation study
BURÇİN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEZEN CAMCI
- İki kere farklı bir çocuk olmak: Bir vaka çalışması
Being a twice exceptional child: A case study
FATIMA CEREN SAYĞILI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHMUT ÇİTİL
- Seçici dinleme stratejisinin iki dilli 5. sınıf öğrencilerinin not alma ve özet çıkarma becerilerine etkisi
The effect of selective listening strategy on note taking and summarizing skills of bilingual 5th grade students
OĞUZHAN UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİT KARATAY