Aleksitimi ile varoluşsal anlam arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolünün incelenmesi
An examination of the mediating role of cognitive flexibility on the association between alexithymia and existential meaning
- Tez No: 1002128
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET KEREM DOKSAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Klinik psikoloji, Clinical psychology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Beykent Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, 18 yaş üstü yetişkinlerde aleksitimi ile varoluşsal anlam arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolünün incelenmesi üzerinedir. Bununla birlikte, aleksitimi, varoluşsal anlam ve bilişsel esneklik değişkenlerinin yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi ve medeni durum gibi demografik değişkenlerle ilişkisi incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi, Türkiye genelinde yaşayan, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilmiş, 18 yaşını doldurmuş gönüllü 455 katılımcıdan (233 erkek, 222 kadın) oluşmaktadır. Verileri analiz etmek için Betimsel İstatistikler, Bağımsız Örneklem T testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) ve Pearson Korelasyon Analizi uygulanmıştır. Aracı değişken analizi Hayes PROCESS Macro eklentisi aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonuçları; aleksitimi ile varoluşsal anlam ve bilişsel esneklik arasında negatif yönlü; varoluşsal anlam ile bilişsel esneklik arasında ise pozitif yönlü ve orta seviyede anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Ek olarak, bilişsel esnekliğin, aleksitiminin varoluşsal anlam üzerindeki etkisinde kısmi aracı rol oynadığı saptanmıştır. Demografik değişkenlere bakıldığında; erkeklerin aleksitimi ve bilişsel esneklik puanlarının kadınlara göre daha yüksek olduğu, eğitim düzeyi arttıkça aleksitimi düzeyinin düştüğü, varoluşsal anlam ve bilişsel esneklik düzeylerinin ise arttığı görülmüştür. Medeni durum açısından evli bireylerin diğer gruplara oranla daha yüksek varoluşsal anlam düzeyine sahip olduğu, ilişkisi olan (evli olmayan) bireylerin ise daha yüksek bilişsel esneklik sergilediği tespit edilmiştir. Son olarak, 40 yaş ve üzeri katılımcıların genç yetişkinlere göre daha yüksek varoluşsal anlam düzeyine sahip olduğu saptanmıştır. Bu araştırma, 18 yaş üstü yetişkinlerde aleksitimi ile varoluşsal anlam arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolünün incelenmesi üzerinedir. Bununla birlikte, aleksitimi, varoluşsal anlam ve bilişsel esneklik değişkenlerinin yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi ve medeni durum gibi demografik değişkenlerle ilişkisi incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi, Türkiye genelinde yaşayan, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilmiş, 18 yaşını doldurmuş gönüllü 455 katılımcıdan (233 erkek, 222 kadın) oluşmaktadır. Verileri analiz etmek için Betimsel İstatistikler, Bağımsız Örneklem T testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) ve Pearson Korelasyon Analizi uygulanmıştır. Aracı değişken analizi Hayes PROCESS Macro eklentisi aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonuçları; aleksitimi ile varoluşsal anlam ve bilişsel esneklik arasında negatif yönlü; varoluşsal anlam ile bilişsel esneklik arasında ise pozitif yönlü ve orta seviyede anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Ek olarak, bilişsel esnekliğin, aleksitiminin varoluşsal anlam üzerindeki etkisinde kısmi aracı rol oynadığı saptanmıştır. Demografik değişkenlere bakıldığında; erkeklerin aleksitimi ve bilişsel esneklik puanlarının kadınlara göre daha yüksek olduğu, eğitim düzeyi arttıkça aleksitimi düzeyinin düştüğü, varoluşsal anlam ve bilişsel esneklik düzeylerinin ise arttığı görülmüştür. Medeni durum açısından evli bireylerin diğer gruplara oranla daha yüksek varoluşsal anlam düzeyine sahip olduğu, ilişkisi olan (evli olmayan) bireylerin ise daha yüksek bilişsel esneklik sergilediği tespit edilmiştir. Son olarak, 40 yaş ve üzeri katılımcıların genç yetişkinlere göre daha yüksek varoluşsal anlam düzeyine sahip olduğu saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the mediating role of cognitive flexibility in the relationship between alexithymia and existential meaning among adults aged 18 and over. Additionally, the relationships between the variables of alexithymia, existential meaning, and cognitive flexibility and demographic variables such as age, gender, education level, and marital status were investigated. The study sample consists of 455 volunteer participants (233 males, 222 females) aged 18 and over, residing in Turkey, selected using the convenience sampling method. Descriptive Statistics, Independent Samples T-test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA), and Pearson Correlation Analysis were utilized to analyze the data. Mediation analysis was conducted using the Hayes PROCESS Macro extension. The results of the study indicated a negative relationship between alexithymia and both existential meaning and cognitive flexibility; and a moderate, positive, and significant relationship between existential meaning and cognitive flexibility. Furthermore, it was determined that cognitive flexibility plays a partial mediating role in the effect of alexithymia on existential meaning. Regarding demographic variables, it was observed that males had higher alexithymia and cognitive flexibility scores than females; as education level increased, alexithymia levels decreased, while existential meaning and cognitive flexibility levels increased. In terms of marital status, it was found that married individuals possessed higher levels of existential meaning compared to other groups, whereas individuals in a relationship (unmarried) exhibited higher cognitive flexibility. Finally, it was determined that participants aged 40 and over had higher levels of existential meaning compared to young adults.
Benzer Tezler
- Aleksitimi ile narsistik kişilik ve psikoterapi hakkındaki düşünceler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between alexithymia, narcissistic personality and thoughts about psychotherapy
BUSE DURMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GİZEM AKCAN
- Aleksitimi ile yatırım modeli değişkenleri arasındaki ilişkide yakınlık korkusu ve çatışma eylem stillerinin aracı rolü
The mediating role of conflict action styles and fear of intimacy in the relationship between alexithymia and the investment model
ULAŞ IŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiBaşkent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKAN CEM ÇIRAKOĞLU
- Aleksitimi ile cinsel doyum arasındaki ilişkide benliğin ayrımlaşması ve kendilik algısının aracı rolü
The mediating role of differentiation of self and self-perception in the relationship between alexithymia and sexual satisfaction
HATİCE HIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiMersin ÜniversitesiAile Eğitimi ve Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURHAN ÇAPRİ
- Bireylerin aleksitimi ile duygusal yeme düzeyleri arasındaki ilişkide öz şefkatin düzenleyici rolü
The moderating role of self-compassion in the relationship between individuals' alexithymia and emotional eating levels
BERİL AYDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiBaşkent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA GÜVEN
- Yeme tutumu ile bağlanma stili, aleksitimi ve obsesif kompulsif belirtiler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between eating attitude and attachment style, alexithymia and obsessive compulsive symptoms
İREM GÖNCÜOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiIşık ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL ERDOĞDU