Tip 2 diyabet tanılı hastalarda obstrüktif uyku apne sendromu riski ve ilişkili faktörler

Risk of obstructive sleep apnea syndrome and associated factors in patients with type 2 diabetes mellitus

PDF İndir

Tez No: 1000898
Yazar: BANU HIRA DEMİR
Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diabetes Mellitus, Obstrüktif Uyku Apne Sendromu, Birinci Basamak, Santral Obezite, Type 2 Diabetes Mellitus, Obstructive Sleep Apnea Syndrome, Primary care, Central Obesity
Yıl: 2026
Dil: Türkçe
Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
Enstitü: İstanbul Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, tip 2 diyabet tanılı hastalarda obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS) riskini belirlemek ve OUAS riski ile ilişkili faktörleri değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, tek merkezli, tanımlayıcı ve kesitsel bir araştırmadır. Çalışma, etik kurul onayı alındıktan sonra 01 Ağustos 2025 – 30 Eylül 2025 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerine başvuran, 18–65 yaş arası tip 2 diyabet tanılı, dahil edilme kriterlerini karşılayan 168 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara çalışmanın amacı anlatılmış ve bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, STOP-Bang Anketi ve Birinci Basamak İçin Fiziksel Aktivite Anketi (BBFAA) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Hastaların bel, kalça, boyun çevresi aynı araştırmacı tarafından ölçülmüştür. Boy ve vücut ağırlığı ile vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplanmıştır. Vücut kompozisyonu biyoempedans cihazı ile analiz edilerek yağ oranı ve yağsız kas kütle yüzdesi belirlenmiştir. Laboratuvar verileri hastane kayıtlarından elde edilmiştir. İstatistiksel analizler SPSS 26.0 programı kullanılarak yapılmış ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 54,73±7,83 yıl olup %52,4'ü kadındır. STOP-Bang Anketine göre bireylerin %54,2'si yüksek, %32,7'si orta ve %13,1'i düşük düzeyde OUAS riski taşımaktadır. Erkek cinsiyet, VKİ, bel çevresi, bel/kalça oranı ve boyun çevresi arttıkça OUAS risk düzeyinin yükseldiği gösterilmiştir (sırasıyla p<0,001, r=0,296;p<0,001, r=0,377;p<0,001, r=0,236;p=0,002 ve r=0,468;p<0,001). Vücut kompozisyonu kadın ve erkek olarak ayrı değerlendirildiğinde kadınlarda, STOP-Bang anketi sınıflaması ile vücut yağ oranı arasında orta düzeyde pozitif (r=0,433;p<0,001) ve yağsız kas kütlesi yüzdesi ile orta düzeyde negatif yönlü ilişki (r=-0,433;p<0,001) belirlenmiştir. Erkeklerde ise STOP-Bang anketi sınıflaması ile vücut yağ oranı arasında zayıf düzeyde pozitif (r=0,302;p=0,007) ve yağsız kas kütlesi yüzdesi ile zayıf düzeyde negatif yönlü ilişki saptanmıştır (r=-0,303;p=0,006). Antihipertansif ilaç kullanımı ile STOP-Bang risk düzeyi arasında anlamlı fark bulunmuştur (p=0,002). HDL kolesterol düzeyi ile STOP-Bang anketi sınıflaması arasında zayıf negatif korelasyon bulunmuş (r=-0,204;p=0,008), diğer laboratuvar değerleri ile arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Yaş değişkeni sürekli olarak değerlendirildiğinde STOP-Bang anketi ile zayıf düzeyde ve negatif yönlü bir ilişki saptanmış (r=-0,195;p=0,011); yaş ≥50 yıl eşik değeri esas alındığında ise STOP-Bang risk sınıflaması ile anlamlı fark görülmüştür (p=0,025) BBFAA ile vücut yağ oranı arasında zayıf düzeyde, negatif (r=-0,268;p<0,001) ve yağsız kas kütlesi yüzdesi ile çok zayıf düzeyde, pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r=0,198;p=0,010). STOP-Bang anketi sınıflaması ile BBFAA arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Tip 2 diyabet tanılı hastalarda OUAS riskinin yüksek olduğu ve riskin özellikle erkek cinsiyet, santral obezite, boyun çevresi, vücut kompozisyonu göstergeleri ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Birinci basamakta STOP-Bang Anketi ile OUAS riskinin değerlendirilmesi, riskli bireylerin erken dönemde tanınmasına ve uygun merkezlere yönlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Özet (Çeviri)

Objective: The aim of this study was to determine the risk of obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) in patients diagnosed with type 2 diabetes and to evaluate the factors associated with OSAS risk. Materials and Methods: This study was a single-center, descriptive, cross-sectional study. After receiving ethics committee approval, the study was conducted between 01 August 2025 and 30 September 2025 with 168 patients aged 18–65 years who were diagnosed with type 2 diabetes, met the inclusion criteria, and presented to the Family Medicine Outpatient Clinics of University of Health Sciences Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital. The purpose of the study was explained to the participants and written informed consent was obtained. Data were collected through face-to-face interviews using the Personal Information Form, the STOP-Bang Questionnaire, and the General Practice Physical Activity Questionnaire for primary care (GPPAQ). Waist, hip, and neck circumferences were measured by the same researcher. Height and body weight were recorded and body mass index (BMI) was calculated. Body composition was analyzed using a bioimpedance device to determine body fat percentage and fat-free muscle mass percentage. Laboratory data were obtained from hospital records. Statistical analyses were performed using SPSS 26.0, and a p value <0.05 was considered statistically significant. Results: The mean age of the participants was 54.73±7.83 years, and 52.4% were female. According to the STOP-Bang Questionnaire, 54.2% of individuals had high, 32.7% had intermediate, and 13.1% had low OSAS risk. OSAS risk level increased with male sex, increasing BMI, waist circumference, waist-to-hip ratio, and neck circumference (p<0.001; r=0.296, p<0.001; r=0.377, p<0.001; r=0.236, p=0.002; and r=0.468, p<0.001, respectively). When body composition was evaluated regarding sex, in women, a moderate positive correlation was found between STOP-Bang risk classification and body fat percentage (r=0.433, p<0.001), and a moderate negative correlation was found with fat-free muscle mass percentage (r=-0.433, p<0.001). In men, a weak positive correlation was found between STOP-Bang risk classification and body fat percentage (r=0.302, p=0.007), and a weak negative correlation was found with fat-free muscle mass percentage (r=-0.303, p=0.006). A significant difference was found between antihypertensive medication use and STOP-Bang risk levels (p=0.002). A weak negative correlation was found between HDL cholesterol levels and STOP-Bang risk classification (r=-0.204, p=0.008), while no statistically significant association was found with other laboratory parameters. When age was evaluated as a continuous variable, a weak negative correlation was found with the STOP-Bang Questionnaire (r=-0.195, p=0.011); however, when the age ≥50 years threshold was considered, a significant difference was observed with STOP-Bang risk classification (p=0.025). A weak negative correlation was found between GPPAQ and body fat percentage (r=-0.268, p<0.001), and a very weak positive statistically significant correlation was found with fat-free muscle mass percentage (r=0.198, p=0.010). No statistically significant association was found between STOP-Bang risk classification and GPPAQ. Conclusion: It was determined that the risk of OSAS is high in patients diagnosed with type 2 diabetes mellitus, and that the risk is particularly associated with male sex, central obesity, neck circumference, and body composition indicators. Evaluating OSAS risk with the STOP-Bang Questionnaire in primary care may contribute to the early identification of high-risk individuals and their referral to appropriate centers.

Benzer Tezler

Tez No
951012
Metabolik sendrom ve obstruktif uyku apne sendromu risk derecesinin, iskemik inme ile ilişkisi
Relationship between metabolic syndrome and obstructive sleep apnea syndrome risk degree and ischemic stroke
BARIŞ MALDAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Nöroloji Sağlık Bilimleri Üniversitesi
Nöroloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABİDİN ERDAL
Tez No
1006843
Polisomnografi ile obstrüktif uyku apne tanısı alan hastalarda boyun çevresi ve hipoksik yükün apne–hipopne indeksi üzerine etkisi ve kardiyovasküler risk ile ilişkisi
Relationship between neck circumference, hypoxic burden parameters, and cardiovascular risk in patients diagnosed with obstructive sleep apnea syndrome
ÇAĞATAY AKKUŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Kulak Burun ve Boğaz Ankara Üniversitesi
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAUF YÜCEL ANADOLU
Tez No
867446
65 yaş üstü tip 2 diyabetes mellitus hastalarında obstrüktif uyku apne sendromu sıklığı ve kognitif fonksiyonla ilişkisi
Frequency of obstructive sleep apnea syndrome and its relevance with cognitive function in type 2 diabetes mellitus patients over 65 years of age
KİRAZ ERDOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile Hekimliği Sağlık Bilimleri Üniversitesi
Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SABAH TÜZÜN
Tez No
1008038
Obstruktif uyku apne sendromu tanısı alan ve pozitif havayolu basıncı tedavisi endikasyonu konulmuş olan hastalarda tedavinin nörokognitif fonksiyonlar, uyku ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisi
Başlık çevirisi yok
ALBINA ZOHRABOVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Nöroloji Marmara Üniversitesi
Nöroloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ÖMERCİKOĞLU ÖZDEN
Tez No
192841
Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
Patoloji Selçuk Üniversitesi
Patoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK

Geri Dön