Türk dış politikasını etkileyen gemi olayları (1914-1945)
Ship incidents that influenced turkish foreign policy (1914–1945)
- Tez No: 1000628
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HAKAN ARIDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türk dış politikası, tarihsel süreç boyunca uluslararası gelişmelere, savaşlara, antlaşmalara ve bölgesel dengelere bağlı olarak şekillenmiştir. Bu süreçte, siyasi ve askeri gelişmeler kadar, denizcilik faaliyetleri ve deniz yolu ile bağlantılı olaylar da dış politikanın oluşumuna doğrudan ya da dolaylı olarak etki etmiştir. Bu çalışma, 1914-1945 yılları arasını kapsamakta olup, bu dönemde yaşanan önemli gemi olaylarının Türk dış politikasına etkilerini tarihsel ve analitik bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarına uzanan bu zaman aralığı, dünya tarihinde iki büyük savaşın yaşandığı, devletlerin uluslararası konumlarını yeniden tanımladığı ve Türkiye'nin de hem bağımsızlık mücadelesi verdiği hem de yeni bir dış politika kimliği inşa ettiği bir dönemdir. Bu bağlamda, denizcilik tarihine damga vurmuş bazı gemiler ve bu gemiler etrafında gelişen olaylar, yalnızca teknik ya da askeri yönleriyle değil; aynı zamanda diplomatik ve hukuki etkileriyle de Türk dış politikası üzerinde derin izler bırakmıştır. Tez kapsamında ele alınan başlıca olaylar arasında; 1914 yılında Osmanlı donanmasına katılan Yavuz ve Midilli gemilerinin, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na Almanya'nın yanında girmesine sebep olacak şekilde Karadeniz'de Rus limanlarını bombalaması; 1919'da Bandırma Vapuru ile Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkarak Milli Mücadele'yi başlatması; 1921'de Gazi Alemdar Gemisi'nin Karadeniz'de gerçekleştirdiği direniş ve kurtarılma operasyonuyla Türkiye'nin denizcilik hakları ve egemenlik alanlarını koruma yönünde sergilediği ilk örneklerden biri haline gelmesi; 1926 tarihli Bozkurt-Lotus Davası ile Türkiye'nin uluslararası hukuk alanında egemenlik ve yargı yetkisi bakımından bağımsız bir aktör olarak kendini ortaya koyması; son olarak 1942'de Struma Olayı ile Türkiye'nin II. Dünya Savaşı sırasında izlediği tarafsızlık politikasının insani trajedilerle kesişen yönleri yer almaktadır. Bu olaylar, kendi dönemlerinin koşulları içinde sadece birer denizcilik veya askeri hadise olmanın ötesine geçerek, Türkiye'nin dış politikasında önemli kırılmalara, vi yönelim değişimlerine ve diplomatik pozisyon alışlarına yol açmıştır. Her bir gemi olayı, Türk dış politikasının temel ilkeleri olan bağımsızlık, egemenlik, tarafsızlık ve denge arayışı gibi kavramların nasıl hayata geçirildiğini gösteren örnekler sunmaktadır. Tezde bu gemi olaylarının etkileri; dönemin arşiv belgeleri, birincil kaynaklar ve ikincil literatür ışığında değerlendirilmiş; askeri, diplomatik ve hukuki açılardan Türkiye'nin dış politika yapım sürecine nasıl yansıdığı ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Ayrıca, bu olaylar bağlamında Türkiye'nin bazı devletlerle olan ikili ilişkileri, deniz hukuku bağlamındaki tutumu ve uluslararası camiada nasıl bir aktör olarak konumlandığı da analiz edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, 1914–1945 yılları arasında yaşanan gemi olayları üzerinden Türk dış politikasının şekillenişine dair yeni bir perspektif sunmak ve bu alandaki literatüre katkıda bulunmaktır. Özellikle denizcilik tarihi ile dış politika arasındaki etkileşimi ortaya koyması bakımından bu tez, hem tarih hem de uluslararası ilişkiler disiplinlerine yönelik bütüncül bir değerlendirme sunmayı hedeflemektedir. Gelecekte bu alanda yapılacak akademik çalışmalara bir temel oluşturması da bu çalışmanın önemli hedeflerinden biridir.
Özet (Çeviri)
Turkish foreign policy has historically been shaped by international developments, wars, treaties, and shifting regional balances. In this process, maritime activities and events related to naval routes have had a direct or indirect impact on foreign policy formation, alongside political and military developments. This study focuses on the period between 1914 and 1945, aiming to examine the impact of significant maritime incidents during this era on Turkish foreign policy through a historical and analytical approach. The period spanning from the final years of the Ottoman Empire to the early years of the Republic of Turkey coincides with a time in world history marked by two major wars, during which states redefined their international positions. It was also a time when Turkey not only fought for its independence but also constructed a new foreign policy identity. In this context, several ships and events that left a mark on maritime history influenced Turkish foreign policy not only through their technical or military dimensions but also via their diplomatic and legal ramifications. Key events addressed in this thesis include: the incorporation of the Goeben and Breslau (later renamed Yavuz and Midilli) into the Ottoman Navy in 1914 and their role in provoking Ottoman entry into World War I by bombarding Russian ports in the Black Sea; the symbolic significance of the Bandırma Ferry carrying Mustafa Kemal Pasha to Samsun in 1919 to initiate the War of Independence; the 1921 Gazi Alemdar operation in the Black Sea, which became one of the first examples of Turkey asserting its maritime rights and sovereignty; the 1926 Bozkurt-Lotus Case, where Turkey positioned itself as a sovereign actor in the realm of international law by defending its jurisdictional rights; and finally, the Struma Incident of 1942, which reflects Turkey's foreign policy of neutrality during World War II and its intersection with humanitarian crises. These events went beyond being mere maritime or military incidents within their historical contexts and led to significant turning points, shifts in orientation, and diplomatic repositioning in Turkish foreign policy. Each incident provides insight into viii how core principles of Turkish foreign policy—such as independence, sovereignty, neutrality, and a balanced approach—were practically implemented. This thesis analyzes the effects of these ship-related events in detail, based on archival documents, primary sources, and secondary literature, and explores how they influenced Turkey's foreign policy-making from military, diplomatic, and legal perspectives. Additionally, it examines how these incidents affected Turkey's bilateral relations with certain states, its stance on maritime law, and its positioning as an international actor. The primary aim of this study is to present a new perspective on the formation of Turkish foreign policy between 1914 and 1945 through the lens of maritime incidents and to contribute to the academic literature in this field. By highlighting the interaction between maritime history and foreign policy, this thesis intends to offer a comprehensive evaluation relevant to both historical and international relations disciplines. It is also hoped that the findings of this research will serve as a basis for future scholarly work in this area.
Benzer Tezler
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- Halvetiyyenin Şa'baniyye kolu ve Şa'ban-ı Veli
Başlık çevirisi yok
L. NİHAL YAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYRD. DOÇ. DR. ABDÜLKERİM ABDÜLKADİROĞLU
- Taşlıcalı Yahya Bey Divanında sevgili ve sevgiliye ait fiziki unsurlar
Başlık çevirisi yok
YAVUZ DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN GÜZEL
- Polatlı Kerç ve Çongar Tatar ağızları
Başlık çevirisi yok
ZÜHAL YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
- Helisel yayların statik karakteristiklerini ölçme ve kontrol etme cihazının tasarımı ve imalatı
Design and manufacture of a device measuringand controlling the static characteristics of helical springs
MUAMMER MUSULLUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEVZİ ERCAN