Okul öncesi dönemde çocuğu otizm spektrum bozukluğu olan ebeveynlerin yeterlilik algıları ile çocuğun yeme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between the efficacy perceptions of parents whose children have autism spectrum disorder and the child's eating behaviors in the preschool period
- Tez No: 1000511
- Danışmanlar: PROF. DR. NURHAN ÜNÜSAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Beslenme ve Diyetetik, Eğitim ve Öğretim, Child Health and Diseases, Nutrition and Dietetics, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kto Karatay Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, okul öncesi dönemde otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı almış çocuğu bulunan ebeveynlerin yeterlilik algıları ile çocukların yeme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlamaktadır. Çalışma, ilişkisel tarama modelinde tasarlanmış olup, olay ve bireyler üzerinde herhangi bir deneysel müdahale yapılmadan mevcut durum betimlenmiştir. Araştırmanın evrenini okul öncesi dönemde OSB tanılı çocuğu olan ebeveynler oluştururken, örneklemi Konya ili Karatay, Selçuklu ve Meram ilçelerinde bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam eden, uygun örnekleme yöntemiyle seçilmiş 101 ebeveyn oluşturmaktadır. Katılımcıların büyük çoğunluğu annelerden oluşmakta olup, çocukların çoğu 4–6 yaş aralığında ve erkek cinsiyettedir. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Çocuğu Otizm Spektrum Bozukluğu Tanısı Almış Ebeveynlerde Ebeveyn Yeterlilik Ölçeği (EYÖ) ve Çocuklar İçin Yeme Davranışları Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Ölçeklerin güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlenmiş, verilerin normal dağılım gösterdiği saptanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 22.0 programı kullanılarak gerçekleştirilmiş; t testi, tek yönlü varyans analizi, Kruskal–Wallis H testi, Mann–Whitney U testi ve Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre, ebeveynlerin yeterlilik algıları ve OSB'li çocukların yeme davranışları; ebeveyn yaşı, ekonomik durum, anne ve baba öğrenim durumu, evde bakıma muhtaç birey bulunma durumu, çocuğun yaşı, cinsiyeti ve tanı konma yaşı gibi demografik değişkenlere göre istatistiksel olarak anlamlı biçimde farklılaşmamıştır. Buna karşın, ebeveynlerin yeterlilik algısı ile çocukların yeme davranışları arasında pozitif yönde ve düşük düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Bu bulgu, ebeveynlerin kendilerini daha yeterli algılamalarının, OSB'li çocukların yeme davranışlarını destekleyici bir rol oynayabileceğini göstermektedir. Araştırma sonuçları, aile temelli ve ebeveyn yeterliliğini güçlendirmeye yönelik müdahalelerin önemini vurgulamakta ve gelecekte yapılacak çalışmalar için önemli ipuçları sunmaktadır. Anahtar Kelimeler Otizm spektrum bozukluğu, yeme davranışı, yeterlilik algısı, ebeveyn yeterliliği
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationship between parental self-efficacy perceptions and eating behaviors of children diagnosed with autism spectrum disorder (ASD) in the preschool period. The research was designed using a correlational survey model, in which variables were examined as they naturally occurred without any experimental intervention. The population of the study consisted of parents of preschool children diagnosed with ASD, and the sample included 101 parents whose children attended special education and rehabilitation centers in the Karatay, Selçuklu, and Meram districts of Konya. The sample was selected using convenience sampling. The majority of participants were mothers, and most of the children were between 4 and 6 years old and male. Data were collected using a Personal Information Form, the Parenting Self-Efficacy Scale for Parents of Children with Autism Spectrum Disorder, and the Children's Eating Behavior Inventory. The reliability coefficients of the scales were found to be at acceptable levels, and the data met the assumptions of normal distribution. Statistical analyses were conducted using SPSS 22.0, including independent samples t-tests, one way analysis of variance (ANOVA), Kruskal–Wallis H tests, Mann–Whitney U tests, and Pearson correlation analysis. The results indicated that parental self-efficacy perceptions and the eating behavior levels of children with ASD did not differ significantly according to demographic variables such as parental age, economic status, parental education level, presence of a dependent family member at home, child's age, gender, and age at diagnosis. However, a positive and low-level significant relationship was found between parental self-efficacy perceptions and the eating behaviors of children with ASD. This finding suggests that higher levels of parental self-efficacy may be associated with more positive eating behaviors in children with ASD. Overall, the results emphasize the importance of family-centered approaches and interventions aimed at strengthening parental self-efficacy, and they provide valuable implications for future research in this field. Keywords Autism spectrum disorder, eating behavior, perceived competence, parental competence
Benzer Tezler
- Okul öncesi kaynaştırma sınıfında akran ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik durum çalışması: Akran aracılı eğitim
Developi̇ng peer relati̇onshi̇p in an inclusive classroom at preschools: A case study, peer medi̇ated educati̇on
BURCU SULTAN ABBAK KAÇAR
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiOkul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU DERETARLA GÜL
- Okul öncesi dönemde erken müdahale programları kapsamında bir kaynaştırma/bütünleştirme uygulamasına ilişkin durum çalışması
A case study on inclusion / integration application in the scope of early intervention programs in early childhood education
OĞUZ KELEŞ
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiOkul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYPERİ SIĞIRTMAÇ DİKİCİ
- Okul öncesi çocuklarda psikolojik sağlamlık ve mizacın otizm spektrum bozukluğu ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılarındaki hastalık şiddeti ve yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
An investigation of the impact of psycological resiliance and temperament on the severity and quality of life in preschool children with attention deficit hyperactivity disorder and autism spectrum disorder
SEDA ERBAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZLI BURCU ÖZBARAN
- Otizm spektrum bozukluğuna eşlik eden kaçıngan kısıtlı yiyecek alım bozukluğunda ebeveyn faktörlerinin etkisinin incelenmesi
Examining the role of parental factors in avoidant/restrictive food intake disorder comorbid with autism spectrum disorder
BEYZA DEVELİ KARACA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriManisa Celal Bayar ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN DENİZ UZUN ÇAKIR
- Okul öncesi dönem otizm spektrum bozukluğu'nda yaşam kalitesini belirleyici olarak hastalık şiddeti, komorbid ruhsal sorunlar ve annenin ruhsal sorunlarının rolü
The role of disease severity, comorbid psychologic problems and mother's psychologic problems on quality of life in preschool aged children with autism spectrum disorder
FATİH ÖZBEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
UZMAN CANER MUTLU